Na de overwinning van Sandra Kim op het Songfestival 40 jaar geleden, was het aan België om het jaar erop de liedjeswedstrijd te organiseren. De roes van de overwinning bleef niet hangen. Want zoals wel vaker in dit land mondde de kwestie uit in een communautaire discussie, waar de BRT (de voorloper van de VRT) en de RTBF maar niet uit raakten.
De communautaire kater na de Songfestivaloverwinning van Sandra Kim
Met Sandra Kim had een zangeres uit Luik voor België gewonnen. Ze was geselecteerd door de Franstalige openbare omroep RTBF. Het jaar erop, in 1987, was het aan de Vlaamse openbare omroep BRT om de Belgische kandidaat te selecteren.
Het was de ideale cocktail voor een typisch Belgische communautaire discussie: welke omroep zou in 1987 het Songfestival organiseren en waar?
Enkele dagen na de zege van Sandra Kim zitten de bazen van de BRT en de RTBF nog broederlijk naast elkaar in de tv-studio van het BRT-programma 'Argus'. Al geeft directeur-generaal televisie van de BRT Bert Hermans al aan dat hij had begrepen dat het moeilijk en duur zou gaan worden.
Ik ben 2 keer opgestaan om mij een borrel in te schenken
Bert Hermans, directeur televisie BRT (1986)
"We waren het gewoon om niet te winnen. Toen ik naar het Songfestival thuis zat te kijken en het onwaarschijnlijke zag gebeuren, ben ik 2 keer opgestaan om mij een borrel in te schenken. Jongens, volgend jaar zijn wij aan de beurt."
RTBF-directeur Georges Konen vult aan: "We moeten inderdaad heel veel geld vinden. Bij alle grote gebeurtenissen uit het verleden hebben we altijd moeten samenwerken. Ik zie niet in waarom we het nu niet samen zouden gaan doen."
Maar de RTBF-baas voegt eraan toe: "In Luik hebben we een grote hartklop gevoeld voor hun Sandra Kim en Luik wil het echt daar organiseren". Zijn BRT-collega schuift wat ongemakkelijk op zijn stoel. De kiem voor de communautaire rel is gelegd.
De directeurs van de BRT en RTBF nog broederlijk naast elkaar:
Luik, Oostende, Antwerpen, Brussel?
In het vrij onwaarschijnlijke scenario dat België in 2026 het Songfestival zou winnen, zouden wellicht maar 2 zalen echt in aanmerking kunnen komen om in 2027 de liedjeswedstrijd te ontvangen: de ING Arena in Brussel en de Afas Dome in Antwerpen. Maar in de jaren 1980 zijn de (zaal)voorschriften voor gaststeden nog niet zo veeleisend als tegenwoordig.
Een technische commissie van de BRT en de RTBF gaat op zoek naar een geschikte locatie. Uiteindelijk blijven er 4 kanshebbers over: de Coronmeuse-zaal in Luik, het Koninklijk Circus in Brussel of het Casino-Kursaal in Oostende. Maar de conclusie is duidelijk: de Stadsschouwburg in Antwerpen is technisch gezien zonder meer de beste zaal.
"Ik heb niemand van de RTBF ooit weten een negatief punt zeggen. De regisseur was dolgelukkig om hier te werken en zei: 'Donne-moi ce petit jouet'. Hij is hier weggegaan in een enorme vriendschap", laat technisch directeur Paul Celis van de Stadsschouwburg optekenen.
"De RTBF heeft het spel niet serieus gespeeld"
De BRT en de RTBF raken er maar niet uit en de tijd dringt. De EBU dreigt zelfs de hele kwestie naar zich toe te moeten trekken en uit de handen van de Belgische omroepen te nemen. Meer nog, plots duikt ook de Heizel in Brussel op als kandidaat, kennelijk zonder medeweten van de Vlaamse openbare omroep.
"We hebben alles samen gedaan van in het begin, maar mij is het nu duidelijk dat er aan de kant van de RTBF al wekenlang gelobbyd wordt pro de Heizel. Er was al een maquette klaar voor wij van iets wisten. De RTBF heeft het spel niet serieus gespeeld", klinkt het bij Adriaan Verhulst, voorzitter van de raad van bestuur van de BRT.
De Vlaamse openbare omroep trekt zich terug, de RTBF mag/moet het Songfestival nu alleen organiseren. "De Vlamingen hebben Brussel geweigerd. Ze wilden het bij hen houden. Dat was voor ons totaal onaanvaardbaar", zegt Philippe Monfils, de minister-president van de Franse Gemeenschap, in een Panorama-reportage over de kwestie.
"De Vlamingen willen nu niet meedoen. Ze moeten dan maar de gevolgen dragen op het vlak van de organisatie. Het is logisch dat de Franstaligen de organisatie opeisen, want zij hebben het Songfestival naar België gebracht. De presentatrice zal zeker Frans spreken, allicht ook Engels, maar mogelijk geen Vlaams."
De BRT en RTBF kunnen geen akkoord vinden:
De Heizel en het "zeer verdienstelijke talent" van Liliane Saint-Pierre
De consequenties lijken vooral op de RTBF te wegen. De keuze valt inderdaad op Paleis 7 van het Heizelcomplex. Maar die zaal moet helemaal aangepast worden om van loods naar concertzaal te gaan, zeker qua akoestiek. Dat was net een van de bezwaren van de BRT. Een miljoenenfactuur volgt, voor 1 avondshow, die jarenlang zal wegen op de Franstalige openbare omroep.
Het resultaat mag er wel zijn. Het podium voor het Songfestival 1987 is voor die tijd erg modern en de show is geslaagd. De elegante presentatrice Viktor Lazlo zal overigens enkele woordjes "Vlaams" spreken, een "goedenavond" bij de verwelkoming en bij het afscheid. Vlaanderen was natuurlijk ook vertegenwoordigd door Liliane Saint-Pierre die dat jaar voor België zong.
Of zoals in het BRT-jaarverslag van 1987 te lezen staat: "En dan was er nog de communautaire arena waarin zich de voorbereiding van het Belgisch Eurovisiesongfestival heeft afgespeeld. Zeer veel tijd en energie werden hiervoor helaas aan BRT-zijde verspeeld, om tenslotte te leiden tot de extra uitdaging om enkel een delegatie op niveau te 'prepareren'. Aan deze opdracht werd blijkbaar tegemoetgekomen door een maximale BRT-begeleiding en -omkadering van het overigens zeer verdienstelijk talent van mevrouw Liliane St.Pierre die een waardige prestatie en BRT-vertegenwoordiging afleverde in Paleis 7."
Liliane Saint-Pierre repeteert in een omgebouwde Hall 7 op de Heizel: