Na vondst mammoetslagtanden in Denderleeuw: waarom graven onderzoekers niet verder?

Tijdens werkzaamheden in Denderleeuw kwamen deze week 2 slagtanden, een reeks kiezen en schedelstukken van een wolharige mammoet boven. Die werden op 7 meter diepte gevonden tijdens de bouw van een ondergrondse parking. 

De opvallende vondst wijst erop dat er mogelijk ook een kadaver van de mammoetsoort onder de werf ligt. Toch gaan ze daar niet verder naar zoeken. "We hebben alle opties overwogen en beslist dat we niet verder graven naar andere mogelijke restanten", zegt Bart Cherretté van archeologiedienst SOLVA.

Er zouden te veel technische en ingrijpende werken moeten gebeuren en een deel van de parking in opbouw zou ook opnieuw afgebroken moeten worden. Bovendien hebben de onderzoekers met de vondsten voldoende informatie om analyses uit te voeren.

"Die informatie is voor ons waardevoller dan de slagtanden zelf", zegt Sam De Decker, archeologisch erfgoedonderzoeker bij het Agentschap Onroerend Erfgoed. "Daarom beslisten we om niet verder te zoeken naar een mogelijk kadaver."

Wat nog in de grond zou zitten, blijft dan in 'bodemconditie' dus prima bewaard.

De gevonden restanten in Denderleeuw zijn een paleontologische vondst. Die wetenschap bestudeert het leven uit het verre verleden aan de hand van fossielen van (uitgestorven) dieren en planten.

Dat is een belangrijk verschil met archeologie. Die bestudeert vondsten die met de mens te maken hebben. Zodra een mens nog maar invloed gehad zou kunnen hebben op een restant, wordt het een archeologische vondst. 

"Verder onderzoek zou uitwijzen of de mens in Denderleeuw er iets mee te maken heeft, bijvoorbeeld als het prehistorische dier gedood zou zijn door pijlen", zegt Sam De Decker.

Archeologen focussen zich dus op de menselijke tijdlijn, paleontologen op de geologische.

Bij paleontologische vondsten is er geen aangifteplicht. Bij archeologie ligt dat helemaal anders, die vondsten moeten wel aangegeven worden. Dat kan in 2 verschillende situaties: gepland of toevallig.

Het gros van de archeologische opgravingen gebeurt gepland. Het is namelijk verplicht om bij grote bouwprojecten of verkavelingen vooraf archeologisch onderzoek te laten uitvoeren. Dat is onderdeel van de omgevingsvergunning. Uit die onderzoeken komen de meeste vondsten.

De kosten van die onderzoeken liggen bij de bouwheer zelf, maar ze kunnen daar een premie voor krijgen. 

Het andere deel zijn toevalsvondsten. Die gebeuren als mensen privéwerken uitvoeren en daarbij vondsten doen. Als je vermoedt dat je iets waardevols hebt opgegraven, ben je verplicht om dat te melden aan het Agentschap Onroerend Erfgoed. Dat moet binnen maximaal 3 dagen na de vondst.

"Geen zorgen, wij komen dan niet je hele tuin omspitten", stelt De Decker gerust. "We brengen de vondst in kaart en laten ons leiden door de werkzaamheden die gepland zijn." Het Agentschap mag niet verder gaan dan waar de werken officieel gepland zijn.

Omdat die vondsten toevallig gedaan worden, liggen de archeologische kosten ook bij de Vlaamse overheid. "Jaarlijks komen er bij het Agentschap Onroerend Erfgoed zo’n 150 meldingen binnen van toevalsvondsten", zegt De Decker. Die zijn niet allemaal even relevant. Bij ongeveer 15 procent van de meldingen komen waardevolle dingen naar boven.

De eigenaar van de grond wordt ook eigenaar van de vondst. Daar verschilt België in vergelijking met andere landen.

Bij schatvondsten is de regelgeving nog iets anders: als je een buit vindt op een grond die niet van jou is, mag je als eerlijke vinder de helft van de buit houden. De andere helft is voor de grondeigenaar.

Meer informatie over de wetgeving rond archeologische vondsten vind je op de website van Agentschap Onroerend Erfgoed .