Natuurhulpcentrum Oudsbergen wordt 50: van vogelasiel in tuinhuisje tot Europese topper

Oprichter van het Natuurhulpcentrum Sil Janssen herinnert zich de start in 1976 nog heel goed. Hij begon met het opvangen van 1 vogel in de tuin van zijn ouderlijk huis. “Ik vond een gewonde duif", vertelt hij. "Ik heb hem zelf met naald en draad verzorgd. Wonder boven wonder herstelde het beestje en ik voelde me een halve dierenarts. Later vond ik een boekje: ‘EHBO voor vogels’, dat werd mijn bijbel”, zegt Janssen. 

Van het tuinhuis ging het naar het ouderlijk huis. "Mijn moeder deed erg veel. Er zaten soms eekhoorntjes in de keukenkast of jonge vogeltjes in de badkamer. En er zat ook eens een reiger in ons bad", lacht hij. "Als je het zo bekijkt, waren mijn ouders mijn eerste vrijwilligers en sponsors."

Het eerste jaar ving Sil Janssen 16 vogels op. "We zijn langzaam gegroeid. Hoe groter we werden, hoe meer dieren we binnenkregen. We zijn dan ook permanent aan het verbouwen of aan het bijbouwen om alle dieren een plaatsje te kunnen geven."

Het centrum begon als een vogelasiel, maar al snel merkte het team dat die naam de lading niet dekte. Er kwamen egels, eekhoorns en andere kleine dieren bij. De naam 'Natuurhulpcentrum' was geboren.

"We kregen na een tijd ook slangen en apen binnen. Op een dag kreeg ik telefoon van de politie met de vraag of ik een leeuw kon opvangen", vertelt Sil. 

Het ging over een welp die illegaal was ingevoerd voor zijn huid. “Ik wist niet of we daar plaats voor hadden, ik had alleszins geen kooi. Ik ging toch eens kijken. Toen ik dat kleine leeuwtje zag en hij ging voor mij op zijn rug liggen, smolt mijn hart. Hij moest mee naar Oudsbergen”, herinnert Janssen zich. 

Sil noemde het welpje Simba - naar de kleine leeuw uit de Leeuwenkoning - en hij werd een echte publiekstrekker. Dankzij een grote inzamelactie kon Sil al snel een stevige kooi bouwen. "Simba is 2 jaar bij ons geweest, en toen kon hij naar een park in Afrika. Dat was dubbel, ik was erg gehecht aan hem." 

Vandaag is er voldoende ruimte voor opvang en is het centrum uitgerust met een hypermoderne operatiekamer. "Onze eerste operatiekamer bestond vooral uit medische apparatuur die was geschonken door ziekenhuizen."

Volgens Janssen zijn er al veel spannende dingen gebeurd in die kamer. "We hadden eens een leeuw met kanker, toen zijn er zelfs artsen uit de mensengeneeskunde komen helpen. Of er is eens een leeuw wakker geworden tijdens een operatie. Dat was best spannend." Momenteel werkt er in het centrum een team met vaste en vrijwillige dierenartsen. 

Ondertussen is het centrum een toonaangevend voorbeeld op internationaal vlak, maar dat kwam niet vanzelf. “We hadden geen internet en er waren niet echt boeken over. We moesten het zelf maar uitzoeken”, vertelt Janssen. “We hebben veel grappige dingen beleefd, maar ook veel gevloekt.” 

Het is de missie van het Natuurhulpcentrum om de rest van Vlaanderen en de wereld te tonen hoe mensen moeten omgaan met wildlife. “Via het televisieprogramma van VRT 'Dieren in nesten' konden mensen zien hoe we te werk gaan. We geven ook regelmatig cursussen en workshops aan politie en brandweer. We hebben ondertussen 50 jaar ervaring die we graag delen”, vertelt Janssen.

Ondertussen is het centrum wereldberoemd in de sector en krijgt het dagelijks aanvragen om dieren van over de hele wereld op te vangen. 

Het Natuurhulpcentrum is niet enkel een opvangcentrum, het is ook een ziekenhuis. “Vaak hebben mensen het idee dat we met eekhoorntjes op onze schouder rondlopen en beren knuffelen. Daar hebben we geen tijd voor. Wij moeten zieke en gewonde dieren genezen”, vertelt bioloog en directeur van het centrum, Frederik Thoelen.

Nog een belangrijke functie van het Natuurhulpcentrum is de bioveiligheid. "Als wij ons werk goed doen, dan kunnen we bepaalde ziektes in de natuur ontdekken en voorkomen. Dat hebben wij al dikwijls gedaan", zegt Thoelen nog. Dat zijn dan ziektes zoals de egelziekte, hondenziekte bij steenmarters, vogelgriep en wasbeer-acaris. Dit kan belangrijk zijn om de landbouw te beschermen. 

Zo'n centrum draaiende houden, kost veel geld. Subsidies van de overheid dekken slechts 8 procent van de werkingskosten, maar er zijn ook giften en er is steun van leden. Zo kunnen de kosten toch gedekt worden. 

Erfenissen zijn intussen een grote bron van inkomsten geworden. Al 62 mensen schonken hun erfenis aan het Natuurhulpcentrum. "Dat hebben we voor een groot deel te danken aan de aandacht op televisie", beseft Janssen.

"De mensen zagen dat we goede dingen deden en lieten hun testament opmaken ten gunste van ons. We zijn hen ontzettend dankbaar. We steken die centen niet in de werking, maar in onze bouw, zodat hun hulp tastbaar en zichtbaar wordt."

Stilzitten staat niet in het woordenboek van het Natuurhulpcentrum. In augustus vorig jaar werd een nieuwe vleugel geopend met moderne kantoren, een winkel en verblijfsaccommodatie voor enkele studenten. "We draaien voornamelijk op vrijwilligers, dus studenten die hier hun wildlifestage komen doen, zijn superwelkom", vertelt Janssen.

De volgende grote uitbreiding staat gepland voor 2028, wanneer het terrein van het nabijgelegen containerpark wordt overgenomen. De plannen hiervoor zijn ambitieus: een uitgebreide quarantaineruimte om besmettelijke ziektes te kunnen beheersen.

Verder komt er een grote stalboerderij om 3 diergroepen strikt te kunnen scheiden: inheemse wilde dieren, exotische dieren en boerderijdieren. "De inspectie voor dierenwelzijn doet de laatste tijd steeds meer inbeslagnames. Dat is goed, maar onze plaats is niet onbeperkt. We blijven dus altijd bijbouwen", besluit Thoelen. 

2026 is voor het Natuurhulpcentrum ongekend intensief gebleken, met halverwege het jaar al ruim 600 dieren meer dan in dezelfde periode vorig jaar. "Pokke, pokke, pokkedruk", aldus Sil Janssen. "De medewerkers hebben zich enorm hard ingezet, het is dankzij hen dat we zo veel dieren hebben kunnen redden. Daar ben ik wel trots op." 

Vooruitkijkend naar het najaar houdt het Natuurhulpcentrum rekening met nieuwe hindernissen, zoals de mogelijke terugkeer van de vogelgriep en de aanhoudende stroom exotische dieren uit sluitende circussen en dierentuinen.

Maar hoewel de broodnodige uitbreiding op het naastgelegen terrein pas in 2028 gerealiseerd kan worden, blijft de motivatie onverminderd groot. "We moeten deze drukke periode nog even uitzweten, maar we blijven ons volledig inzetten om elk diertje een passend onderkomen te geven," besluit Janssen.