Britse kiezers krijgen steeds vaker nepnieuws te zien en er is best wat bezorgdheid dat dat hun stemgedrag beïnvloedt. Daarom startte de Britse kiescommissie een proefproject om desinformatie in kaart te brengen. Ook tegen lokale kandidaten werden wel degelijk gemanipuleerde beelden ingezet. Een vrouwelijke kandidaat die géén hoofddoek droeg, kreeg er wel een aangemeten. De aanhangers van een andere kandidaat kregen een andere huidskleur en afkomst.
Britse lokale verkiezingen onder druk van AI-nepnieuws: kandidaat draagt plots hoofddoek, aanhangers krijgen andere afkomst
Justine Viane
Gepubliceerd:
Samenvatting
Tijdens de lokale verkiezingen in Engeland, Wales en Schotland van 7 mei werd geprobeerd om nepnieuws tegen te gaan en in kaart te brengen met een AI-detectietool.
Bestaande beelden werden met relatief eenvoudige ingrepen gemanipuleerd.
Dat werd niet alleen gedaan door politieke tegenstanders, maar ook door mensen die graag kliks willen scoren.
Trump heeft Khan wel degelijk al bekritiseerd. Maar de klank in deze specifieke video’s is niet echt , die is met AI nagemaakt.
Om dit soort van nepnieuws in kaart te brengen werd in de aanloop van de lokale verkiezingen een nieuwe AI-detectietool ingezet. Niet onlogisch want in 2024 bleek dat meer dan de helft van de Britse kiezers geconfronteerd werd met nepnieuws.
Een AI-detectietool?
De nieuwe tool speurde online naar bewerkte beelden en audio die mensen kunnen misleiden. Het ging dan specifiek om deepfakes . Dat zijn beelden of geluiden die volledig met AI gemaakt zijn, zodat iemand iets lijkt te zeggen of iets lijkt te doen wat nooit gebeurd is.
In Ierland dook in 2025 bijvoorbeeld een deepfake op waarin het leek alsof de presidentskandidaat Catherine Connolly zich vlak voor de stemming had teruggetrokken als kandidaat. Wat niet waar was. Zo’n situatie wilde men in het Verenigd Koninkrijk absoluut vermijden.
Nepnieuws, nepnieuws, nepnieuws
AI maakt het tegenwoordig veel eenvoudiger om beelden te vervalsen en daar werd gretig gebruik van gemaakt. Zo ging er bijvoorbeeld een bewerkte foto van Reform UK-parlementslid Sarah Pochin rond. Het leek alsof ze tussen Aziatische supporters stond, maar dat klopte niet.
Factcheckers van Full Fact ontdekten dat de originele foto met AI was aangepast en dat de echte mensen op de foto vervangen waren. Op die manier werd Reform UK voorgesteld als hypocriet, want Reform staat bekend als kritisch voor migratie.
Reform UK-kandidaat Dr. Savitha Prakash kreeg dan weer een hoofddoek aangemeten. Mensen beweerden dat dit de echte campagnefoto was en dat die stiekem was verwijderd na kritiek. Er is geen enkel bewijs dat die foto ooit online heeft gestaan. De partij en Prakash zelf zeggen dat de foto gewoon bewerkt is en dat de versie met hoofddoek dus nep is.
Emotionele berichten om geld te verdienen
Ook clickbait -artikels kwamen veel voor tijdens de campagne. Artikels met spectaculaire of emotionele titels waar niets van waar is. Ze lijken vaak op lokale nieuwssites, maar dat zijn ze niet. Het doel is niet om een politieke mening te verspreiden, maar puur om geld te verdienen.
In die berichten zit vaak een link naar een website vol advertenties. Elke klik of weergave naar die website levert dan geld op. Netwerken maken gewoon gebruik van de Britse lokale verkiezingen om extra te verdienen.
Politici gebruiken zelf ook AI
Opvallend is dat ook politici AI steeds vaker inzetten in hun campagnes. Zo werd bijvoorbeeld een volledige campagnevideo met AI gemaakt. Hoewel er een disclaimer was toegevoegd, zat die aanvankelijk verstopt. De Britse factcheckorganisatie Full Fact was daar kritisch over: “Kandidaten moeten transparant zijn over hun campagnemateriaal. Een transparant AI-label moet meteen zichtbaar zijn.”
Mark Frankel van Full Fact wijst er daarnaast op dat “de grootste uitdaging blijft dat deze verkiezingen plaatsvinden zonder duidelijke regels rond transparantie en labeling, terwijl de wetgeving achterloopt op de huidige praktijk.” Ook in België ontbreekt voorlopig nog duidelijke regelgeving hierover.
AI als middel om te beïnvloeden?
Hebben nepnieuws of deepfakes nu een beslissende rol gespeeld bij de lokale verkiezingen in het VK? De lokale verkiezingen moeten nog plaatsvinden. De resultaten van detectietool moeten nog bekend worden gemaakt.
Men kon wel vaststellen dat er uiteindelijk weinig echte deepfakes rondgingen. Beelden dus die volledig met AI worden gemaakt en die niet van echt te onderscheiden zijn. Ook Mark Frankel van Full Fact zag dat. "Tijdens deze verkiezingscampagne werden weinig deepfakes vastgesteld, en zeker niet meer dan bij de nationale verkiezingen van 2024”, zegt hij. Wel zag hij meer “cheapfakes ”. Dat zijn simpele bewerkingen van bestaande beelden en video’s. Die zijn veel makkelijker te maken zijn dan deepfakes. Een bestaande campagnefoto waarop iemand een hoofddoek krijgt aangemeten, is daar een voorbeeld van.
Alberto Fernández Gibaja van International IDEA , een internationale organisatie waarin landen samenwerken rond democratie, ziet ook die trend. Volgens hem zijn te veel maatregelen vooral gericht op het tegengaan van klassieke deepfakes. Terwijl in de praktijk AI vandaag anders wordt ingezet. "Klassieke deepfakes die kiezers bewust willen misleiden blijven een veiligheidsprobleem, maar in Europa zien we die nauwelijks. Waarschijnlijk omdat ze niet echt werken," zegt hij.
"Het doel is niet om te misleiden, maar om te provoceren, reacties uit te lokken en te testen hoe ver men kan gaan."
Alberto Fernández Gibaja, International IDEA
"In plaats daarvan wordt AI vooral gebruikt om emoties op te wekken, verhalen te versterken en de grenzen van wat aanvaardbaar is in het publieke debat te verleggen", zegt Gibaja. Het doel is dus niet zozeer dat mensen iets geloven, maar dat ze anders gaan denken of reageren.
"Zulke video’s doen vaak niet eens alsof ze echt zijn. Het doel is niet per se om ons te misleiden, maar vooral om ermee te provoceren, reacties uit te lokken en te testen hoe ver men kan gaan", besluit hij.
Gemanipuleerde beelden spelen op die manier wel degelijk een rol in het verkiezingsdebat.
