Supermarkten mogen vanaf 1 januari 2027 opnieuw tabaksproducten verkopen. Daarmee legt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) zich neer bij een uitspraak van het Grondwettelijk Hof. "Het waren stevige onderhandelingen bij de regering, uiteindelijk is gekozen om dit te laten vallen zodat het smaakjesverbod op vapes er wel kan komen", klinkt het bij de Stichting tegen Kanker.
Supermarkten mogen opnieuw tabak verkopen: "Regering kiest eerst voor smaakjesverbod op vapes"
Nora Eurlings
Gepubliceerd:
Sinds april vorig jaar mogen winkels groter dan 400 vierkante meter geen sigaretten, sigaren, filters of sigarettenpapier meer verkopen. Kleinere winkels, zoals nachtwinkels of krantenwinkels, mogen nog altijd tabaksproducten verkopen, maar ze mogen ze niet meer uitstallen.
Ruim een jaar later gaat de wetgeving alweer op de schop. De reden: belangenorganisatie Buurtsuper.be en tabaksproducent Philip Morris Benelux waren naar het getrokken om het verbod aan te vechten.
Met succes, want volgens het Hof is de opdeling tussen grote en kleine voedingswinkels discriminerend. De regering kreeg tot 1 januari 2027 de tijd om een nieuwe wet op te stellen, maar minister Vandenbroucke heeft beslist om die boot te laten varen en het verbod volledig te laten vallen.
Het uitstalverbod blijft wel van kracht, waardoor sigaretten nog altijd uit het zicht moeten liggen in de winkels.
"Terwijl wij aan de toog geen vapes meer mogen verkopen, krijgen we postpakjes met illegale vapes binnen"
Een stap terug?
Het lijkt alsof er een stap terug wordt gezet, op weg naar een rookvrije generatie. Toch moeten we dat genuanceerder bekijken, vindt Suzanne Gabriels, expert tabakspreventie bij de Stichting tegen Kanker.
"Er waren 2 maatregelen rond tabaksproducten die door de regering verder moesten worden bekrachtigd", legt ze uit in De Ochtend op Radio 1. "Dat was enerzijds het smaakjesverbod voor vapes, ofwel de e-sigaretten, en anderzijds dat er een oplossing moest komen voor de voedingswinkel na het advies van het Grondwettelijk Hof."
Vanaf 2027 mogen supermarkten opnieuw sigaretten verkopen: "Spel op Europees niveau heeft meegespeeld"
Tijdens die onderhandelingen moesten knopen worden doorgehakt. In dit geval viel de keuze op een smaakjesverbod: vorige week raakte bekend dat vapes geen smaakjes meer mogen hebben vanaf 1 september 2028. Vanaf dan blijven alleen nog neutrale vapes en varianten met tabakssmaak toegelaten, met als doel jongeren minder aan te trekken tot het gebruik ervan.
Een logische keuze, vindt Gabriels, want de smaakjes zorgen er inderdaad voor dat meer jongeren aan het vapen gaan. "Volgens de gezondheidsenquête van Sciensano is het dagelijks vapen bij jonge mensen maal 10 gegaan op 5 jaar tijd. Als dat in die snelheid verder doorgaat, dan zitten we echt met een gigantisch probleem."
Volgens de gezondheidsenquête van Sciensano is het dagelijks vapen bij jonge mensen maal 10 gegaan op 5 jaar tijd
Suzanne Gabriels, expert tabakspreventie bij de Stichting tegen Kanker
"Eigenlijk zitten we vandaag al met een groot probleem", herneemt de experte. "Te meer omdat we weten dat die vapes op social media en via influencers enorm gepromoot worden naar jonge mensen. Dus daar paal en perk stellen door bijvoorbeeld de aantrekkelijkheid te reduceren vinden wij heel belangrijk."
In lijn met andere Europese landen
Ook het Europese politieke spel speelde mee. Eerder besliste Nederland al om vapesmaakjes te weren, en ook in Frankrijk en Ierland lopen gesprekken. "Vanaf dat 3 Europese landen zo'n maatregel hebben, dan moet het helemaal besproken worden."
Maar had het verkoopverbod dan geen nut? Met andere woorden: zijn we het afgelopen jaar minder gaan roken doordat sigaretten op minder plaatsen verkrijgbaar waren? Dat weten we nog niet, want er zijn nog geen cijfers. "We weten wel uit internationale studies dat een lagere beschikbaarheid, of minder verkooppunten, wel degelijk effect heeft."
