De besmettingen met het hantavirus aan boord van het cruiseschip Hondius roepen bij sommigen het doembeeld op van een nieuwe pandemie. Tot nu toe zijn er 3 opvarenden overleden. Viroloog Steven Van Gucht maakt zich geen grote zorgen, omdat het virus niet zo besmettelijk is als bijvoorbeeld het coronavirus. 4 vragen en antwoorden over het hantavirus.
Hoe besmettelijk is het hantavirus en moeten we vrezen voor een nieuwe pandemie? 4 vragen en antwoorden
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Over welk virus gaat het?
Er bestaan tientallen varianten van het hantavirus. Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat het virus dat aan boord van het Nederlandse cruiseschip Hondius is aangetroffen het Andesvirus is, een type dat vooral voorkomt in Noord- en Zuid-Amerika.
Volgens het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kan het Andesvirus leiden tot hoge koorts en ademhalingsproblemen bij wie besmet is geraakt. De symptomen kunnen ernstiger zijn dan bij andere soorten hantavirussen: in 30 procent van de gevallen kan het fataal zijn.
Het Andesvirus wordt verspreid door een soort rijstrat. Mensen raken besmet via een beet, door contact met uitwerpselen of speeksel, of door het inademen van opgedroogde stofdeeltjes waarin het virus zit.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) komt het Andesvirus relatief meer voor in Argentinië. Het Argentijnse ministerie van Volksgezondheid meldt dat er sinds juni 2025 101 besmettingen met het virus zijn vastgesteld, dubbel zoveel als het jaar voordien.
Hoe is het virus aan boord van het cruiseschip geraakt?
2 van de 3 dodelijke slachtoffers aan boord van de Hondius hadden de Nederlandse nationaliteit. Men gaat er nu van uit dat zij het virus aan boord hebben gebracht.
Vóór het in de Zuid-Argentijnse stad Ushuaia aan boord ging, had het koppel rondgereisd in Chili, Uruguay en Argentinië. Deskundigen gaan op zoek naar knaagdieren "in de gebieden die verband houden met de route" van het overleden Nederlandse echtpaar.
Daarvoor moet het juiste reistraject van het koppel worden gereconstrueerd. Daarna zal men proberen na te gaan met wie het koppel in contact is geweest en zullen ook die mensen moeten worden geïsoleerd om verdere verspreiding tegen te gaan.
Een bemoeilijkende factor is de , die kan variëren van 1 tot 8 weken. Dat maakt het moeilijk om het juiste moment van besmetting vast te stellen. De reis van de Hondius vertrok vanuit Ushuaia, maar ging eerst via het Britse eiland South Georgia naar Antarctica.
Hoe besmettelijk is het Andesvirus?
Het virus kan van mens op mens worden overgedragen, hoewel dat niet zo vaak voorkomt. "Het is niet zo'n heel besmettelijk virus", zegt viroloog Steven Van Gucht. "Je hebt toch echt wel een intens contact nodig. In die zin maak ik mij ook geen heel grote zorgen dat dit nog veel verder zal uitbreiden."
"Van eerdere uitbraken van het Andesvirus in Chili en Argentinië hebben we geleerd dat het heel snel uitdooft zodra je bepaalde maatregelen als contacttracing en quarantaine neemt."
Desondanks kan het dat cruiseschepen een broeihaard vormen. "Je hebt daar heel veel mensen die op een kleine plaats samenleven, veel ruimtes die gemeenschappelijk gebruikt worden, gemeenschappelijke ventilatiesystemen", aldus Van Gucht. "Het kan dan moeilijk zijn om uitbraken onder controle te houden."
Maar een risico op een nieuwe is dus klein. Dat heeft te maken met de manier waarop de besmetting wordt overgedragen. Het coronavirus bijvoorbeeld is veel besmettelijker, omdat het zich via de lucht verspreidt. En dat hebben we enkele jaren geleden met zijn allen kunnen ondervinden.
Welke behandeling krijgen patiënten?
Er bestaat geen specifieke behandeling voor patiënten die getroffen zijn door het hantavirus. Patiënten worden geïsoleerd en hun symptomen worden behandeld. Dat gebeurt meestal met pijnstillers met paracetamol.
"Het begint met griepachtige symptomen", legt Steven Van Gucht uit. "Mensen krijgen koorts, hoofdpijn of buikklachten." Na enkele dagen verslechtert de toestand van de patiënt. "Dan krijg je longklachten: er komt vocht op de longen, waardoor mensen in ademnood kunnen komen." Dat is bij sommige patiënten fataal.
"Als je niet op tijd intensieve zorg of medische ondersteuning krijgt, kan het echt fataal aflopen", zegt infectiologe Erika Vlieghe. "Zeker bij oudere mensen, die toch kwetsbaar zijn, zeker als het gaat over longinfecties."
Er bestaat géén vaccin tegen het hantavirus.
