"Ik bracht mijn dochter naar iemand van de padel die ik een paar keer had gezien": 4 op de 10 ouders ervaren opvangstress

Uit de internationale OESO-studie met 2.400 5-jarigen in 200 Vlaamse kleuterscholen bleek dat onze kleuters zeer goed emoties herkennen. En minder goed scoren in taal en rekenen. Maar in die studie vind je nog een interessante bevinding terug.

Namelijk 4 op de 10 ouders gaven aan dat ze er vaak alleen voor staan met hun kinderen. Of beter gezegd: ze ervaren opvangstress. Want 2 op de 10 ouders zeggen ook dat ze niet genoeg familie of vrienden hebben die helpen wanneer dat nodig is. 

Maar wat betekent dat? En hoe ga je daarmee om als ouder? Dat vroeg VRT NWS aan 3 mama's.

Ellen Dewit is een bewust alleenstaande mama. Ze heeft dus bewust alleen de stap gezet om het moederschap aan te gaan. "Ik heb 2 kindjes: een zoontje van 7 en een dochtertje van bijna 5 jaar", vertelt Ellen aan VRT NWS.

"Het is niet altijd evident", steekt ze van wal. Ellen werkt fulltime en moet voor haar werk ook af en toe naar het buitenland. "Ik ga normaal 2 dagen naar kantoor en de rest van de week werk ik van thuis uit. Dat geeft mij wel een beetje flexibiliteit."

"Maar iedereen weet dat thuiswerken met kinderen niet makkelijk is. Je blijft ergens wel achter met een soort schuldgevoel tegenover de collega's of tegenover je werkgever. Als de kinderen in bed liggen 's avonds, klap ik mijn laptop open en zet ik mijn werkdag verder. Het is intussen routine."

Ellen probeert zoveel mogelijk zelf voor haar kinderen te zorgen. "Maar afhankelijk van de situatie moet ik wel in de richting van vrienden of babysits kijken. Ik heb intussen een netwerk opgebouwd. Gelukkig zijn het vaak ook dezelfde waar ik op kan rekenen. Wat ook leuker is voor de kindjes, omdat ze die persoon dan ook kennen. Maar het is duur", benadrukt ze. "Naast de kosten voor het avondje weg, reken je best nog 60 euro extra voor de babysit."

"Ik heb in noodgevallen wel altijd nog mijn ouders, maar hun gezondheid is niet de allerbeste. En ik wil hen er dan ook niet te veel mee belasten", zegt Ellen, die toont hoe moeilijk het soms is om de opvangpuzzel te leggen. "Vooral in vakantieperiodes is het moeilijk. Gezinnen met 2 ouders kunnen spreiden, ik niet."

"Dan gaan ze wel vaker naar de kinderopvang", zegt Ellen. "Ooit was de crèche een week dicht en heb ik mijn dochter voor een week naar iemand van de padel gebracht. Ik had die vrouw nog maar enkele keren gezien, maar er was geen andere optie op dat moment."

Voor Ellen was het gemakkelijker geweest als het ouderschapsverlof gebonden was aan het kind, en niet aan de ouder. "Als alleenstaande ouder kan je dat maar een aantal maanden opnemen. Kinderen van een koppel hebben recht op dubbel zoveel tijd met hun ouders. Mijn kinderen moesten daardoor ook sneller naar de opvang."

Mama Marjan Gijssels werkt 4/5e. 3 dagen in de week stopt ze vroeger en op woensdag werkt ze maar een halve dag. "Om de kinderen van school te kunnen halen", zegt ze. Marjan heeft een directiefunctie met een drukke vergaderkalender. "En dat is niet altijd evident om last-minute mijn werkplannen te verzetten."

Ze heeft soms het gevoel dat ze er alleen voor staat. "In de crèche ging dat nog, je hebt de luxe dat je opvang hebt van 's ochtends tot 's avonds. Nu moet ik kijken naar de voor- en naschoolse opvang. Die is er wel, maar de opvang zit vol."

"Ik denk dat de overheid veel meer zou moeten stilstaan bij de subsidiëring van opvang", zegt ze. "Dat zou een hele rust zijn voor ouders." Marjan heeft een punt: eind 2024 telde Vlaanderen 93.175 plaatsen voor baby's en peuters in de kinderopvang. 9 maanden later stond de teller op 93.183: een 'groei' van amper 8 plaatsen. Te weinig, klinkt het bij critici.

Net zoals Ellen is ook Marjan een bewuste alleenstaande mama. "Het is mijn eigen keuze, maar ik denk dat het voor een koppel toch nog wel iets gemakkelijker is om alles rond te krijgen qua opvang. Dat is ook de reden dat ik 4/5e ben gaan werken. Ik zat constant in een rush."

Hoe Marjan het oplost? In 1e instantie probeert ze contact op te nemen met haar ouders om op de kinderen te letten. "Maar dat gaat niet altijd", zegt Marjan. Ze wil hen er ook niet te veel mee belasten.

Marjan heeft daarom samen met andere ouders initiatief genomen. "Tijdens de zomervakanties organiseer ik samen met andere ouders gezamenlijk opvang met een beurtrol. Voor 5 dagen opvang van mijn kinderen, pas ik 1 dag zelf op de kinderen. Die steun voor je doorheen het jaar ook. Dat is een beetje mijn 'it takes a village to raise a child' dat ik heb opgebouwd." 

Sylwia Goszczynska en haar man Pawel werken beide voltijds. Ze zijn afkomstig uit Polen. "Mijn man is 20 jaar geleden naar België gekomen voor zijn doctoraat en is gebleven. 2 jaar later ben ik hem gevolgd", vertelt Sylwia. "We hebben geen familie in België."

"Het is onze keuze, en meestal moeten we dus zelf alles regelen. We hebben een paar keer geprobeerd om de oppas van de ziekenbond te bellen, maar we hebben het opgegeven. Het is ons nooit gelukt. Ik ben gestopt met bellen. De enige oplossing is dat 1 van ons beiden zich dan vrijmaakt en thuis blijft." 

"We hebben wel goede contacten met onze buren, maar die moeten natuurlijk ook werken. Ze zitten in dezelfde situatie: ze hebben ook kinderen", zegt Sylwia. "Mijn moeder is een keer van Polen naar België gekomen toen mijn man op reis was voor het werk. Ze heeft toen een hele week op de kinderen gelet."

"Dat is echt een luxe. Goud waard", duidt Sylwia op het hebben van ouders die voor je kinderen kunnen zorgen. "Ik ben er niet jaloers op. Want ik ben trots op hoe wij het doen, maar het is niet vanzelfsprekend. De prijs die we betalen, is dat we 's avonds nog onze laptop bovenhalen en nog moeten werken."

"Ik merk dat mensen die hier geboren zijn en hier familie hebben, vaak ook problemen hebben met het organiseren van de opvang. Het systeem is niet aangepast. De overheid wil dat de mensen van onze leeftijd 100 procent werken en bijdragen aan de overheid. Dat vraagt heel veel motivatie eigenlijk."

Sylwia kijkt naar het Scandinavisch model als oplossing. "Projecten zoals in Scandinavië lijken grappig, maar ze werken wel", zegt ze. "Daar is een werkdag 6 uur en niet 8 uur zoals bij ons. Wij willen ook tijd hebben voor onze kindjes en voor hen zorgen. Met een werkdag van 8 uur is dat onmogelijk. Wij moeten 's avonds of 's ochtends heel veel compenseren."

De oplossing voor Sylwia en Pawel is "goede organisatie". "Elke dag is gepland. De regel is: 'staat het niet in de agenda, dan bestaat het niet'. Alles moet op voorhand gepland zijn. Spontaan zijn bestaat niet bij ons."