Hoe is het leven in overvolle gevangenis van Antwerpen? "Sommigen slapen met hun hoofd tegen toilet"

De grootste bedrijvigheid in de ochtend vind je in de keuken. "De gedetineerden die hier werken, worden rond 6.30 uur gewekt. Een middagmaal koken voor 700 mensen is een stevige klus", zegt cipier Karine.

"Het ontbijt - brood met beleg - wordt altijd de avond voordien rondgedragen naar de cel. Gedetineerden kunnen ook extraatjes kopen zoals choco, als ze daar de middelen voor hebben. De maaltijden worden op cel gegeten. Het beeld van een grote kantine waar iedereen samen eet, komt uit de film."

Karine gaat verder. "De directie beslist wie mag werken in de keuken. Hier leeft wederzijds respect en dat is belangrijk. Want de keuken is een plek waar bijvoorbeeld messen liggen. Hoe langer mensen hier werken, hoe meer je praat met elkaar. Je creëert hier echt een vertrouwensband.”

De gevangenis in de Begijnenstraat in Antwerpen kampt met een zeer ernstige overbevolking. Er is op papier plaats voor zo’n 430 gevangenen. In de realiteit zitten er vaak rond de 700 mensen.

"Een cel is ongeveer 3 op 4 meter. Je hebt tegen de ene muur een stapelbed. Tegen de andere een tafel en kast. In dat kleine gangpad ligt een matras op de grond", zegt cipier Detlev. "Om naar het toilet te kunnen, moet je over de ander zijn hoofd stappen. Je ligt bijna met je hoofd tegen de toiletpot."

Die overbevolking leidt tot ontvlambare situaties. "Gevangenen raken gefrustreerd. Je zit met 3 mensen per dag 22 à 23 uur in een cel van 12 m². Op de duur worden sommige gevangenen agressief", zegt ook cipier Mercedesz.

"Ik krijg elke dag wel een melding van een collega dat het fout loopt. Gevangenen worden agressief naar celgenoten of personeel. De frustratie rond overbevolking komt voor een deel voort uit onbegrip. Door te praten met de gevangenen, kan je veel voorkomen."

Cipier Detlev zegt de frustraties te begrijpen. "De spanningen ontstaan vaak over kleine dingen. Neem nu alleen al de televisie die je kan huren in de cel. Drie gevangenen, één televisie die vaak constant opstaat. Wie kiest de zender? Die kleine discussies geven spanningen. Ik ben er zeker van dat als ik morgen in de gevangenis zit met mijn beste vriend, het na een paar dagen ook misgaat. Je zit constant op elkaars lip."

Maar ondanks die spanningen werken Mercedesz en Detlev wel enorm graag in de gevangenis. "Ik ben hier al 23 jaar. Het is geen alledaagse job. Er is van buitenaf altijd een grote interesse in wat ik doe, omdat het zo tot de verbeelding spreekt", zegt Detlev.

"Je kan hier vooral op maatschappelijk vlak erg veel betekenen. Het is niet 'wij', cipiers, tegenover 'zij', gevangenen. Met de tijd schep je een band met de gevangenen, uiteraard met professionele afstand. Wij kunnen hen door die band ook sneller overtuigen om iets wel of niet te doen."

Mercedesz doet nog een oproep: "We zoeken nog heel veel mensen die in de gevangenis willen werken. We voelen dat tekort heel hard. Het is een stevige job, maar ik haal er voldoening uit. Je komt ook bij een fijne bende collega's terecht. Dus als je je geroepen voelt, altijd welkom om ons te versterken.”