"Ik was zo bang dat niemand het zou overleven": Israëlische kolonisten blokkeren schoolroute Palestijnse kinderen

"Toen we naar school liepen, werd onze weg plotseling geblokkeerd door prikkeldraad van kolonisten", zegt Ahmad (17), terwijl hij vanaf het voetbalveld wijst naar de vallei waar het zanderige pad abrupt stopt. "Israëlische soldaten stonden er al. Ze vuurden traangas- en knalgranaten recht op ons af toen we dichterbij kwamen. Ik was zo bang dat ik dacht dat niemand het zou overleven."

Meer dan 40 dagen lang, tijdens de Amerikaans-Israëlische oorlog met Iran, bleven Palestijnse scholen op de bezette Westelijke Jordaanoever gesloten. Toen een staakt-het-vuren toeliet dat lessen opnieuw van start konden gaan, probeerden de kinderen in het Palestijnse Bedoeïenendorp Umm al-Kheir terug te keren naar school, via een route die al generaties lang door kinderen wordt gebruikt. 

Maar aan de rand van het dorp stokt die weg. Prikkeldraad ligt over het pad, gespannen door kolonisten uit de nabijgelegen nederzetting Carmel, waar vandaag zo’n 500 Israëliërs wonen, in strijd met het internationaal recht.

Toen de Palestijnse kinderen naderden, belden de kolonisten de Israëlische politie. In de plaats daarvan kwamen soldaten die de kinderen met geweld verjoegen. Sindsdien is de weg al bijna 2 weken afgesneden.

"Ik voel me heel verdrietig", vervolgt Ahmad (17), die in zijn voorlaatste schooljaar zit en later dokter wil worden. "Ik wil vrij zijn om mijn huisdeur te openen, naar buiten te stappen en me veilig te voelen. Ik wil dat niemand onze doorgang afsluit, zodat we naar school kunnen. Maar als we dat nu doen, riskeren we ons leven."

Uit protest verzamelen tientallen kinderen zich elke ochtend aan de prikkeldraad onder het motto: 'Freedom School Umm al-Kheir’, al liep het vorige zondagochtend ernstig uit de hand.

Ahmad was een van hen die met hun rugzakken op de rug naar het hek marcheerden. De schoolkinderen hielden borden omhoog, zongen liederen en scandeerden naar de soldaten aan de andere kant: "Open de weg!"

Maar ook los van de blokkade is onderwijs hier geen vanzelfsprekendheid. Kinderen in Umm al-Kheir gingen vaak slechts 3 dagen per week naar school, en dan nog maar enkele uren per dag. De financiële crisis van de Palestijnse Autoriteit speelt daarin een rol.

Sinds de oorlog in Gaza in oktober 2023 houdt Israël delen van de belastinginkomsten in die het namens de Palestijnse Autoriteit int, goed voor het grootste deel van haar budget. Daardoor worden leerkrachten vaak slechts gedeeltelijk betaald, waardoor lessen uitvallen.

"Dit jaar is heel zwaar geweest", zegt Sarah (13), een andere studente. "Er was geen school, daarna was er oorlog, en nu is er opnieuw geen school. Ik probeer mijn zelfvertrouwen te behouden door met mijn vrienden te wandelen, maar ik ben zo moe."

Haar woorden worden in het dorp breed gedeeld. "Onderwijs in Palestina is eigenlijk niets meer", zegt dorpshoofd Khalil Hathaleen, al 5 jaar het gezicht van de gemeenschap. "Dit is een recht voor iedereen in de wereld, maar hier hebben 55 Palestijnse kinderen dat recht niet." De 37-jarige vader van 3 dochters en 1 zoon ziet het ook in zijn eigen gezin: 2 van zijn kinderen gaan naar een school die nu niet meer bereikbaar is.

Volgens Khalil werd het pad in 1980 aangelegd en staat het zowel op kaarten van de Israëlische Civiele Administratie als op Palestijnse kaarten aangeduid als officiële wandelroute voor scholieren. Het wordt ook gebruikt door vrouwen die naar een nabijgelegen kliniek lopen en door gelovigen op weg naar de moskee, die ze nu evenmin nog kunnen bereiken.

"Het Israëlische leger heeft een alternatieve weg voorgesteld, maar die is bijna 3 kilometer lang en loopt langs nieuwe buitenposten van kolonisten", zegt het dorpshoofd. Bewoners wijzen die omweg unaniem af, omdat kinderen dan langs recent geplaatste caravans van kolonisten moeten, die sinds afgelopen zomer langs diezelfde route zijn verschenen.

Volgens de VN-organisatie OCHA blijft het geweld door kolonisten en Israëlische troepen in 2026 hoog. Alleen al dit jaar werden meer dan 580 kolonistenaanvallen geregistreerd in ruim 190 Palestijnse gemeenschappen, met slachtoffers of materiële schade tot gevolg.

Ook het aantal ontheemden stijgt scherp. Begin april waren al meer dan 1.800 Palestijnen uit hun huis verjaagd na kolonistengeweld en toegangsbeperkingen, meer dan in heel 2025. Het gaat vaak om bedoeïenenfamilies die vertrekken na herhaalde aanvallen door gewapende kolonisten in terreinwagens, vaak gelinkt aan buitenposten en soms gekleed in legeruniform.

Ze vallen huizen binnen, ondervragen bewoners of houden hen vast op basis van eigen beschuldigingen. In sommige gevallen worden huizen vernield of in brand gestoken, en blijven schapenstallen leeg achter. 

In het Palestijnse dorp al-Mughayyir werd deze week nog een 14-jarige jongen doodgeschoten nabij zijn school, samen met een man die hem te hulp kwam, nadat kolonisten het vuur hadden geopend. Volgens het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid zijn sinds 7 oktober 2023 meer dan 1.100 Palestijnen gedood op de Westelijke Jordaanoever, onder wie meer dan 230 kinderen.

Ook Khalil maakte het geweld van dichtbij mee. Afgelopen zomer werd zijn broer Awda in koelen bloede doodgeschoten door de beruchte kolonist Linon Levy, die door de Verenigde Staten is gesanctioneerd, maar ondanks de moord nog steeds vrij rondloopt. Awda was een bekende activist en werkte onder meer mee aan de Oscarwinnende documentaire 'No other land '.

"Weet je waarom de dader vrijuit gaat? Omdat er geen regels zijn", zegt Khalil zonder omhaal. "De Israëlische regering geeft de kolonisten groen licht. Er is geen gerechtigheid, volledige straffeloosheid. Sterker nog, ze worden door het leger beschermd en zelfs aangemoedigd. Terwijl Palestijnse families aan hun lot worden overgelaten."

Dat ondervindt het dorpshoofd haast elke dag aan den lijve. "Als er iets gebeurt  moeten we de politie bellen. Maar die komt pas als alles voorbij is, na 1 of 2 uur. Soms zelfs 3 uur. Terwijl de weg maar 5 minuten is. Ook het leger komt laat. En als ze er zijn, luisteren ze niet naar wat er is gebeurd. Meteen arresteren ze Palestijnen, terwijl de kolonisten vrijuit gaan.’”

Beelden van beveiligingscamera's, opgenomen door bewoners, tonen hoe kolonisten 's nachts het prikkeldraad aanbrachten. Ondanks het ontbreken van een vergunning weigerden Israëlische soldaten de barrière te verwijderen. Dat gebeurt in een gemeenschap die later deze maand met sloopbevelen wordt geconfronteerd vanwege het ontbreken van bouwvergunningen. "De eerste sloop begon in 2007", zegt Khalil.

"Vandaag worden 96 huizen in de gemeenschap bedreigd, waarvan 14 deze maand. Als die worden uitgevoerd, betekent dat dat meer dan 100 mensen dakloos worden, ofwel bijna de helft van de gemeenschap."

Bouwvergunningen worden Palestijnen in Area C van de Westelijke Jordaanoever, dat volgens de Oslo-akkoorden onder volledige Israëlische controle staat, zo goed als nooit toegekend. Het gebied beslaat ongeveer 60 procent van de Westoever en vormt de kern van Israëls territoriale machtsgreep. Op de Westoever leven zowat 3 miljoen Palestijnen naast zo’n 750.000 Israëlische kolonisten, terwijl nederzettingen en buitenposten blijven uitbreiden. 

Onder de huidige extreemrechtse regering van Benjamin Netanyahu is dat beleid begin dit jaar verder verhard. Nieuwe maatregelen, zoals landregistratie en het rechtstreeks optreden van Israëlische ministeries op de Westelijke Jordaanoever in de plaats van het militaire bestuur, maken het makkelijker om Palestijns land als "staatsgrond" in te lijven. Ministers als Itamar Ben-Gvir, zelf kolonist en minister van Nationale Veiligheid, spreken tegelijkertijd openlijk over annexatie.

Op het terrein krijgt dat beleid vorm: Israëlische vlaggen wapperen overal, 1.000 checkpoints snijden Palestijnse steden van elkaar af en langs de wegen staan borden met “Settle in Israel”. Dat dit ooit een Palestijnse staat moet worden, voelt hier als een vervlogen droom. Umm al-Kheir is daar een tastbaar voorbeeld van, en van de dreigende verdrijving die erboven hangt. “Ons dorp ligt volledig onder beleg”, zegt bewoner Eid Suleiman (42). “Overal waar je kijkt zie je hun aanwezigheid.”

Naast het Palestijnse voetbalveld staan nieuw geplaatste caravans, omringd door prikkeldraad en een metalen chanoekia. Daaronder liggen de Palestijnse huizen: lage, scheefgezakte structuren van golfplaat, provisorisch hersteld met hout en plastic, met stenen op de daken. Het contrast tussen de nederzettingen en Palestijnse huizen is scherp. 

"Toen de caravans hier in oktober aankwamen, zijn we naar de rechtbank gegaan", vervolgt hij. "Die oordeelde dat ze illegaal zijn. Maar tot vandaag is er niets gebeurd, integendeel. Een dag na de uitspraak viel het leger de gemeenschap binnen en kregen we 14 definitieve sloopbevelen. Eén daarvan geldt voor het gemeenschapscentrum, waar vrouwen en kinderen samenkomen."

Wat blijft, is onzekerheid. “Er zijn geen garanties”, vervolgt Suleiman. "Ik leef onder bezetting en heb geen controle. De wereld kijkt niet naar wat hier gebeurt. Dat maakt me bang voor de toekomst van mijn kinderen. We zullen vreedzaam blijven strijden om de weg te openen. En als dat niet lukt, zoek ik een andere oplossing zodat de kinderen naar school kunnen. Dat is voor mij het belangrijkste.”