Acteur Ludo Hoogmartens verloor op zijn 14e beide ouders: "Ik werd in één klap volbloed wees"

Ludo herinnert zich die dag nog in detail: "Het was 13 mei, exact een week na mijn verjaardag. Mijn ouders vertrokken naar Genk om iets te kopen voor Moederdag." Zelf ging hij niet mee. "Normaal wel, maar ik had afgesproken om te gaan tennissen."

Anderhalf uur later rinkelde de telefoon. "Ik zei: 'Dat kan niet, ze zijn nog maar net vertrokken', en ging weer aan tafel zitten. Ik had een spiegelei gebakken en begon gewoon te eten." Tot zijn oudste broer binnenkwam. "Ik zag meteen dat er iets mis was." Even later volgde het nieuws: "Ga even zitten, er is iets gebeurd. Mama en papa hebben een ongeval gehad. Papa is overleden. Maar mama komt er zeker door."

Zijn broer begon de familie te bellen. "Telkens hoorde je hetzelfde: mama en papa hebben een ongeval gehad. Papa is dood, maar mama komt erdoor." Niet veel later stond de hele familie er. "Iedereen keek naar mijn broer toen hij terugkwam. Hij knikte alleen maar van nee. Toen wisten we dat ook mama overleden was."

Wat volgde, noemt Ludo een waas. "Die eerste week is één grote waas. Je komt in een soort parallel universum terecht. Alles wat er was, is weg, en ineens moet je leven in een nieuwe werkelijkheid."

Hij ging nog mee naar het ziekenhuis om afscheid te nemen, maar haalde het niet. "Net voor we naar binnen gingen, ben ik gecrasht. Ik heb hen nooit meer gezien." Achteraf is hij daar zelfs opgelucht om. "Mijn jongste zus heeft dat wel gedaan en heeft daar veel last van gehad."

Het laatste beeld dat hij van zijn ouders heeft, is alledaags. "Ze vertrokken zonder ruzie, gewoon om iets te gaan kopen voor Moederdag. Dat is wat blijft."

Vrij snel kwam het schuldgevoel. "Wat als ik was meegegaan? Had ik iets kunnen doen? Had ik hen kunnen waarschuwen?" Volgens psychotraumatoloog en integratief kindertherapeut Doris D’Hooghe is dat een typisch mechanisme bij traumatisch verlies. "Kinderen proberen controle te krijgen over iets wat totaal onverwacht is. Ze gaan denken: had ik iets anders gedaan, dan was het niet gebeurd."

Het verlies van ouders is volgens haar bijzonder ingrijpend. "Het is een van de grootste angsten die een kind kan ervaren. Je wordt plots losgerukt uit je basisveiligheid."

Hoogmartens groeide op in een gezin met 7 kinderen en was de op één na jongste. Na het overlijden van zijn ouders probeerde zijn oudste broer de zorg op zich te nemen. "Maar je voelt dat iemand een rol opneemt waar hij niet klaar voor is. Hij was nog geen 10 jaar ouder dan wij en moest plots een vaderfiguur worden."

Na anderhalf jaar liep dat mis. Daarna nam een zus het over, maar ook dat hield geen stand. Uiteindelijk moest de familie zelf oplossingen zoeken. "We kregen zelfs te horen: als dit niet lukt, gaan jullie naar een weeshuis. Dat beeld is mij altijd bijgebleven."

Als tiener ging het bergaf. Ludo trok naar het internaat en rebelleerde. "Mijn middelbare school was de hel. Ik deed niets, schopte tegen alles." Hij geeft ook toe dat hij zijn situatie gebruikte als hij in de problemen zat. "Ik kon zeggen: mijn ouders zijn dood. Daar kon niemand tegenop."

"Waarom deed ik dat? Omdat het kon en omdat ik niet wist hoe het anders moest. Er was niemand die me richting gaf. Ik liep verloren."

Volgens D’Hooghe zijn dat herkenbare reacties. "Trauma kan zich uiten in opstandig gedrag, angst of net terugtrekking. Het zijn signalen dat een kind worstelt." Ze benadrukt dat begeleiding essentieel is. "In het verhaal van Ludo zien we duidelijk dat het om traumatisch verlies gaat. Dat is anders dan een verlies dat geleidelijk komt. Je hebt niet alleen rouw, maar ook trauma. Dat vraagt langdurige ondersteuning."

Ook als volwassene blijft het verlies doorwerken. "Ik ben 62 en nog altijd een gemankeerd kind", zegt Ludo. "Ik mis tools. Ik heb nooit afscheid kunnen nemen." Hij was jarenlang in therapie.

Dat heeft ook invloed op zijn eigen vaderschap. "Ik zie mijn kind doodgraag, maar ik heb hem ook tekortgedaan. Ik had geen rolmodellen." Bij de geboorte van zijn zoon voelde hij het gemis scherp. "Je weet: hij zal zijn grootouders nooit kennen."

Volgens D’Hooghe is dat herkenbaar. "Zonder die basis kunnen mensen later botsen, bijvoorbeeld in relaties of in de opvoeding. Soms komen die gevolgen pas decennia later naar boven."

Ook binnen de familie liet het verlies sporen na. "Ouders zijn de reden waarom mensen samenkomen: verjaardagen, feestdagen. Dat valt weg." De familie viel niet uit elkaar door ruzie, maar groeide uit elkaar. "Die verbindende lijm is weg."

Vandaag kijkt Ludo anders naar zijn ouders. "Ik ben nu 10  jaar ouder dan zij ooit zijn geworden. En toch blijven het voor mij 'oude mensen', bekeken door de ogen van een jongen van 14. Het gemis blijft elke dag, maar ik koester hen nu."

Volgens D’Hooghe is dat een belangrijk proces. "Het verlies verdwijnt niet, maar mensen kunnen wel leren om het een plaats te geven."