De eerste resultaten van de gedeeltelijke lokale verkiezingen in Engeland wijzen op een grote winst voor Reform UK van Nigel Farage en een fors verlies voor Labour van de Britse premier Keir Starmer. Binnen Starmers partij wordt hier en daar al zijn ontslag gevraagd, maar de premier is niet van plan om op te stappen.
Reform UK wint lokale verkiezingen in Engeland, Labour verliest fors, maar premier Starmer neemt geen ontslag: "Ik loop niet weg"
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In het kort:
Op basis van de voorlopige resultaten is Reform UK van Nigel Farage de grote winnaar van de gedeeltelijke lokale verkiezingen in Engeland.
Labour en de Conservatieven verliezen fors. Bij Labour is het verlies het grootst.
Sommigen binnen Labour vragen om het ontslag van premier Keir Starmer, maar hij denkt niet aan opstappen.
Uit deze verkiezingen blijkt dat het tweepartijensysteem in het VK, waarbij Labour en de Conservatieven elkaar afwisselen aan de macht, niet langer bestaat. Ook Reform UK zal nu gemeenten besturen.
Verspreid over Engeland staan in 136 gemeenteraden zo'n 5.000 zetels op het spel. Op dit moment is al iets meer dan een vijfde daarvan verdeeld.
Op basis van die eerste resultaten zijn al meteen een aantal grote lijnen duidelijk: de rechts-populistische partij Reform UK is de grote winnaar. Reform UK haalt vanuit het niets (ze verdedigden amper 2 zitjes) al bijna 400 zitjes binnen. De partij van Nigel Farage veroverde die zetels vooral ten koste van Labour en de Conservatieven. In sommige gemeenten betekent dat ook dat Reform UK er nu zal besturen.
Zowel Labour als de Conservatieven moeten dus hun wonden likken, maar bij Labour, de partij van premier Keir Starmer, is het verlies het grootst. De sociaal-democraten verliezen nu al meer dan 250 zitjes en zijn op verschillende plaatsen hun absolute meerderheid kwijt. Op sommige plaatsen verliest Labour alle zetels die het daar verdedigde aan Reform UK.
Naast Reform UK boeken ook de Groenen winst. Zij verdubbelen op dit moment hun aantal zetels. Bij de Liberaal-Democraten is de winst minder groot, in verhouding met wat ze al hadden. De eerste resultaten maken duidelijk dat het traditionele tweepartijensysteem in het VK (waarbij Labour en de Conservatieven elkaar afwisselen aan de macht) nu een meerpartijensysteem is geworden.
"Einde van 80 jaar tweepartijenstelsel is mogelijk"
Premier onder druk
Het gaat nog maar om de eerste resultaten en het overgrote deel van de zitjes moet nog worden toegekend. Ook in de verschillende deelgemeenten van Londen, waar Labour sterk staat. In verschillende gemeenten worden de definitieve resultaten pas later vandaag verwacht.
Toch wordt hier en daar binnen Labour al om het ontslag van Starmer gevraagd. Labour is sinds juli 2024 aan de macht, na een overweldigende overwinning bij de nationale parlementsverkiezingen, waarmee een einde kwam aan 14 jaar Conservatief bestuur. Maar premier Starmer is immens onpopulair, omdat Labour niet kan waarmaken wat het heeft beloofd en vanwege een aantal schandalen, zoals de omstreden benoeming van Peter Mandelson als ambassadeur in de VS.
Binnen de Labourfractie in het Britse parlement gaan er nu stemmen op die zeggen dat moet worden overwogen of Starmer nog wel een aanwinst is voor de partij, in het licht van de volgende nationale parlementsverkiezingen. Die vinden normaal gezien pas in 2029 plaats, tenzij ze vervroegd worden.
Maar Starmer zelf denkt niet aan opstappen. Hij zegt dat hij verwacht dat hij ook bij de volgende nationale verkiezingen nog altijd de partijleider van Labour en dus kandidaat-premier zal zijn.
Volgens Starmer hebben de kiezers vooral "een signaal gestuurd over het tempo van de veranderingen". "Ze willen dat hun leven verbetert. Labour werd verkozen om aan die uitdagingen te voldoen en ik ga niet van die uitdagingen weglopen en het land in chaos storten."
"Dit zijn echt moeilijke resultaten, ik ga dat niet verhullen"
De premier krijgt ook steun binnen zijn regering. Vicepremier David Lammy maant aan tot kalmte: "Je verandert de piloot niet tijdens de vlucht. Je gaat door en je erkent ook dat zittende regeringen het soms moeilijk hebben."
Minister van Defensie John Healy gelooft dat de premier "de zaken nog kan doen keren". "Het laatste wat de mensen willen zien, is de chaos van een leiderschapsverkiezing."
Ook verlies in Wales?
Naast de gedeeltelijke lokale verkiezingen in Engeland waren gisteren ook alle zitjes in de regionale parlementen in Schotland en Wales verkiesbaar. De volledige resultaten worden pas tegen de avond verwacht, omdat men daar pas vanmorgen is beginnen te tellen.
In Schotland blijft de nationalistische partij SNP allicht aan de macht. Het is er wel uitkijken naar het resultaat van Labour. Blijft de partij van Starmer er de belangrijkste oppositiepartij of neemt Reform UK die plaats in?
In Wales, waar Labour al 27 jaar aan de macht is, moet Starmer wellicht een nieuwe klap vrezen. Afhankelijk van de omvang van het verlies, zouden de resultaten daar de druk om af te treden nog kunnen doen toenemen.
"Historische ommekeer"
Wat er ook binnen Labour gebeurt, bij Reform UK zullen hoe dan ook de champagneflessen worden ontkurkt. Partijleider Nigel Farage noemt de voorlopige resultaten een "werkelijk historisch keerpunt in de Britse politiek".
"Dit is een heel belangrijke dag, niet alleen voor onze partij"
"Zij zien die gedeeltelijke gemeenteraadsverkiezingen als een test voor heel het land", legt VRT NWS-journaliste Katrien Vanderschoot uit in De Ochtend. "De rode muur (de kleur van Labour, verwijzing naar het noorden van Engeland waar Labour sterk stond, red.) is nu turquoise (de kleur van Reform UK, red.), zei een kandidaat van Reform die in die regio in het noorden won."
Farage en zijn partij kijken dan ook vooral naar de toekomst, geeft Vanderschoot aan. "Reform UK wil duidelijk mikken op de volgende parlementsverkiezingen. Ze maken zich klaar voor die grote strijd, dat is heel duidelijk."
Katrien Vanderschoot vanuit het VK: "Nederlaag voor Labour zoals verwacht heel groot"
