Al bijna 5.000 werklozen vechten verlies van uitkering aan, rechtbanken bezorgd

Intussen telt het College van de hoven en rechtbanken al 4.794 nieuwe zaken van langdurig werklozen. Vooral in Luik is de opstoot opmerkelijk: daar zijn op korte tijd al 2.377 zaken over werkloosheidsuitkeringen bij gekomen. 

Om een idee te krijgen van de omvang: volgens De Standaard behandelen alle arbeidsrechtbanken van België samen, in een normaal jaar, minder dan 2.000 zaken per jaar over dat thema.

En dat aantal zal wellicht ook nog stijgen, omdat werklozen nog tot 3 maanden na de ontvangst van de brief die het einde van de uitkering aankondigt, een klacht kunnen indienen. Sinds 1 januari zijn al 86.000 langdurig werklozen hun uitkering verloren.

Ook de vakbonden ondersteunen hun leden bij het aantekenen van beroep. Bij de socialistische vakbond ABVV bevestigen ze dat er van hun kant al 3.770 zaken zijn ingediend voor hun leden. 

"De beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd maakt dat een aantal mensen niet langer sociaal beschermd zijn. En dat is voor ons een brug te ver", zegt Raf De Weerdt, federaal secretaris bij ABVV. "De maatregelen van de regering zijn volgens ons een sociale achteruitgang en de grondwet voorziet dat dat eigenlijk niet mag."

De vakbonden wijzen naar artikel 23 van de Grondwet. "Dat is het zogenoemde 'standstillprincipe'", weet Alexander De Becker, professor arbeids- en ambtenarenrecht aan de UGent en UHasselt. "Eens je een bepaald niveau van sociale bescherming hebt bereikt, mag dat eigenlijk niet achteruitgaan, behalve - en dat is wel belangrijk - wanneer het noodzakelijk is in je democratie om dat te doen."

"De regering en het parlement hebben die redenering gevolgd. Namelijk: als je de sociale zekerheid voor iedereen in stand wilt houden, moet je knippen in de werkloosheidsuitkeringen voor een bepaalde groep van mensen. De vakbonden gaan daartegenin met het argument dat de regering datzelfde doel ook met andere maatregelen had kunnen bereiken. Of dat de regering het niet voldoende gemotiveerd heeft."

Bij de arbeidsrechtbanken zien ze de enorme opstoot van zaken met lede ogen aan. "Rechters zijn altijd bezorgd wanneer het aantal zaken plots fors stijgt", bevestigt Kristine Hänsch, woordvoerder van het College van hoven en rechtbanken. "Je kunt moeilijk inschatten wat de impact op de werklast zal zijn of hoe het verder zal evolueren."

"Feit is dat we niet alleen dat type rechtszaken zien stijgen, maar ook zaken rond ziekte en invaliditeit, OCMW-uitkeringen, schuldenregelingen,... Mogelijk heeft dat ook met deze hervorming te maken."

Ook De Becker verwacht dat dit een "enorme werklast" zal veroorzaken. "Dit dreigt die achterstand te vergroten." Achterstand is ook nadelig voor burgers, klinkt het bij de rechtbanken, omdat het de doorlooptijd van zaken vergroot, wat mogelijk een impact heeft op stress en welzijn. 

Mieke De Rieck, voorzitter van de arbeidsrechtbanken in Antwerpen en Limburg, wijst er bovendien op dat het aantal arbeidsrechters nu net vermindert. "Arbeidsrechtbanken werken tot nu toe goed. De snelle behandeling van dossiers is voor ons een topprioriteit, maar vandaag komt dat in het gedrang. Dat is jammer."

De vakbonden hopen uiteindelijk dat de rechtszaken ervoor zullen zorgen dat de regeringsmaatregelen worden teruggedraaid. "Als dat gebeurt zullen mensen de werkloosheidsuitkeringen kunnen recupereren die ze gemist hebben", redeneert De Weerdt.

In het najaar zullen verschillende rechtbanken al enkele dossiers behandelen. Maar volgens De Becker ligt het kernprobleem bij het Grondwettelijk Hof. "Arbeidsrechtbanken mogen zelf geen wetten ongrondwettelijk verklaren. Dus ofwel moeten ze zelf een prejudiciële vraag stellen aan het Grondwettelijk Hof, ofwel moeten zij wachten op de uitspraak in de procedure die nu al loopt. Maar dat is voor de betrokkenen natuurlijk zeer moeilijk omdat zij hun werkloosheidsuitkering al eerder zullen verliezen."