Het parket van Antwerpen wil 2 Joodse mannen voor de correctionele rechtbank brengen voor illegale besnijdenissen. Ze worden beschuldigd van de onwettige uitoefening van de geneeskunde en dat is volgens de letter van de wet een misdrijf. Maar de wet waarin dit is geregeld is wel een oude wet die ruimte laat voor grijze zones.
Waarom er juridisch gediscussieerd kan worden over Joodse besnijdenissen: "Wet uit 1967 laat grijze zones"
Wat zegt de wet over onwettige uitvoering van de geneeskunde?
Er zijn 3 manieren waarop je tegen die wet kunt zondigen zegt Tom Goffin, professor Gezondheidsrecht aan de UGent in De Wereld Vandaag op Radio 1:
Parket wil 2 Joodse besnijders vervolgen: Wanneer is er sprake van onwettige uitoefening van geneeskunde?
Ten eerste: als je als niet-arts een handeling stelt die duidelijk een medische handeling is. "Als ik bijvoorbeeld, als jurist, een operatie bij jou zou uitvoeren, dan is dat overduidelijk een onwettige uitoefening van de geneeskunde."
Belangrijk daarbij is ook het 'medisch handelen'. Dat is een erg brede definitie en daaronder valt bijvoorbeeld ook een inenting geven. Daarvoor is een tijdje geleden de regelgeving aangepast, zodat apothekers ook een vaccin mogen toedienen.
Ten tweede: als je doet alsof je iemand gaat genezen. "Bijvoorbeeld: je bent kankerpatiënt en ik zeg dat ik je ga genezen door handoplegging", legt professor Goffin uit. "Uiteraard ga je daarvan niet genezen en dat is dus ook een onwettige uitoefening van de geneeskunde."
Ten derde is er nog de esthetische geneeskunde. In 2013 is daarover beslist dat wie als niet-arts esthetische geneeskunde uitoefent ook strafbaar is. "Botox bijvoorbeeld is een medische handeling waarvoor enkel artsen bevoegd zijn."
Dat het toch gebeurt bij schoonheidsspecialisten, is een publiek geheim maar het mag eigenlijk niet. Zolang er niets fout loopt, kraait er geen haan naar. Maar als het slecht afloopt, dan komt het tot een rechtszaak omdat het dus eigenlijk niet mag."
De wet is niet altijd heel duidelijk
De wet op onwettige uitoefening van de geneeskunde is niet altijd klaar en helder. Het is een oude wet, die dateert van 1967, weet professor Goffin, terwijl de geneeskunde zelf grondig geëvolueerd is.
We hebben nu een andere en meer genuanceerde benadering van wat geneeskunde is, maar de regelgeving is niet aangepast.
"Tegelijk hebben we ondertussen ook heel wat uitzonderingen gecreëerd op die onwettige uitoefening van de geneeskunde. Denk maar aan een mantelzorger die bepaalde verpleegkundige verstrekkingen uitvoert bij een patiënt. Of een leerkracht die tijdens een schoolreis bepaalde medische handelingen stelt bij een leerling."
Het is een oude wet, ze dateert van 1967, en de geneeskunde is ondertussen sterk geëvolueerd.
Tom Goffin, professor gezondheidsrecht aan de UGent
Maar er zijn uiteraard wel heel wat situaties waarin er een grijze zone is. "Bijvoorbeeld de hele discussies die we vandaag hebben rond voedingscoaches of rond life coaches", merkt professor Goffin op.
Toch is er eigenlijk een duidelijk kader, gaat hij verder. "Een diëtist bijvoorbeeld is bevoegd om de handelingen die tot de diëtiek behoren te stellen, en in principe is een voedingsdeskundige dat niet."
"Dingen die duidelijk buiten de geneeskundewet vallen, zijn bijvoorbeeld tatoeages en piercings. Daar is duidelijk over beslist dat het geen geneeskunde is."
Maar al bij al blijft het wel een beetje een dubbeltje op zijn kant, concludeert Goffin. "Eigenlijk moeten we soms gewoon wachten tot er een rechterlijke uitspraak is, voor we echt weten waar de grens ligt."
Veel overtredingen maar weinig vervolging
Strikt genomen en zonder dat we ons ervan bewust zijn, gebeuren er heel veel overtredingen op de wet uit 1967.
"Die wet is eigenlijk een soort 'uitgezonderd plaatselijk verkeer'", stelt professor Goffin. "Het is aan iedereen verboden om medische handelingen uit te voeren, uitgezonderd aan diegenen die een diploma hebben. Dus strikt juridisch gezien zijn er heel veel overtredingen maar in de praktijk wordt er weinig vervolgd."
Als de 2 Joodse mannen voor de rechtbank moeten komen, dan riskeren ze een gevangenisstraf van 8 dagen tot 6 maanden en een geldboete die kan oplopen tot 50.000 euro. Maar het is wachten tot 18 juni: dan beslist de raadkamer of het dossier effectief voor de rechtbank zal komen.
