Het Domaine de Vassal, een wijngaard in het Franse Marseillan-Plage waar 4.200 druivenrassen van over de hele wereld verzameld zijn, wordt verhuisd naar een zuidelijker gebied, zo'n 50 kilometer verderop. De verzilting van de bodem en de stijgende zeespiegel zijn de reden voor die ambitieuze verplaatsing. "Dit is een gigantische operatie", reageert wijnkenner Dennis van den Buijs. Niet alleen door de omvang van het domein, maar ook door een piepklein beestje.
'Louvre van de wijn' met 4.200 druivenrassen verhuist: "Gigantische operatie"
Wist jij dat er een 'wijnbank' bestaat waar alle druivensoorten worden bijgehouden? Die wijngaard, het Domaine de Vassal, werd in de 19de eeuw aangelegd in Frankrijk en is uniek in zijn soort. "Het is een collectie van alles wat er in de wereld aan druiven bestaat. Er zijn 4.200 druivenrassen aangeplant om ze zo te beveiligen", legt wijnkenner Dennis van den Buijs uit in 'Nieuwe feiten' op radio 1.
De collectie, ook wel 'het Louvre van de wijngaarden' genoemd, bevindt zich in de Franse gemeente Marseillan-Plage, niet ver van de Middellandse Zee. Althans nu nog, want de wijngaard wordt sinds begin dit jaar verhuisd om de toekomst ervan te verzekeren.
Verhuis van 5 miljoen
In 2015 werd al beslist dat de wijngaard moest verhuizen. Dat heeft met de opwarming van het klimaat te maken. "De zeespiegel is aan het stijgen, het grondwater is aan het wegzakken en alles is er aan het verzilten."
Wijnkenner Dennis van den Buijs vertelt in 'Nieuwe feiten' alles over deze historische verhuis
De 4.200 plantensoorten worden verhuisd naar La Clape-massief, een hoger gelegen gebied zo'n 50 kilometer ten zuiden van de huidige locatie. Dat karwei vindt plaats in 3 fasen en is goed voor 5 à 6 jaar werk. Totale kostenplaatje van die verplaatsing? 5,1 miljoen euro.
Onwelkome gasten
Dat een domein met 8.500 druivenstokken verhuizen niet zonder slag of stoot gaat, mag niet verbazen. Maar er is een bijkomstige moeilijkheid in het spel. "Het werd in de 19e eeuw niet toevallig in zandgrond aan de kust geplant", zegt Van den Buijs. Dat heeft te maken met de komst van de druifluis. "Dat kleine beestje was hier met Amerikaanse wijnstokken of sierplanten verzeild geraakt. Het boort zich in de wortel van een wijnrank en je ziet het niet." Maar de schade is er natuurlijk wel.
De druifluis liet decennialang een spoor van vernieling achter in Europese wijngaarden. Even werd zelfs gevreesd dat het het einde van de Europese wijn zou betekenen. "Daar is tot op de dag van vandaag niets tegen te beginnen, behalve de planten in zandgrond aanplanten. In duinen en zandstrand komt de druifluis niet." Zo kwam ook de 'wijndatabank' in zandgrond terecht.
Een tijd 'voor' en een tijd 'na'
Hoewel de druifluis nog altijd voorkomt, worden in Europa wel nog druiven gekweekt, ook in andere grond dan zandgrond. Dat is mogelijk dankzij een vernuftige oplossing, weet Van den Buijs. "In Amerika bleven wilde druivelaars wél groeien, dus werden alle wijnstokken in Europa sindsdien geënt op een Amerikaanse onderstok."
Of je nu een chardonnay uit Bourgogne, Chianti uit Toscane, of een tempranillo uit Spanje drinkt: er is een Amerikaanse component aan die Europese wijn. "In Frankrijk mag je geen oorspronkelijke stokken aanplanten", weet Van den Buijs. "Die druifluis zou maar eens moeten terugkomen."
Je betaalt voor pre-phylloxera-wijn meestal een veelvoud van een andere wijn, omdat het zo zeldzaam is
Dennis van den Buijs, wijnkenner
Al zijn er ook Europese regio's die gespaard bleven van druifluizen. Bijvoorbeeld Bollinger, het grote champagnehuis. "Die hadden een kleine ommuurde wijngaard met diepe funderingen, waardoor de druifluis niet binnenraakte. Dat is nog 'pre-phylloxera'."
Die term, letterlijk 'vóór de druifluis', staat vermeld op het etiket van wijnen die gemaakt zijn van druiven die niet op Amerikaanse stokken werden geënt. En er zijn nog regio's waar de originele 'pre-phylloxerastokken' staan, zoals Santorini of de Canarische eilanden. Die zijn tot wel 150 jaar oud, wat je aan het prijskaartje kan zien. "Je betaalt meestal een veelvoud van een andere wijn, omdat het uniek en zeldzaam is."
Van zand naar kalk
Die druifluisgeschiedenis maakt de verhuis van het Domaine de Vassal erg moeilijk. De duizenden wijnstokken moeten van een zandgrond naar een kalkgrond in de Languedoc verplaatst worden. "Daarom moeten ze nu toch allemaal geënt worden op die Amerikaanse onderstokken. Dat is een gigantische operatie."
Die 'entfase' alleen al duurt een jaar. "In de tussentijd worden nog reservestokken in een serre bijgehouden, voor mocht het misgaan tijdens die operatie."
Maar zal dat dan de smaak niet beïnvloeden? "Voor de druif maakt het niet uit", zegt Van den Buijs, die zelf het verschil niet heeft geproefd. Al zijn er natuurlijk wijnpuristen die pre-phylloxerawijn die op 'vrije voeten' groeit, blijven verheerlijken.
