In Jerevan, de hoofdstad van Armenië, komen tientallen Europese leiders bijeen voor een top van de Europese Politieke Gemeenschap (EPG). Met de bijeenkomst steken ze een hand uit naar Armenië, dat zich probeert los te weken van Rusland. Tegelijk willen ze ook eenheid uitstralen tegenover de VS van Donald Trump. Veelzeggend is dan ook dat de Canadese premier Mark Carney voor het eerst de top bijwoont.
"Van anti-Poetin naar anti-Trumpclub": ook Canadese premier op top van Europese Politieke Gemeenschap
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
"Wij geloven niet dat we veroordeeld zijn tot een meer transactionele, isolationistische en brutale wereld", zette Mark Carney meteen de toon bij de start van de top. "Bijeenkomsten zoals deze bieden ons een andere weg."
De Canadese premier is de eerste niet-Europese leider op een bijeenkomst van de Europese Politieke Gemeenschap.
Naast de leiders van de meeste EU-lidstaten - de Duitse bondskanselier Friedrich Merz is er niét - zijn ook NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, de Britse premier Keir Starmer en EU-leiders António Costa en Ursula von der Leyen in Jerevan.
De Europese Politieke Gemeenschap is een geesteskind van de Franse president Emmanuel Macron. Het werd in het leven geroepen in 2022, in de nasleep van de Russische invasie in Oekraïne, om een front te vormen tegen de achtergrond van een nieuwe geopolitieke realiteit.
Behalve Rusland en Wit-Rusland kunnen alle Europese landen aanschuiven: niet alleen de 27 EU-lidstaten, ook kandidaat-lidstaten en landen die geen lidstaat meer zijn of geen ambitie hebben om dat te worden.
"Anti-Poetin- en anti-Trumpclub"
"De Europese Politieke Gemeenschap werd bij de start gezien als een anti-Poetinclub", zegt Sébastien Maillard van het Jacques Delors Instituut, een Europese , bij het persagentschap AFP. "Met de uitnodiging voor de Canadese premier Mark Carney krijgt ze ook een anti-Trump-tintje."
Carney heeft sinds zijn aantreden de 'middelgrote machten' opgeroepen om samen te werken tegen 'de wereldmachten die de economie gebruiken als wapen'.
Zoals tijdens eerdere edities dient de bijeenkomst van de EPG ook ditmaal om de Europese steun aan Oekraïne in de verf te zetten. Maar ook de oorlog in het Midden-Oosten zal onvermijdelijk veel aandacht krijgen, temeer omdat de top plaatsvindt in Armenië, een buurland van Iran.
Steun in de rug voor Armenië
Met Armenië als gastland vindt de EPG-top voor het eerst plaats in de Zuidelijke Kaukasus, een regio die traditioneel tot de Russische invloedssfeer behoort. "Het plaatst Armenië in het hart van Europa, precies waar het thuishoort, gezien zijn lange en rijke geschiedenis", stelt Antonio Costa.
De bijeenkomst moet worden gezien als een steun in de rug voor premier Nikol Pasjinian, die zich meer probeert los te maken van Rusland.
Armenië is altijd een bondgenoot van Rusland geweest, en hangt er economisch en voor zijn verdediging sterk van af. Maar de laatste jaren neemt het meer afstand omdat het zich onvoldoende gesteund heeft gevoeld in het conflict met buurland Azerbeidzjan over Nagorno-Karabach.
Armenië probeert de banden met Europa aan te halen. Vorig jaar nam het een wet aan op basis waarvan Armenië het lidmaatschap van de EU kan aanvragen.
Dat is vanzelfsprekend niet naar de zin van Rusland, dat de voormalige Sovjetrepubliek waarschuwde dat het niet tegelijk lid kan zijn van de Euraziatische Economische Unie en EU-lidmaatschap kan nastreven.
Morgen, dinsdag, staan gesprekken op het programma tussen EU-leiders António Costa en Ursula von der Leyen en de Armeense premier Nikol Pasjinian. Die zijn wellicht niet toevallig net nu gepland: volgende maand, op 7 juni, zijn er parlementsverkiezingen in Armenië.
