De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) stappen na 60 jaar uit de OPEC-organisatie van olieproducenten. Het land zegt dat het van plan is om zich strategisch te heroriënteren in de nasleep van de oorlog met Iran. Het vertrek van de VAE betekent een klap voor de olie-exporterende landen, zeker voor Saudi-Arabië.
Verenigde Arabische Emiraten stappen na 60 jaar uit OPEC, organisatie van olieproducenten
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) verlaten op 1 mei de OPEC na 60 jaar lidmaatschap.
Het land wil zich strategisch heroriënteren na de oorlog in het Midden-Oosten en wil zijn olieproductie geleidelijk opvoeren, los van de productiebeperkingen binnen het kartel.
Het vertrek is een zware klap voor de OPEC en in het bijzonder voor Saudi-Arabië, de feitelijke leider van het oliekartel.
De VAE zijn een van de grootste olieproducenten binnen de organisatie en het tweede Golfland dat vertrekt, na Qatar in 2019.
Het vertrek van de VAE uit de OPEC gaat in op 1 mei, komende vrijdag. De VAE stappen ook uit de OPEC+, het waar naast de OPEC-landen ook onder meer Rusland deel van uitmaakt.
Wat zijn de OPEC en de OPEC+?
De OPEC, de organisatie van olie-exporterende landen, is een samenwerkingsverband tussen 12 landen met als doel een olieprijs vast te stellen die redelijk is voor consumenten en producenten.
Momenteel maken Irak, Iran, Koeweit, Saudi-Arabië, Venezuela, Libië, Algerije, Nigeria, Gabon, Equatoriaal-Guinea en Republiek Congo deel uit van de OPEC, net als dus - voorlopig nog - de Verenigde Arabische Emiraten. Het hoofdkwartier van de OPEC bevindt zich in de Oostenrijkse hoofdstad Wenen.
Verder zijn er een tiental niet-OPEC-leden die wel als bondgenoten van het oliekartel worden beschouwd, waaronder Rusland, Kazachstan, Soedan en Mexico. Samen vormen ze de OPEC+, maar in de praktijk is vooral Rusland een belangrijke partner van de OPEC.
"Strategisch heroriënteren"
De VAE deden de aankondiging via hun staatsnieuwsagentschap WAM. De beslissing past volgens het land in een plan om zich strategisch te heroriënteren in de nasleep van de oorlog in het Midden-Oosten, die de oliemarkt zwaar onder druk zet. Door de oorlog en de blokkade van de zijn de olieprijzen de hoogte ingegaan.
"De beslissing weerspiegelt de strategische en economische visie van de VAE op de lange termijn en het evoluerende energieprofiel, inclusief versnelde investeringen in de binnenlandse energieproductie", zo staat het in de mededeling.
De VAE zijn van plan om extra olie op de markt brengen, niet langer gehinderd door de beperkingen die het OPEC-kartel oplegt. De VAE zeggen dat geleidelijk te zullen doen.
"Na haar vertrek zal de VAE verantwoordelijk blijven handelen door geleidelijk en weloverwogen extra productie op de markt te brengen, afgestemd op de vraag en de marktomstandigheden."
Waarom trekt VAE zich terug, en waarom net nu?
Waarom trekken de VAE zich terug uit de OPEC? "Omdat ze zo meer geld kunnen verdienen", zegt Sam Hamels, energie-econoom verbonden aan de Universiteit Gent, in De Wereld Vandaag.
"Hoe werkt zo'n kartel? Je gaat met z'n allen minder olie oppompen om zo de prijs op te drijven. Als je het kartel verlaat kun je meer verkopen en dus ook meer geld verdienen. Volgens de OPEC-afspraken mochten de VAE maar 3 miljoen vaten per dag produceren, terwijl ze de capaciteit hebben om 5 miljoen vaten per dag te produceren."
De beslissing van de VAE hangt vanzelfsprekend samen met de oorlog in het Midden-Oosten. "Maar die oorlog is eerder een trigger dan een oorzaak", zegt Hamels.
Dat de VAE juist nu - in oorlogstijd - opstapt, is niet toevallig. "Nu is het politiek minder kostelijk om die stap te zetten dan in vredestijd, want dan moeten de politieke banden met Saudi-Arabië in stand worden gehouden. Nu kunnen de VAE het framen als heroriëntering in een veranderende geopolitieke context."
Klap voor Saudi-Arabië
Het vertrek van de VAE uit de OPEC betekent een klap voor de olie-exporterende landen, zeker voor Saudi-Arabië, de facto leider van de OPEC. Met de VAE verliest het oliekartel een van zijn grootste producenten, verantwoordelijk voor zo'n 11 procent van de voorraad.
De VAE waren een langdurig, stabiel OPEC-lid. Eerst via het emiraat Abu Dhabi in 1967 en toen de VAE in 1971 een zelfstandig land werd.
Maar de laatste jaren voelden de VAE zich gefrustreerd over de beperkingen op olieproductie die binnen het kartel zijn afgesproken, terwijl het land al langer méér olie wil oppompen.
Ook over andere kwesties - economisch en - zijn er meer spanningen gerezen tussen Saudi-Arabië en de VAE. Al een pak eerder dan het grote buurland bouwden de VAE hun afhankelijkheid van olie en gas af. De VAE probeerden ook steeds meer hun eigen buitenlands beleid in het Midden-Oosten te voeren.
Overwinning voor president Trump
De VAE zijn het tweede land in het Midden-Oosten dat uit de OPEC stapt. Eerder, in 2019, deed ook de Golfstaat Qatar dat al. Ook Qatar stond al langer op gespannen voet met Saudi-Arabië en ging steeds nadrukkelijker een eigen koers varen.
Nu ook de VAE vertrekken, dreigt de invloed van de OPEC op de wereldwijde olievoorraden en -prijzen verder te verzwakken. De marktmacht van de OPEC was de voorbije jaren ook al afgenomen doordat de VS zijn productie van ruwe olie opdreef.
Voor de Amerikaanse president Donald Trump is het vertrek van de VAE uit de OPEC een overwinning. Hij had de OPEC ervan beschuldigd "de rest van de wereld op te lichten" door de olieprijzen kunstmatig hoog te houden.
