Poetin schuilt al wekenlang in bunkers uit angst voor moordpogingen, zeggen veiligheidsdiensten

Het is niet de eerste keer dat de Russische president van de radar lijkt verdwenen. Sinds de coronapandemie verschijnt Vladimir Poetin opvallend minder spontaan en minder vaak in het openbaar dan vroeger.

Maar sinds maart zou het Kremlin extra bezorgd zijn over een mogelijke moordpoging of staatsgreep tegen Poetin, vooral via drones. Dat vertelt een anonieme bron binnen een Europese veiligheidsdienst aan verschillende internationale media na een gelekt veiligheidsrapport.

De veiligheidsmaatregelen rond de president werden daardoor fors opgedreven. Bijna alle bezoeken van Poetin zouden zijn geannuleerd, en iedereen die hem persoonlijk wil ontmoeten, moet eerst een uitgebreide veiligheidscontrole ondergaan.

"Hij brengt meer tijd door in ondergrondse bunkers, waar hij de oorlog tot in detail aanstuurt, en is volgens mensen die hem kennen in Moskou en een bron dicht bij Europese inlichtingendiensten steeds meer vervreemd geraakt van burgerlijke aangelegenheden", schrijft The Financial Times .

Volgens CNN spendeert Poetin het grootste deel van zijn tijd in ondergrondse bunkers in de regio Krasnodar, aan de Zwarte Zee. Die plek zou dienen als een soort commandopost en schuilplaats, waar hij de oorlog mee opvolgt en aanstuurt.

Het gaat dan waarschijnlijk niet om een klassieke bunker, maar om zwaarbeveiligde ondergrondse commandofaciliteiten, die verbonden zijn met luxueuze paleizen aan de Zwarte Zee. Echt "vast" zit Poetin dus niet, maar hij bevindt zich wel in een goedbeveiligde omgeving - ver weg van het publieke oog en mogelijke dreigingen.

Lijfwachten, koks en fotografen zouden grondig gescreend moeten worden voor ze in zijn buurt mogen komen. Daarnaast mogen ze hun persoonlijke telefoons niet gebruiken en zijn ze verplicht toestellen zonder internettoegang te gebruiken.

Ook de vele internetstoringen in grote Russische steden - vooral Moskou - zouden volgens diezelfde bronnen minstens gedeeltelijk verband houden met de beveiliging van de president en bescherming tegen drones. Volgens Europese inlichtingendiensten voeren agenten van de FSO tegenwoordig grootschalige controles uit met speurhonden, en zijn ze opgesteld langs de oevers van de rivier de Moskva, klaar om te reageren bij mogelijke droneaanvallen.

Het rapport beweert ook dat Poetin niet langer naar zijn residenties in de oblast Moskou en in Valdaj, in de oblast Novgorod, gaat. Dat zou volgen op onbevestigde berichten dat Oekraïne geprobeerd zou hebben de Russische president aan te vallen in zijn privéresidentie in de regio Novgorod.

Amerikaanse inlichtingendiensten concludeerden echter dat die residentie niet het doelwit was geweest, terwijl Kiev de beschuldigingen ontkende.

Volgens de berichten werden de extra veiligheidsmaatregelen ook ingevoerd na de dood van topgeneraal Fanil Sarvarov in december. Sarvarov kwam om het leven door een bom die onder zijn auto was geplaatst.

Alexander Bortnikov, het hoofd van de Russische veiligheidsdienst FSB, schoof de verantwoordelijkheid daarvoor door naar het ministerie van Defensie. In tegenstelling tot andere veiligheidsdiensten beschikt dat ministerie niet over een speciale eenheid die instaat voor de bescherming van hoge functionarissen.

Viktor Zolotov, chef van de Nationale Garde en voormalig lijfwacht van Poetin, ontkende dan weer elke verantwoordelijkheid en verwees naar een tekort aan middelen.

Poetin probeerde uiteindelijk de gemoederen te bedaren en droeg de FSO op om tien topgeneraals extra te beveiligen, onder wie 3 plaatsvervangers van stafchef Valeri Gerasimov. Tot dan toe was Gerasimov de enige officier die dergelijke bescherming kreeg.

Ruslandkenner Marijn Trio ziet op dit moment geen enkele aanwijzing voor een mogelijke staatsgreep. "Ook geen enkele denktank heeft het daarover", zegt hij in Terzake. "Je kan denken dat het wishful thinking is: de oorlog in Oekraïne lijkt eindeloos te blijven aanslepen. In het Westen leeft vaak het idee dat er interne instabiliteit in Rusland zou kunnen ontstaan, waardoor de oorlog uiteindelijk zou stoppen. Misschien speelt dat wel in bepaalde veiligheidskringen."

Volgens hem maken vooral de droneaanvallen het Kremlin ongerust. "Er is zeker angst voor die aanvallen. Oekraïense drones en kruisraketten slagen er steeds beter in om de Russische luchtafweer te omzeilen en diep Rusland binnen te dringen, soms tot wel 2.000 kilometer voorbij de grens met Oekraïne."

Dat Poetin zich terugtrekt in bunkers, is volgens Trio niet verrassend. "Hij blijft de belangrijkste man in Rusland, ook voor die oorlog. Ik denk dat het logisch is dat hij zich heel erg beschermt."

Trio denkt wel dat Poetin zich op een moeilijk moment in de oorlog bevindt. "Die duurt ondertussen al 4 jaar en de uitzichtloosheid neemt alleen maar toe, ook onder de bevolking. Veel mensen hadden gehoopt dat Trump die oorlog zou doen stoppen. Ze zagen hoe hij eigenlijk het werk van Poetin leek te doen en veel druk zette op Zelensky."

"Maar de aandacht van Trump ligt nu ergens anders, en dus ligt de verantwoordelijkheid opnieuw bij Poetin. En om het met Trumps eigen woorden te zeggen: Poetin heeft op dit moment gewoon de kaarten niet in handen."

De populariteitscijfers van Poetin zijn ondertussen gedaald tot het laagste punt sinds het begin van de oorlog. Dat melden zelfs Kremlin-vriendelijke pollbureaus. "Dat heeft te maken met die uitzichtloosheid, maar ook omdat de oorlog nu echt wel dichtbij komt. Mensen voelen zich onveiliger en er is gemor over het verstoren van het internet. Dat wekt heel erg veel ergernis op."