De wereldwijde persvrijheid heeft in 2026 een nieuw dieptepunt bereikt. Dat staat in de jaarlijkse World Press Freedom Index van Reporters Zonder Grenzen (RSF). "100 van de 180 landen en regio's zien hun persvrijheid erop achteruitgaan", staat er. België stijgt 2 plaatsen op de ranglijst.
Persvrijheid wereldwijd op laagste niveau in 25 jaar: "Leiders als Donald Trump criminaliseren journalistiek"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
"Een alarmerende verslechtering." Zo omschrijft de Verslaggevers Zonder Grenzen de huidige werkomstandigheden voor journalisten op veel plaatsen in de wereld.
De gemiddelde persvrijheidsscore van de 180 onderzochte landen en gebieden is sinds de start van de index in 2001 nooit zo laag geweest. Voor het eerst valt bovendien meer dan de helft van alle landen in de categorieën "moeilijk" of "zeer ernstig" op het vlak van persvrijheid. Daarmee bevestigt de index een trend die al jaren zichtbaar is: wereldwijd staat de journalistiek steeds meer onder druk.
Oorzaken zijn niet alleen geweld en censuur, maar ook steeds striktere wetgeving die het recht op informatie geleidelijk uitholt, zelfs in democratische landen, schrijft de ngo.
Nederland is het hoogst genoteerde EU-land, maar ook daar blijft de veiligheid van journalisten een aandachtspunt. België eindigt op de 16e plaats, 2 plaatsen hoger in vergelijking met vorig jaar, en een stuk hoger dan in 2023, toen ons land 31e eindigde.
Midden-Oosten meest catastrofale regio
Sinds 7 oktober 2023 zijn meer dan 220 Palestijnse journalisten gedood door het Israëlische leger tijdens de oorlog in Gaza. Van hen kwamen er minstens 70 om het leven vanwege hun werk als journalist. Daarmee is het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA) de regio met de slechtste persvrijheidssituatie ter wereld. 18 van de 19 landen in de regio krijgen het label "zeer ernstig" of "moeilijk".
Toch is er ook positief nieuws uit de regio. Syrië maakt de grootste sprong in de hele index: van plaats 177 in 2025 naar plaats 141 in 2026, een stijging van 36 plaatsen. Dat is een rechtstreeks gevolg van de val van dictator Bashar al-Assad een jaar eerder. De situatie blijft er "zeer ernstig", maar alle 5 indicatoren gaan vooruit, vooral op juridisch vlak.
Criminalisering neemt toe
Ook op het Amerikaanse continent staat de persvrijheid onder toenemende druk. Onder leiders als Donald Trump in de Verenigde Staten, Javier Milei in Argentinië en Nayib Bukele in El Salvador wordt journalistiek steeds vaker gecriminaliseerd of blootgesteld aan geweld.
De Verenigde Staten zakken 7 plaatsen naar de 64e positie door groeiende politieke druk op de pers. Argentinië verliest 11 plaatsen en staat nu op de 98e plek, mede door een toename van rechtszaken tegen journalisten. El Salvador (143e, -8) verscherpt de aanpak van de pers via een wet op buitenlandse agenten, die in 2025 van kracht werd en journalisten naar ballingschap drijft.
Wet als wapen in Azië
In de Azië-Pacificregio verkeert de persvrijheid in de meeste landen in een "moeilijke" of "zeer ernstige" toestand. Autoritaire regimes gebruiken de wet, censuur en om de media te onderdrukken.
China staat nog steeds op plaats 178 en telt het hoogste aantal gedetineerde journalisten ter wereld: 121 mediaprofessionals zitten er momenteel achter de tralies.
Op de Filipijnen (114e) worden journalisten steeds vaker vervolgd op basis van terrorismewetgeving. Daarbij speelt "red-tagging" een centrale rol: journalisten die gevoelige onderwerpen onderzoeken, worden door de autoriteiten bestempeld als "subversief" of "terrorist". Het geval van journalist Frenchie Mae Cumpio, die al 6 jaar vastzit, is uitgegroeid tot een symbool van die aanpak.
Niger maakt grootste val
In Sub-Sahara Afrika blijft de persvrijheid grotendeels in een sterk verslechterde toestand. Eritrea staat op de laatste plaats, 180e, en telt de langst gedetineerde journalisten ter wereld zonder proces. Dawit Isaak is daar het bekendste voorbeeld van.
In de Sahel-regio beperken de militaire regimes van Burkina Faso (110e, -5), Mali (121e, -2) en Niger (120e, -37) de pers sterk uit naam van de nationale veiligheid. Niger maakt de steilste val van de 3, met een verlies van 37 plaatsen. In de worden journalisten in landen als de Democratische Republiek Congo (130e), Burundi (119e) en Rwanda (139e) al jaren regelmatig opgesloten.
Gemengd beeld in Europa
In Europa is het beeld gemengd. De Europese Media Vrijheidswet (EMFA) is intussen van kracht, maar meerdere EU-lidstaten houden zich er nog niet aan. EU-landen bezetten over het algemeen wel nog de hoogste posities in de index. Noorwegen staat al voor het tiende jaar op rij bovenaan.
Estland zakt van de 2e naar de 3e plaats door politieke druk op de pers. In Oost-Europa en Centraal-Azië blijven de meest restrictieve regimes stevig verankerd onderaan de ranglijst. Wit-Rusland (165e, -1), Azerbeidzjan (171e, -4), Rusland (172e, +1) en Turkmenistan (173e, +1) scoren tussen 22 en 32 op 100 voor de juridische indicator. Oekraïne (55e, +7) laat ondanks de aanhoudende oorlog een lichte verbetering zien.
De volledige index telt 180 landen en wordt jaarlijks gepubliceerd door Reporters Without Borders. De ranglijst baseert zich op 5 indicatoren: economische, juridische, veiligheids-, politieke en sociale omstandigheden.
