Oud-premier Leterme over Volvo Gent en samenwerken met China: "Waakzaam zijn dat activiteit hier niet wordt leeggezogen"

De toekomst van Volvo Car Gent, de laatste autofabriek van ons land, wordt vandaag niet alleen bekeken door een taskforce onder leiding van premier Bart De Wever (N-VA). Ook op het hoofdkantoor in China zal er over de Gentse vestiging gesproken worden. 

Volvo heeft met Geely namelijk een Chinees moederbedrijf. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés), die op dit moment door China reist, had daar vandaag ook een ontmoeting met de top van Geely. 

Is dat een goede zet, je als bedrijf linken aan een Chinees bedrijf?

"Een link met China kan vaak nuttig zijn, omdat China ons op het vlak van technologie heeft ingehaald en op heel wat domeinen de toekomstige leider is. Maar je moet natuurlijk waakzaam zijn dat de activiteit hier niet wordt leeggezogen ten voordele van productie in China", zegt Yves Leterme, voormalig premier van ons land en kenner van China, in De Ochtend.

Leterme heeft veel zakelijke en economische contacten in het land. Zo werkt hij voor het Chinese investeringsfonds ToJoy, maar was hij in 2019 ook consultant voor het omstreden telecombedrijf Huawei. Vorig jaar was hij ook aanwezig op de militaire parade in de Chinese hoofdstad Peking, waar hij de Chinese president Xi Jinping de hand schudde.

De vroegere eerste minister begrijpt dan ook wat premier De Wever vandaag met zijn taskforce wil bereiken. "Het is slim om preventief al een aantal dingen door te spreken en te zien hoe men de aantrekkelijkheid van de vestiging kan versterken, naast de uitstekende werknemers, reputatie en historiek van het bedrijf."

Zo gelooft Leterme dat België heel wat te bieden heeft aan China. "Het idee dat België een toegangspoort tot de Europese markt is, speelt wel in China. Zo zijn er historische banden met een aantal bedrijven die vrij vroeg aanwezig zijn geweest in China, maar is ook het belang van onze havens niet te onderschatten."

Toch kijken ze in China minder naar België dan naar andere, wat grotere lidstaten binnen de Europese Unie, aldus Leterme. 

"Het concept 'Europa' leeft er in de bredere lagen van de bevolking eigenlijk veel minder dan je in eerste instantie zou denken. Europa is bevoegd voor internationale handel en komt hier veel in de actualiteit, maar daar wordt er vooral apart naar landen als Italië, Frankrijk en Duitsland gekeken."

"Europese staatshoofden staan dan ook bijna in de file voor een bezoek aan Peking. Elke zoveel weken komt er wel iemand langs. Ook daardoor kijken de Chinezen vooral nog altijd naar de aparte nationaliteiten, eerder dan naar Europa."

"In een aantal sectoren kampen de Chinezen nog met een achterstand. Zo hebben ze op het vlak van luchtvaart nog geen grote wereldspeler. Ook in domeinen als ICT, chips en artificiële intelligentie, farmaceutica en biotech hinken ze nog wat achterop."

"Maar we mogen niet onderschatten dat ze met een grote inhaalbeweging bezig zijn", waarschuwt Leterme. "China zet op dit moment wereldwijd het meeste in op patenten en het land investeert ook enorm in onderzoek."

Leterme ziet 3 kenmerken van China die het land "een zeer geduchte concurrent maken, in alle domeinen eigenlijk".

"Kijk naar de schaal, de voorspelbaarheid van het beleid en de cohesie van het beleid. Die zaken zijn bij hen veel groter, onder meer omwille van de staatsstructuur."

Europa moet volgens Leterme blijven inzetten op zaken als energieonafhankelijkheid en een lage loonkost, maar zou reglementering soms best wat aan de kant schuiven.

"Inzake innovatie en nieuwe technologieën denken we in Europa zeer sequentieel. We gaan in verschillende stappen van fundamenteel onderzoek naar toegepast onderzoek, prototypes, patentering en reglementering, en dan beginnen we pas aan de markt te denken."

"De aanpak van China is op het eerste gezicht vrij chaotisch. Nieuwe ontwikkelingen worden er onmiddellijk naar de markt toegeleid, waardoor daar onmiddellijk ondernemers op kunnen springen. Na verloop van tijd ontstaat er een bloedbad, omdat heel wat ondernemers het uiteindelijk niet volhouden, maar op die manier heb je veel sneller toepassingen."

"De reglementering hinkt in China soms wat achterop, ook in functie van een aantal doelstellingen die wij hebben rond privacy of ethische benaderingen, maar dat wordt dan na verloop van tijd wel bijgewerkt in China."

Daarnaast zijn we in Europa tamelijk traag, aldus Leterme. "Je hoort wel dat de Europese Commissie grote antwoorden formuleert op de Chinese concurrentie en projecten lanceert, maar het duurt heel lang voor je daar effectief iets van ziet."

"Europa is heel krachtig in een aantal detailzaken, maar is soms te weinig actief op het essentiële", stelt hij. "We moeten ons politiek en bestuurlijk heel sterk op het essentiële richten. Daar stelt de Belgische regering nu een aantal juiste prioriteiten, met het oog op een competitiever industrieel beleid bijvoorbeeld."

De Europese Commissie wil natuurlijk de waakzaamheid niet verliezen en zich beschermen tegen zaken als spionage. Hoe schat Leterme die gevaren in?

"We moeten onze vitale veiligheidsbelangen effectief beschermen", zegt hij. "Sommige activiteiten moeten afgesloten worden: niet alleen voor Chinese inmenging, maar ook voor Russische inmenging en zelfs afhankelijkheid van de Verenigde Staten."

"Al moeten we wel goed oppassen dat het speelveld gelijk blijft. Europese reglementering wordt in een toolbox aangereikt aan de lidstaten, maar moet overal dan ook redelijk gelijk toegepast worden."

"Als een grootmacht als China vindt dat het in Spanje of Hongarije makkelijker is om aan de bak te komen omdat de reglementering daar minder wordt toegepast, bijvoorbeeld op vlak van beveiliging van essentiële belangen, zal men daar de voorkeur aan geven. Die lakse lidstaten zullen daar dan voordeel uit halen inzake jobs en welvaart."

"We hebben het altijd over 'Europees beleid', maar in de realiteit is er nog altijd vaak een zeer ongelijke toepassing van regels. En uiteraard weten niet-Europese machten dat ook. Zij spelen daarop in."