Het is een klassieker. Op 1 mei worden de vuisten gebald en geheven, en wordt de toon aangescherpt. In Vlaanderen pleiten de socialisten voor een miljonairstaks, terwijl de PVDA oproept om de pensioenmalus te blokkeren, in het vooruitzicht van een nationale betoging op 12 mei. Maar vooral in Franstalig België kregen de 1 mei-bijeenkomsten de allures van een verkiezingsmeeting, hard tegen onzacht. Al doet die aangescherpte toon soms afbreuk aan de subtiliteit van de gehanteerde argumenten.
1 mei: gebalde vuisten en aangescherpte toon
Samenvatting:
Op 1 mei hielden Belgische partijen hun traditionele toespraken, waarbij de toon scherp was en de bijeenkomsten soms het karakter hadden van verkiezingsmeetings. In Vlaanderen pleitte Vooruit voor een miljonairstaks en de PVDA tegen de pensioenmalus, terwijl MR en Vlaams Belang allebei koopkracht als centraal thema claimden.
In Franstalig België botsten MR en PS hard op elkaar: MR-voorzitter Bouchez hield zijn toespraak in de voormalige mijn van Blegny, wat PS-politici omschreven als "een regelrechte belediging voor onze sociale geschiedenis", terwijl PS-voorzitter Magnette beloofde "alles wat rechts heeft afgebroken, beter weer op te bouwen".
Premier De Wever kaapte een deel van de aandacht weg met de aankondiging van een akkoord met energiebedrijf ENGIE over een mogelijke volledige overname van de Belgische kerncentrales door de staat.
1. Op het scherp van de snee: de PS tegen de MR
De liberalen van de MR verzamelden in Blegny-Mine, die in 1980 als laatste steenkoolmijn in het Bekken van Luik sloot, en dat is de Waalse socialisten in het verkeerde keelgat geschoten. Christie Morreale, oud-minister voor de PS en kleindochter van een mijnwerker, spreekt van een “regelrechte belediging voor onze sociale geschiedenis”. Het Brusselse PS-boegbeeld, Ahmed Laaouej, weliswaar met Luikse roots, hekelt de “politieke show” van de MR in de mijn waar zijn vader werkte.
In zijn toespraak pareert de voorzitter van de MR, Georges-Louis Bouchez, die aanvallen. “Christie (Morreale), ik ben ook de kleinzoon van een mijnwerker!”. Bouchez drijft ook de spot met PS-voorzitter Paul Magnette, en vooral met diens enthousiasme over de socialistische regering van Pedro Sanchez in Spanje. “We zullen hem ‘Pablo van Charleroi’ moeten noemen, zo'n fan is hij van Spanje. Spanje, dat land waar het minimumloon twee keer zo laag is als in België, dat land waar corruptie alomtegenwoordig is in de regering. Dat roept bij sommigen vast herinneringen op.”
De PS wil, op haar beurt, vooral naar de toekomst kijken. Paul Magnette is inderdaad onder de indruk van het Spaanse model van Pedro Sánchez, die “Donald Trump het hoofd biedt”. Daarom zien sommige socialisten in deze 1 mei de eerste stap van een socialistische “reconquista”. “De mensen zien in dat ze door rechts zijn bedrogen”, benadrukte de voorzitter van de PS, die zichzelf alweer aan de macht ziet. “We zullen groter en sterker terugkomen. Ik zeg het u plechtig: alles wat rechts heeft afgebroken, zullen wij beter weer opbouwen.”
Ik vind Robin Hood wel leuk
Georges-Louis Bouchez
Terwijl de PS al droomt van de terugkeer aan de macht herhaalt de MR haar nieuwe slogan “Meer koopkracht door minder staat”. “Ik ben het eens met de PS: we moeten van de rijken nemen om aan de armen te geven. Ik vind Robin Hood wel leuk”, legt Georges-Louis Bouchez uit. “Tegenwoordig betekent Robin Hood zijn: van de staat nemen om aan de mensen terug te geven”, voegt hij eraan toe. Wel merkwaardig dat net deze week de regering waartoe de MR behoort, de staat een stuk groter wil maken door de kerncentrales over te nemen.
2. Energiebedrijven voor de Vlaams-nationalisten
Met zijn mededeling dat de regering een akkoord heeft bereikt met het Franse energiebedrijf ENGIE “om de voorwaarden te bepalen en de nodige studies op te starten voor een volledige overname van het Belgische nucleaire park”, heeft eerste minister De Wever een deel van de aandacht voor de 1ste mei weggekaapt. In een interview met Terzake zegt De Wever dat die gedachte bij hem niet eens opgekomen was.
Maar met of zonder bijgedachte, het gevolg is wel dat de eerste minister een ‘communistisch’ idee – de nationalisering van de kerncentrales – wil realiseren, weliswaar met als belangrijkste argument de garantie op eigen energieproductie in woelige geopolitieke tijden. De vraag is wel of de overheid centrales moet uitbaten, hoe duur dat zal zijn en of zo’n uitbating rendabel kan zijn wanneer een privébedrijf als ENGIE daar geen heil meer in ziet.
De eerste minister wil een 'communistisch' idee realiseren
Ivan De Vadder
De N-VA zet vooral één van de grootste vergissingen uit de recente politieke geschiedenis recht, tenminste dat is de analyse bij de partij. Die vergissingen waren volgens haar de verkoop door de paars-groene regering van de bedrijven die verantwoordelijk waren voor de energieproductie, Tractebel en Electrabel, aan een buitenlands bedrijf, én de daaropvolgende kernuitstap (al werd die door alle opeenvolgende regeringen telkens bevestigd). Zo’n ‘historische vergissingen’ rechtzetten is de Vlaams-nationalisten een 1 mei-boodschap waard.
Merkwaardig genoeg zit ook Vlaams Belang op diezelfde golflengte. De uiterst rechtse partij viert 1 mei al sinds 1996, vaak aan het monument voor priester Daens in Aalst. Ook Vlaams Belang pleit in 2026 voor een eigen energiebedrijf, een Vlaams energiebedrijf, maar dan met als doel de “energiefactuur opnieuw betaalbaar maken”. Het recept is erg eenvoudig: “De groenestroomcertificaten: schrappen we uit de factuur. De 139 politieke bestuurders van de intercommunales: schrappen we uit de factuur. De dividenden aan de gemeenten: schrappen we uit de factuur.” En daarmee is Vlaams Belang ”meer dan ooit de partij van de koopkracht en de partij van de werkende Vlaming”.
Het is opvallend hoe Vlaams Belang en de MR plotseling hetzelfde thema – de koopkracht - met dezelfde woorden gaan claimen. Ook daarom hadden deze 1ste mei-bijeenkomsten soms de allures van verkiezingsmeetings.
3. Vooruit tegen de profiteurs en tegen de dokters
De socialisten van Vooruit hebben in hun toespraken vooral voor een miljonairstaks gepleit. Maar er zijn ook andere klemtonen gelegd. In Het Laatste Nieuws ziet Vooruit-voorzitter Conner Rousseau zijn eigen partij als de partij waar iedereen voor zou kunnen stemmen.
“Neem je een stemtest af, dan komen veel mensen uit bij Vooruit. In een blinde smaaktest smaken de socialisten dus het beste.” En toch overtuigt de partij maar goed 13% van de Vlaamse kiezers. “Dat komt omdat de socialisten lang het imago gehad hebben van een partij die het profitariaat in stand hield.” Van dat imago wil Vooruit af: “Als socialist wil ik er net voor zorgen dat er niet gestolen wordt uit de sociale winkel. Wat mij stoort is dat rechts altijd naar beneden trapt terwijl er ook aan de bovenkant, bij de rijke mensen, profiteurs zijn.”
Het is niet de politiek die kiest wie ziek is en wie niet. Dat zijn de dokters
Conner Rousseau
En dan nog over de langdurig zieken. “Kijk, het is niet de politiek die kiest wie ziek is en wie niet. Dat zijn de dokters”, zegt Rousseau die toegeeft dat “95 procent z’n job goed doet.” Maar er is het probleem van de overconsumptie van medicatie én beeldvorming. “Die overconsumptie valt niet uit de lucht: die wordt voorgeschreven door een arts. Tik artsen op de vingers die daar te kwistig mee omspringen.”
De redenering is duidelijk: niet de ziekenfondsen, wel de artsen en hun voorschrijfgedrag zijn de oorzaak van het misbruik in de gezondheidszorg. Met als laatste en doorslaggevend argument: “Iedereen kent wel een dokter die je al een week thuis schrijft voor een muggenbeet”. De aangescherpte toon met gebalde vuisten op de 1ste mei doet soms afbreuk aan de subtiliteit van de gehanteerde argumenten.
