'Wurgcontracten' met brouwerijen en drankenhandelaars wegen zwaar op Leuvense cafés: "Ze hebben te veel macht"

Leuven heeft alles wat een caféuitbater nodig heeft: studenten, toeristen en inwoners die graag op café gaan. Toch beleven veel cafés er geen hoogdagen. Het komen en gaan van cafés op populaire plaatsen zoals het Martelarenplein en de Oude Markt is groot.

De redenen zijn divers: jongeren gaan minder op café, de kosten stijgen en het blijft moeilijk om personeel te vinden. Toch wijzen de meeste uitbaters op 1 grote boosdoener: drankafnamecontracten, waarbij ze verplicht zijn om drank af te nemen van een brouwerij of drankenhandelaar.

Een cafébaas vinden die zich openlijk wil uitspreken tegen die praktijk, is moeilijk. Velen onder hen lijken bang dat ze daardoor hun onderhandelingspositie met de brouwerij of drankenhandelaar nog verder zullen verzwakken.

Anoniem willen ze wel hun verhaal doen. "Het grote probleem is dat de eigenaar van mijn gebouw zelf een drankenhandelaar is", zegt een uitbater. "Dat zie je ook bij kleinere brouwerijen die gebouwen bezitten. Zo hebben ze te veel macht. In Leuven is er 1 eigenaar met tientallen panden én een drankenhandel in zijn portefeuille."

Zo'n verhuurder kan een café verplichten om grote hoeveelheden drank af te nemen, en wil vaak ook de volledige kaart controleren. "Een vrij café, zonder verplichte afname, vind je bijna niet meer in Leuven. Als vrij café heb je nochtans een groot voordeel: je kan zelf onderhandelen met drankenhandelaars en brouwerijen en zo de beste prijs bekomen."

Een drankafnamecontract neemt dat voordeel weg. "Daardoor moeten we elke prijsverhoging slikken", klinkt het bij een jonge cafébaas. "Dat zijn er soms 3 per jaar: die kunnen wij niet zomaar doorrekenen aan onze klanten. Bovendien leidt het ook tot eenheidsworst. Cafés van dezelfde brouwerij of eigenaar hebben vaak dezelfde kaart, op enkele bieren na."

"De marge om winst te maken is al heel klein voor cafébazen", zegt een 3e uitbater. "Een slechte winter kan zo je zaak over de kop doen gaan. Daarom is er ook weinig ruimte voor extra's, zoals een mooier terras of een evenement. Dat is jammer voor de cafécultuur."

Ervaren uitbaters proberen dit soort contracten daarom uit de weg te gaan, vervolgt de jonge cafébaas. "Daardoor komen cafés steeds vaker in handen van mensen die de stiel niet kennen. Hun zaken gaan snel kopje onder. Zo staat het café weer leeg en begint de cyclus opnieuw."

De problematiek beperkt zich trouwens niet tot de Leuvense stadsgrenzen. Bij de vorming van de regering in 2025 werd beloofd om de zogenoemde 'wurgcontracten' aan banden te leggen in het hele land. Bijna 1 jaar geleden kwam zo een nieuwe gedragscode tussen de brouwerijen, drankenhandelaars en horeca tot stand.

Brouwers en drankenhandelaars moeten voortaan alle belangrijke informatie delen voor ze een contract afsluiten. "Bepaalde praktijken worden verboden, zoals opgelegde verkoopprijzen en verplichtingen op het vlak van openingsuren en -dagen", zegt Ortwin De Vliegher, woordvoerder van bevoegd minister Eléonore Simonet (MR). "We bouwen ook de verzoeningscommissie verder uit, waar de partijen conflicten kunnen oplossen buiten de rechtbank."

In het verleden kon een drankenhandel een contract verbreken als verkoopquota niet werden gehaald, maar ook dat is nu verboden. "Wie minstens 70 procent van de afgesproken aankopen haalt, kan zijn contract met 2 jaar verlengen. Later moet nog een bredere aanpak van wurgcontracten volgen voor alle kmo's", aldus nog De Vliegher.

De grooteigenaar in Leuven wenste niet te reageren, maar volgens de federatie van Belgische Drankenhandelaars is de nieuwe gedragscode een grote stap vooruit. "We proberen altijd transparant te werken en duidelijke afspraken te maken", zegt directeur Hilde Stockman. Ze haalt het voorbeeld van de menukaart aan. "Een eigen drankenkaart samenstellen is belangrijk voor de identiteit van een café, en daar proberen we zoveel mogelijk rekening mee te houden."

Maar drankafnamecontracten zijn geen wurgmiddel maar wel een noodzaak, zegt Krishan Maudgal, CEO van Belgian Brewers. "Banken willen cafés amper nog financieren, omdat ze als risicovolle investering worden gezien. Brouwers springen in: ze betalen de huur of verbouwingen, en de cafébaas engageert zich om hun bieren te schenken. Zonder deze financiering zou een aanzienlijk aantal cafés eenvoudigweg niet kunnen starten of overleven. Met zulke investeringen is het logisch dat brouwerijen voldoende garanties krijgen."

Maar bij de cafébazen aan het woord is het vertrouwen niet bijster groot. "Het is een begin, maar veel grote problemen zijn nog steeds niet van de baan", vindt een van de cafébazen. "Ondertussen krijgen we weer nieuwe maatregelen opgelegd, zoals het rookverbod op de terrassen. Zo knijpt men de horeca dood."