Van Druivenkoningin tot Eddy Merckx, van Will Tura tot Milk Inc.: 75 jaar Druivenfeesten in Overijse 

De tafeldruif is een grote, sappige druif, met een zoete smaak en een dunne schil. Ze wordt gekweekt onder glas, in serres, vooral in de Druivenstreek, onder andere in Huldenberg, Hoeilaart, Overijse en Duisburg. De technieken om de druif te kweken werden in de 19e eeuw verbeterd. Begin de 20e eeuw zorgde dat voor duizenden serres en goed boerende druivenkwekers, serristen genaamd. 

Maar na de Tweede Wereldoorlog ging het wat minder goed met de tafeldruif. De Druivenfeesten moesten de verkoop en de bekendheid van de druif versterken. Het begon eerst in 1948 in Jezus-Eik onder leiding van Raymond Luppens. Later, in 1952, volgden de 1e Druivenfeesten in Overijse, in de pas gebouwde Markthal.

In die Markthal werden dagenlang overdag en 's avonds optredens georganiseerd. Er was een tentoonstelling van het fruit, de dikste druiventrossen werden er gepresenteerd en er ging een langgerekte druivenstoet uit met tal van wagens. 

"Mijn vader Raymond was ondertussen schepen voor Feestelijkheden en heeft wat later de coöperatieve Isca opgericht", vertelt Pips Luppens. "Zij maakten de allereerste Belgische wijn en vooral schuimwijn op basis van overschotten van druiven uit de streek na de verkoop. Dat draaide erg goed, ze bouwden naam en faam en gaven de Druivenfeesten glitter en glamour."  

De druivenfeesten lokten volk uit heel België, bezoekers kwamen vanuit heel Vlaanderen, maar ook uit Wallonië naar Overijse. Er werden massa's druiven verkocht, de serristen hadden overal standjes, vaak aan hun serrebedrijf zelf, langs een invalsweg en in het centrum. 

Misschien nog bekender dan de Druivenfeesten was in die tijd de 'Schuimwijnkoningin'. Denk maar aan het liedje 'Vlaanderen boven' van Raymond Van het Groenewoud waarin de zin 'Waar de schuimwijnkoningin defileert' voorkomt.  

"Die Schuimwijnkoningin kwam er onder impuls van schuimwijnproducent Isca en was op een bepaald moment bekender dan Miss België", vertelt Pips Luppens. "Dat kwam door de prijzen. Als je won, kreeg je een auto, een buitenlandse reis, allerlei dure prijzen enzovoort ... Dat lokte meisjes uit heel Vlaanderen, van Knokke tot Leuven. Een van de bekendste winnaressen was de latere televisieomroepster Rita Boelaert."

De verkiezing van een Druivenkoningin is pas later bekend geworden. Aanvankelijk, in de jaren 50, begon het met Miss Teenager, dan volgde Miss Isca en dan pas de bekende Schuimwijnkoningin. Er was ook altijd een lokale Druivenkoningin, aangewezen door de organisatie en telkens uit een ander gehucht van Overijse. Vaak ging het om een knappe serristendochter. En er was ook een Prins Isca. Maar na het faillissement van Isca in 1978 bleef enkel de Druivenkoningin over als nationale wedstrijd, met nog steeds mooie prijzen tot 1 miljoen Belgische frank. 

Heel veel later missen of omroepsters waagden hun kans. Een van de Druivenkoninginnen die het kroontje tot nu toe koestert, is Virginie Deklippel, juriste en ex-schepen in Meise (Open VLD): "Het klinkt wat cliché, maar de enorme prijzenpot vervalt eigenlijk in het niets ten opzichte van al het andere. Ik heb er oneindig veel uit geleerd en ervaring opgedaan, van de aftrap op Anderlecht over lintjes doorknippen tot bedrijfspresentaties. Er zijn echt unieke kansen uit voortgevloeid, ik heb talloze mensen leren kennen en een netwerk uitgebouwd."  

Omdat steeds minder meisjes zich inschreven voor de verkiezing van Druivenkoningin en omdat het gemeentebestuur van Overijse iets anders wou, werd de verkiezing in 2015 afgeschaft en vervangen door een Druivenambassadeur en vice-Druivenambassadeur. Er stond geen leeftijdsgrens meer op en ook mannen konden meedoen. 

Mikel Hermo uit Overijse werd de 1e Druivenambassadeur, Jeroen Vandenbussche uit Duisburg de vice-Druivenambassadeur. "Het was een uitdaging. Ik werd nog vaak aangesproken als 'ah, de koningin is daar' en vele activiteiten waren nog specifiek voor een jonge dame uitgekozen. Maar een uitdaging die me wel op veel leuke plaatsen heeft gebracht en waardoor ik veel leuke mensen heb leren kennen", zegt Mikel. 

De Druivenfeesten groeiden: er was de stoet, de Druivenkoningin, en in 1961 kwam er ook de Druivenkoers bij. Die Druivenkoers was tientallen jaren een vaste waarde op de wielerkalender. Grote namen als Roger De Vlaeminck, Eddy Merckx en Johan Museeuw konden de wedstrijd ooit op hun palmares schrijven. In 2021 was Remco Evenepoel nog de beste. Intussen is de Druivenkoers een jeugdwedstrijd geworden.

Maar de Druivenfeesten, blijven natuurlijk 'feesten' en daar horen ambiance en artiesten bij. Pips Luppens herinnert het zich nog goed: "Alle mogelijke artiesten kwamen hier optreden: Freddy Breck, Adamo, Gilbert Bécaud, Will Tura, France Gall, ... noem maar op. Bekende televisiesterren van toen, zoals Nand Buyl uit Schipper naast Mathilde, kwamen hier naartoe als gast."

Ook Patrick Puttemans maakte de Druivenfeesten van kindsbeen af mee. Zijn ouders waren serristen en hij woonde en woont nog steeds dicht bij de markthal. "Er was een oude, grote man die vlak bij de feesthal woonde. Tijdens de Druivenfeesten trok hij zijn oude trouwkostuum aan en zette hij een kepie op met daarop 'parking druivenfeesten' en zo leidde hij auto's naar parkeerplaatsen. Als kind hielpen we hem en dan kregen we een cent voor op de kermis." 

Als jeugdwerker mocht hij de artiesten van de Nacht van de Jeugd ook mee kiezen. "We waren op de rockrally in de AB gaan scouten en uiteindelijk kwamen Aroma di Amore en 2 Belgen. Dat was nog niet eerder gebeurd en de sierlijke bloemen in de bloembakken aan het podium vlogen in het rond."

In de jaren 80 ging het bergaf met de grote Vlaamse artiesten. Ook de Druivenfeesten lokten minder volk. Puttemans zag alles weer opleven met de start van VTM en 'Tien om te zien': "Dat zorgde eind jaren 80 en in de jaren 90 voor echte volkstoelopen voor De Kreuners, Soulsister, The Radio's en natuurlijk Clouseau. Later volgde de hype van dance met Milk Inc. en 2 Fabiola."

Maar de artiest die het meest kwam optreden op de Druivenfeesten, is Will Tura. Hij kwam maar liefst 48 keer naar de markthal in Overijse. Het laatste optreden van Will Tura in 2015 lokte een massa volk. Steevast eindigden zijn optredens met een luidkeels meegezongen "Omdat ik Vlaming ben". De gemeente heeft hem zelfs officieel ereburger gemaakt. Ook nu nog brengt iemand van het gemeentebestuur van Overijse jaarlijks een bezoekje aan Will Tura op zijn verjaardag, mét tafeldruiven uit Overijse.

Doorheen de voorbije 75 jaar kwamen heel wat grote artiesten langs, maar ook de gastheren en -vrouwen waren vaak bekende gezichten, zoals Gust 'Guske' Lancier en Jo Nell. In de jury van de Druivenkoningin waren Marc Sleen en Armand Pien vaste klanten. Later volgden nog Jan Van Assche, Marijn De Valck en Hugo Symons. De laatste 23 jaar presenteert Overijsenaar en VRT-stem Lennart Segers de Druivenfeesten. De presentatie van de verkiezing van de Druivenkoningin lag jarenlang in handen van Anne Debatselier en later van Els Tibau.

De Druivenfeesten werden doorheen de jaren professioneler, er kwamen evenementenbureaus aan te pas en het werd een artiestenmarathon van 10 dagen en nachten die lang standhield. Toen corona ook Vlaanderen binnenhield, nam de gemeente het heft in handen. De Markthal was een vaccinatiecentrum en zo verhuisden de Druivenfeesten naar het Begijnhofplein en het Justus Lipsiusplein in openlucht. Door het succes van de openluchtformule met ook minder feestdagen, 5 nachten en 6 dagen, en de sloopplannen voor de markthal, is alles sindsdien buiten gebleven.

De jubileumeditie 2026 is opnieuw, zoals de laatste jaren, gratis en bulkt van de vedetten die al eerder naar de Druivenfeesten kwamen: Milk Inc., Bart Peeters (die ooit nog met een drive-in discobar op de Druivenfeesten stond), Daan (die letterlijk vlak bij het hoofdpodium woont), Les Truttes, Yves Deruyter, Gene Thomas, Luc Steeno, Wim Soetaer en Charles Van Domburg (ook Overijsenaar), en nog veel meer staan op het podium tijdens de 75e Druivenfeesten.

Voor heel wat jongeren uit de hele druivenstreek zijn de Druivenfeesten ook een hoogtepunt van het jaar dankzij het 'Scoutsdorp'. Van vrijdag tot en met zondag draaien allerlei DJ's in een volledig gesjord feestdorp naast het stadion van voetbalclub Tempo Overijse.

De Druivenfeesten bieden ook veel randanimatie, zoals een grote rommelmarkt, jaarmarkt, de Druivenkoers en de bekende Druivenstoet met tal van praalwagens, met voor deze jubileumeditie de eenmalige terugkeer van de druivenkoninginnen die in groep meelopen. De druivenexpo verhuist naar de Sint-Martinuskerk. Daar vindt ook Kunst in Overijse plaats. 

En in cultuurcentrum den Blank loopt een tentoonstelling over 75 jaar Druivenfeesten met meer dan 1.000 foto's, knipsels, video's, filmvoorstellingen en affiches. De tentoonstelling is dagelijks open nog tot 6 september.

Het doel van de Druivenfeesten blijft nog altijd om de Vlaams-Brabantse tafeldruif te promoten. Hoewel er steeds minder serristen zijn, amper een 6-tal beroepskwekers, lijkt het beroep een heel voorzichtige 2e adem te vinden met een aantal nieuwe jonge serristen. Bovendien is er 1 zekerheid: alle serristen, hobby- of beroepskwekers, verkopen door de schaarste en hoge kwaliteit elk jaar al hun druiven uit. Druiven kan je tot midden oktober vinden in de hele druivenstreek.