De halvefinalisten van de Koningin Elisabethwedstrijd spelen op kostbare cello's, maar eigenlijk is hun strijkstok of boog vaak nog belangrijker én duurder. Rebekka De Backer is een jonge boogbouwer, en cellist en jurylid Benjamin Glorieux probeert enkele van haar strijkstokken uit. "Ik geloof dat een boog naar jou komt."
Vlaamse Rebekka (27) maakt strijkstokken: waarom is goede strijkstok belangrijker dan cello zelf?
Met strijkstokken is het zoals met toverstokken. "The wand chooses the wizard", zei meneer Olivander tegen Harry Potter. Of: "De toverstok kiest de tovenaar." Cellist Benjamin Glorieux zegt het net zo: "Ik geloof dat een strijkstok naar jou komt."
De strijkstok of boog is niet zomaar een hulpmiddel. Hij máákt de muziek. "Als ik dat zo mag zeggen: de boog is een beetje belangrijker dan de cello. De cello beweegt niet en klinkt niet zonder de stok", zegt Glorieux, die ook jurylid is van deze Koningin Elisabethwedstrijd.
Professionele strijkers hebben meerdere bogen om met een andere techniek of in een andere muziekstijl te kunnen spelen. De Russische halvefinaliste Maria Zaitseva speelt bijvoorbeeld op een ouder type boog, passend bij de werken die ze brengt.
Wij werken tot op een honderdste van een millimeter
Rebekka De Backer, boogbouwer
Rebekka De Backer is een jonge boogbouwer. Ze studeerde eerst vioolbouw aan het ILSA-instituut in Boom en ging daarna jaren in de leer bij een Zweedse boogbouwer. Aan Clara De Decker van Klara vertelt ze over het precisiewerk dat ze verricht. "Wij werken tot op een honderdste van een millimeter."
Een celloboog weegt zo'n 80 gram en moet de juiste balans hebben tussen stijf en flexibel.
Rebekka De Backer gebruikt buigzaam pernambucahout uit Brazilië. "We houden ervan omdat het de juiste eigenschappen heeft." Het is wel een bedreigde houtsoort, waarvoor alternatieven worden gezocht. Er zijn ook strijkstokken van carbon op de markt, maar die zijn minder kwaliteitsvol.
Het paardenhaar komt van hengsten, niet van merries, want die plassen op hun staarten
Rebekka De Backer, boogbouwer
Het haar dat op de strijkstok is gespannen komt van paardenstaarten. "Van hengsten, niet van merries, want die plassen op hun staarten en dan breekt het haar af", zegt Rebekka. Het is dik en stevig haar van dieren die in een koud klimaat leven.
De materialen en de vele uren handwerk maken dat een strijkstok duur is. Bij Rebekka kost die zo'n 4.000 euro - "ik ben nog eerder aan het begin van mijn carrière" - maar vaker kost een boog tussen de 5.000 en 10.000 euro.
Pas als een boog af is, weet je hoe die klinkt
Rebekka De Backer, boogbouwer
Weet Rebekka De Backer op voorhand hoe een zelfgebouwde boog zal klinken? "Ja en nee. Ik heb wel een idee, maar pas als de boog af is, weet je hoe die klinkt. De densiteit van het hout, de geluidssnelheid bepaalt of een boog warmer klinkt of eerder projecteert (beter klinkt in een grote ruimte, red.)"
Vooral de curve, de manier waarop de stok gebogen is, beïnvloedt de klank en de speelbaarheid voor de muzikant.
Benjamin Glorieux test strijkstokken uit:
Benjamin Glorieux test enkele strijkstokken uit die Rebekka De Backer heeft gebouwd. De ene "zingt" vanzelf, met de andere moet hij wat meer moeite doen. De ene klinkt "strenger" dan de andere. Maar ze hebben allemaal een identiteit. "Je kan er een relatie mee ontwikkelen. Een driehoeksrelatie", lacht Glorieux.
Ik geloof dat de stok naar jou komt
Benjamin Glorieux, cellist en jurylid van de Koningin Elisabethwedstrijd
"Ik ben daar redelijk filosofisch in, ik hou van het mysterie dat rond de stok hangt. Ik geloof dat de stok naar jou komt. Maar dan nog is het zo subtiel, de stok die uitdrukt wat jij wil uitdrukken als kunstenaar. Eigenlijk moet je het zien als een zoektocht die nooit stopt", besluit hij.
Hoe kun je de Koningin Elisabethwedstrijd volgen?
De halve finale (tot en met zaterdag 16 mei): live te volgen op Klara en VRT MAX, op VRT Canvas (namiddag) en het kanaal van Ketnet (avond). Gastvrouw Nicole Van Opstal ontvangt elke dag bekende cellisten om over de wedstrijd te praten
De finale van maandag 25 mei tot en met zaterdag 30 mei: live op Klara en VRT MAX, van maandag tot en met vrijdag op het kanaal van Ketnet, op zaterdag op VRT Canvas. Gastvrouw Katelijne Boon praat elke avond met een panel gasten, reporter Clara De Decker zoekt de finalisten op voor eerste reacties en er zijn allerlei reportages, vanuit de Muziekkapel Koningin Elisabeth of uit het atelier van een strijkstok- of boogbouwer
