De Verenigde Staten zullen binnenkort een beslissing nemen over een mogelijke vermindering van Amerikaanse militairen in Duitsland. Dat schrijft president Donald Trump op Truth Social. Het is een dreigement gericht aan de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die eerder deze week zware kritiek heeft geuit op de Amerikaanse aanvallen op Iran. "De VS wordt vernederd door Iran", heeft Merz gezegd.
Ruzie tussen Duitsland en Donald Trump loopt uit de hand: VS dreigt militairen weg te halen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Tot voor kort leek de Duitse steun voor de Amerikaanse oorlog in Iran vanzelfsprekend. Tijdens ontmoetingen met Donald Trump benadrukte Friedrich Merz altijd dat Duitsland en de VS "aan dezelfde kant staan tegen het Iraanse regime". Merz sprak ook duidelijk zijn steun uit voor de doelstellingen van de VS en Israël tegen Iran.
VS "vernederd" door Iran
Een volledig andere toon sloeg de aan tegen een aantal Duitse studenten, afgelopen maandag in West-Duitsland. Met hun trage, talmende aanpak bij de onderhandelingen over een einde aan de oorlog zou de VS "vernederd" zijn door Iran, klonk het.
"De Amerikanen hebben duidelijk geen strategie", zei hij ook. "Het probleem met dit soort conflicten is altijd dat je niet enkel moet binnenvallen, maar ook weer moet vertrekken. Er is niet goed nagedacht over deze situatie, en op dit moment zie ik niet welke strategische exit de Amerikanen kiezen."
Een opvallende koerswijziging, want na bijna een jaar als bondskanselier investeerde Merz veel tijd en moeite in zijn vriendschap met Donald Trump. Hij bracht verschillende keren een bezoek aan het Witte Huis, sprak lof over de Amerikaanse president voor de camera's van de pers en stuurde regelmatig berichtjes naar Trump.
Ook wat de oorlog in Iran betreft heeft Merz alles gedaan wat Trump van hem gevraagd heeft. In tegenstelling tot verschillende andere Europese landen, zoals Spanje of Italië, mocht het Amerikaanse leger wel gebruikmaken van Duitse militaire basissen om aanvallen uit te voeren op Iran. Duitsland is ook bereid om mijnenjagers te sturen naar de , zodra de oorlog is afgelopen.
Dat Merz zich nu zo openlijk uitspreekt tegen de Amerikaanse aanpak van de onderhandelingen, zint president Trump niet. "Merz weet niet waar hij het over heeft", schrijft de president op . "Geen wonder dat Duitsland het zo slecht doet, zowel economisch als op andere gebieden."
Trump wil militairen weghalen
Trump dreigt op Truth Social ook Amerikaanse militairen weg te halen uit Duitsland. "We zijn dat aan het bekijken, een beslissing zal snel volgen", schrijft hij.
De aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Duitsland is vandaag nog altijd aanzienlijk. Zo’n 35.000 militairen zijn er gestationeerd, aangevuld met burgerpersoneel en familieleden.
"Wie langs bases als Ramstein of Wiesbaden rijdt, waant zich even in de Verenigde Staten", vertelt Duitsland-correspondent Chiem Balduck in De ochtend op Radio 1. "Typisch Amerikaanse wijken, winkels en voorzieningen maken van deze plekken kleine stukjes Amerika op Duitse bodem."
Beluister het gesprek met Duitsland-correspondent Chiem Balduck in De ochtend op Radio 1
Die aanwezigheid gaat ver terug. Na de Tweede Wereldoorlog groeide ze sterk tijdens de , toen tot een kwart miljoen Amerikaanse militairen in Duitsland verbleven. Hun rol was duidelijk: afschrikking tegenover de Sovjet-Unie. Na de val van de Berlijnse Muur werd dat aantal drastisch verminderd, maar de laatste jaren zit het opnieuw in de lift, mede door de hernieuwde spanningen met Rusland.
"Voor Duitsland betekent die Amerikaanse aanwezigheid meer dan alleen extra veiligheid", zegt Balduck. "Ze levert ook economische voordelen op en zorgt voor een nauwe samenwerking tussen Duitse en Amerikaanse strijdkrachten. Tegelijkertijd hebben de Verenigde Staten zelf minstens evenveel baat bij hun bases in Duitsland. Die fungeren als een cruciaal militair knooppunt voor operaties in Europa, Afrika en het Midden-Oosten."
Bredere Europese tendens
In Berlijn probeert men intussen de gemoederen te bedaren. De Duitse regering benadrukt dat de trans-Atlantische relatie nog altijd sterk is en probeert de spanningen niet verder te laten escaleren.
Of de dreiging van een Amerikaanse troepenterugtrekking deze keer serieus is, blijft voorlopig onduidelijk. Tijdens zijn eerste ambtstermijn uitte Trump gelijkaardige kritiek, vooral omdat Duitsland volgens hem te weinig investeerde in defensie binnen de NAVO. Inmiddels is dat beeld veranderd: Duitsland heeft zijn defensiebudget aanzienlijk verhoogd en beweegt richting de 3,5 procent van het bbp. Daarmee behoort het tot de landen die het meest inspelen op Amerikaanse verwachtingen.
Duitsland wil het grootste leger van Europa bouwen
Toch raakt deze hele discussie ook aan een ander element: het geduld van veel Europese bondgenoten raakt langzaam maar zeker op, en steeds meer Europese leiders spreken zich uit tegen de Amerikaanse aanpak.
Eerder deze maand zei de Britse premier Keir Starmer nog dat hij "het helemaal gehad heeft" met Donald Trump. Hij verweet de Amerikaanse president verantwoordelijk te zijn voor de stijgende energiekosten voor de Britse bevolking.
Ook de Italiaanse premier Giorgia Meloni - traditioneel een sterke bondgenoot van Trump binnen Europa - kreeg het met Trump aan de stok na een woordenwisseling tussen de Amerikaanse president en paus Leo XIV over de oorlog. Volgens analisten is ze tot de conclusie gekomen dat haar nauwe band met Trump een last is geworden in Italië, waar Trump erg onpopulair is.
Voorlopig is het in Duitsland nog niet zover gekomen, beweert Merz. "De persoonlijke relatie tussen de Amerikaanse president en mij is, wat mij betreft, nog steeds goed", zei Friedrich Merz woensdag tegen journalisten.
