Het hantavirus is een zeldzaam virus met mogelijk ernstige gevolgen. Het wordt overgedragen van knaagdieren op mensen en is gelinkt aan 3 overlijdens op een Nederlands cruiseschip in de Atlantische Oceaan. Wat weten we over het virus? Infectiologe Erika Vlieghe beantwoordt 4 vragen.
Na 3 doden op cruiseschip: dit moet je weten over het hantavirus
Samenvatting:
Het hantavirus, dat wordt overgedragen via knaagdieren zoals muizen en ratten, is verantwoordelijk voor 3 overlijdens op een Nederlands cruiseschip in de Atlantische Oceaan. Hoe het virus precies aan boord raakte, is nog onduidelijk.
De variant die vermoedelijk op het schip circuleert, is gevaarlijker dan de Europese variant en kan ernstige longinfecties veroorzaken. "Bij deze variant ligt het sterftecijfer rond de 30 tot 40 procent als patiënten niet tijdig de juiste zorg krijgen", zegt infectiologe Erika Vlieghe van het UZ Antwerpen.
Er bestaat geen specifieke antivirale behandeling voor het hantavirus. De zorg richt zich op ondersteuning, zoals beademing en het opvangen van orgaanfalen, vergelijkbaar met de behandeling van een ernstige vorm van covid-19.
1
Wat is het hantavirus?
Het , het virus dat verantwoordelijk is voor 3 overlijdens op een Nederlands cruiseschip, is een zeldzaam virus dat wordt overgedragen door knaagdieren.
Vooral muizen en ratten verspreiden het virus, maar ook spitsmuizen, mollen, vleermuizen, vissen en gekko's kunnen het virus met zich meedragen. Het type virus dat een dier met zich meedraagt, verschilt per diersoort en binnen die diersoort test niet elk dier positief.
Mensen raken besmet via een beet, door contact met uitwerpselen of speeksel, of door het inademen van opgedroogde stofdeeltjes waarin het virus zit.
"Stel dat er een rattennest in het ruim van het schip zit. Wanneer iemand de uitwerpselen probeert weg te borstelen, kunnen virusdeeltjes zich via de lucht verspreiden en meerdere mensen besmetten”", legt Erika Vlieghe van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen uit.
Er bestaan verschillende varianten van het virus. In Europa en Azië komt meestal een variant voor die vooral de nieren aantast en een lager sterftecijfer heeft. "De variant waar het hier waarschijnlijk om gaat, is gevaarlijker en kan ernstige longinfecties veroorzaken", zegt Vlieghe.
De Amerikaanse variant
Het is geen toeval dat het cruiseschip met dodelijke slachtoffers net van Argentinië komt.
Hoewel hij minder vaak voorkomt dan in België, is de Amerikaanse variant van het virus een pak dodelijker.
De Pan American Health Organization (PAHO ) lijstte eind vorig jaar de gevallen op in 8 Amerikaanse landen.
Argentinië was in 2025 de koploper met 66 besmettingen waarvan bijna een derde met dodelijke afloop. Bolivia en Chili hadden respectievelijk 48 en 35 gevallen afgelopen jaar. In de VS werden 7 gevallen geregistreerd waarvan ook 2 dodelijk waren.
2
Kan het virus van mens op mens worden overgedragen?
Voor zover bekend, wordt het hantavirus niet van mens op mens overgedragen. "Maar er is nog veel wat we niet weten over de epidemiologie van dit virus", nuanceert Vlieghe.
De meeste besmettingen gebeuren in omgevingen waar knaagdieren aanwezig zijn, zoals tuinen, oude schuren of leegstaande gebouwen. Hoe de besmettingen op het cruiseschip precies zijn ontstaan, is nog onduidelijk.
Bij deze variant ligt het sterftecijfer rond de 30 tot 40 procent als patiënten niet tijdig de juiste zorg krijgen
Erika Vlieghe, infectiologe UZ Antwerpen
Om te weten hoe de mensen van het schip het hebben opgelopen, is een volksgezondheidsonderzoek nodig. "Voorlopig is het nog een beetje raden naar hoe dat virus op het cruiseschip is geraakt."
"Er is een volksgezondheidsonderzoek nodig om dat te achterhalen. Mogelijk is er een besmettingshaard aan boord, zeker omdat zowel passagiers als bemanningsleden ziek zijn geworden."
3
Hoe gevaarlijk is het hantavirus?
"Als je niet op tijd intensieve zorg of medische ondersteuning krijgt, kan het echt fataal aflopen", zegt Vlieghe eerlijk. Zeker bij oudere mensen, die toch kwetsbaar zijn, zeker als het gaat over longinfecties.
Als er toch kans is op intensieve zorg, richt die zich vooral op ondersteuning. "Want hoewel er onderzoek naar gedaan wordt, is er geen kant-en-klare perfecte antivirale behandeling."
De ondersteuning is vergelijkbaar met die van andere ernstige virale luchtweginfecties. "Denk aan extra beademing, het ondersteunen van de organen en andere complicaties proberen tegen te gaan. Het is een beetje te vergelijken met de behandeling van een ernstige vorm van COVID-19."
Vermoedelijke uitbraak hantavirus op cruiseschip: wat is het precies?
"Bij deze variant ligt het sterftecijfer rond de 30 tot 40 procent als patiënten niet tijdig de juiste zorg krijgen."
In België komt het virus ook voor en lopen jaarlijks tussen 50 en 400 Belgen een besmetting op. Die is niet altijd even ernstig. Een milde, Europese variant wordt vaak niet herkend als hantavirusinfectie. Er is in ons land dan ook nog niemand aan overleden, tenzij door andere onderliggende problemen.
4
Is er risico op een grotere uitbraak?
Moeten we ons zorgen maken over een bredere verspreiding? "We moeten voorzichtig blijven, maar paniek is niet nodig", zegt Vlieghe.
Op cruiseschepen komen vaker virusuitbraken voor, meestal gaat het om maag- en darmvirussen, griep of COVID
Erika Vlieghe, infectiologe UZ Antwerpen
Volgens haar gaat het waarschijnlijk om een lokaal probleem. "Op cruiseschepen komen vaker virusuitbraken voor, meestal gaat het om maag- en darmvirussen, griep of COVID. Dit is uitzonderlijk, maar voorlopig lijkt het beperkt."
Voor de mensen aan boord blijft de situatie wel onzeker, zeker zolang niet duidelijk is hoe het virus zich precies heeft verspreid.
