Leuven vernieuwt kinderbegraafplaats na gesprek met rouwende ouders: "Geen rij van zerken meer"

De Stadsbegraafplaats van Leuven is geen traditioneel kerkhof. Dat merk je meteen als je de poorten binnenstapt. Het is niet voor niets bekroond tot de 'Warmste Begraafplaats van Vlaanderen' door rouwtijdschrift Reveil: bezoekers wanen zich eerder in een park dan in een begraafplaats, met veel fietsers en zelfs mensen die picknicken of muziek spelen.

Sinds kort is de nieuwste aanpassing aan de begraafplaats afgerond. De stad heeft na een gesprek met ouders de kinderbegraafplaats grondig aangepakt. "Het ging om 2 paar ouders die op korte tijd hun kindje hadden verloren", legt schepen Bieke Verlinden (Vooruit) uit. "Grafplekjes worden traditioneel per nummer verdeeld en in die volgorde toegewezen. Zo kwamen de kindjes naast elkaar te liggen."

Dat leidde tot ongemakkelijke situaties. "Je zit met zo'n groot verdriet op zo'n kleine ruimte", zegt de schepen. "Als de 2 ouders op hetzelfde moment het graf van hun kind bezochten, voelden ze zich indringers in elkaars rouwruimte. Zo hadden we er nog nooit over nagedacht. Administratief gezien is het logisch om de graven zo te nummeren, maar het voelde niet juist aan voor rouwende gezinnen."

Een uitbreiding drong zich op dat moment ook op. Daarom schakelde de stad een team in om de kinderbegraafplaats aan te pakken, onder wie landschapsarchitect Joeri Steeno. "Een kinderperk wordt vaak ingedeeld als een mini-volwassenbegraafplaats, maar van dat idee willen we af. We wilden een therapeutisch landschap maken waar mensen zich niet opgejaagd voelen. Geen rij van zerken, maar een groen landschap."

De plaats is nu ingedeeld als een weide met heuvels, om eilandjes te creëren. "Tegen of aan de heuvels zijn plekjes voor een graf. Ouders mogen zelf kiezen welk plekje ze willen en hoe ze dat indelen. De planten in de begraafplaats noem ik 'poëtische' beplanting, zoals magnolia's. Rond de nieuwe zone werken we met 'stoere' beplanting, zoals stevige struiken, om een gevoel van beschutting te geven."

Geen strakke rijen meer, maar structuur blijft belangrijk op een begraafplaats. "We hebben de nummering subtiel gegraveerd in de boordsteen", zegt Steeno. "De laatste toevoeging zijn palen met herkenningspunten. Die hebben onze medewerkers zelf gemaakt. Zo kunnen ouders wel nog het graf van hun kind aanduiden, door te zeggen dat het bij de vlinder of het maantje ligt."

Ook de sterrenweide komt terug in het kinderperk. Daarnaast is er ook een nieuwigheid. “Er is een warm plekje voorzien voor stilgeboren kindjes die vele jaren geleden overleden zijn en destijds geen rustplek konden krijgen", zegt Steeno. "Vroeger bestond daar nog geen wettelijk kader voor. Sommige ouders dragen dat verdriet al tientallen jaren mee. Door hier een symbolische plek te creëren, met een kunstwerk van een hobbelpaard en persoonlijke sterretjes, bieden we hen een fysieke plek om  hun kindje te herdenken. Je merkt hoeveel dat nog betekent voor die ouders.’"

Leuven hoopt andere gemeenten te inspireren. "Het is eigenlijk een nieuwe blik op kinderbegraafplaatsen", zegt Verlinden. "We zijn blij dat die tot stand is gekomen door — terecht — mondige ouders."