"Zeer waarschijnlijk" dat bultrug Timmy niet meer leeft, zeggen experten

Een maand lang wist iedereen heel precies waar bultrug Timmy lag: voor de kust van het Duitse eiland Poel. Maar sinds de gestrande walvis met een spectaculaire reddingsoperatie opnieuw werd vrijgelaten in de Noordzee, is de wereld zijn spoor bijster.

Het is "zeer waarschijnlijk dat de walvis niet meer leeft", concludeert het Duits Oceanografisch Museum daar nu uit.

"De laatste aantoonbare waarneming van de bultrugwalvis in de open oceaan was op 2 mei om 9.24 uur 's ochtends met behulp van een drone", klinkt het in een persbericht. "Sindsdien is er geen nieuwe onafhankelijk verifieerbare informatie over de verblijfplaats of de gezondheid van het dier."

"Aangezien de walvis extreem verzwakt was en na eerdere reddingspogingen herhaaldelijk al snel opnieuw strandde, is het zeer waarschijnlijk dat hij niet meer de kracht had om lang in diep water te zwemmen." 

Op zich is het opmerkelijk dat we al 3 dagen niet meer weten waar Timmy zich bevindt. Het dier was immers voor zijn vrijlating uitgerust met een gps-zender.

Maar dat zendertje is in mysterie gehuld. Alleen de organisatie Whale Sanctuary Project, die de reddingsoperatie op touw heeft gezet, weet om welk model het gaat, en welke informatie het doorstuurt.

De organisatie beweert dat de zender geen locatiegegevens doorstuurt, maar wel vitale functies van de walvis monitort. Om welke functies het precies gaat, is niet duidelijk. Wel zijn er volgens het reddingsteam tussen zaterdagochtend en deze middag 9 signalen ontvangen die uitgestuurd worden wanneer de walvis bij het wateroppervlak komt.

Maar dat doet nogal wat kenners de wenkbrauwen fronsen. "Er bestaat geen commercieel beschikbare gps-zender die de vitale functies van een walvis kan meten. Wie zegt dat dat wel zo is, vertelt de waarheid niet", oordeelde de Deense mariene bioloog Peter Madsen (Universiteit van Aarhus) bijvoorbeeld.

"Om het succes van de reddingsmissie aan te tonen, is het essentieel dat de volgende informatie transparant openbaar wordt gemaakt: het exacte model van de tracker, de locatie en het type bevestiging aan de walvis met fotografisch bewijs, de volledige verzonden ruwe data en toegang tot de live-uitzending van de data voor een onafhankelijke organisatie", benadrukt het Duits Oceanografisch Museum.

Ook marien bioloog Kelle Moreau (Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen) heeft zijn vragen bij de hele situatie. "Ik ben momenteel op een conferentie in Slovenië en ook mijn Duitse collega's, waarmee ik erover gepraat heb, delen mijn scepsis."

De reddingsoperatie voor Timmy werd op poten gezet door een privé-organisatie. 2 miljonairs, Karin Walter-Mommert en Mediamarkt-oprichter Walter Gunz, doneerden samen 1,5 miljoen euro. Maar die namen, net als dierenarts Kirsten Tönnies, intussen afstand van de hele operatie. Ze deden dat omdat Timmy niet gepast behandeld zou zijn geweest aan boord van het vaartuig dat hem naar de Noordzee bracht.

Er bestaan ook geen beelden van het moment waarop hij vrijgelaten wordt, wat de verdenkingen van amateurisme verder voedt. "Dat dier is anderhalve maand gelivestreamd over de hele wereld, en dan zouden er geen beelden zijn van het moment suprême? Zeer bizar toch", merkt Moreau op.

De organisatie achter de reddingsoperatie blijft voorlopig volhouden dat Timmy nog leeft. En ook Till Backhaus, de minister van Milieu van de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren, betwist de inschatting dat Timmy dood zou zijn. Hij noemt dat "speculatie" die hij "op dit moment uitdrukkelijk niet onderschrijft".

Backhaus riep de organisatie wel nogmaals op om de gps-data zo snel mogelijk te delen. 

Zaterdag had Backhaus nog gezegd dat er "geschiedenis is geschreven" met de reddingspoging. "Het is nu van cruciaal belang dat de trackinggegevens snel beschikbaar worden, zodat we de verdere reis van de walvis kunnen volgen", had hij daar wel aan toegevoegd.

Als Timmy daadwerkelijk nog leeft, dan zou dat een huzarenstukje zijn. "Een dier dat na een stranding van 5 weken toch nog opnieuw in zee belandt, dat is nog nooit gebeurd", zegt Moreau. "Meestal is het na een paar dagen al afgelopen. Het is een verbazingwekkende prestatie dat hij het zo lang overleefd heeft, maar het zal zijn gezondheid geen goed gedaan hebben."

"Als je zo'n fel verzwakt dier terugbrengt naar een geschikter habitat, dan nog is het zeer onwaarschijnlijk dat het nadien happy ever after leeft."

Als het zendertje geen uitsluitsel brengt, is de kans klein dat we ooit zullen weten wat er van Timmy geworden is. "We kunnen alleen maar wachten. Het enige scenario dat duidelijkheid kan scheppen, is dat het dier opnieuw aanspoelt, dood of levend. Maar daarvoor moet het dan in een geschikte zeestroming terechtkomen. Als zo'n dier op open zee sterft, zinkt het meestal naar de zeebodem. En dan zullen we het nooit weten."