Nadat de federale regering eindelijk een akkoord heeft gevonden over energiesteunmaatregelen ter waarde van 80 miljoen euro, komt het hoofdgerecht op de tafel: de begroting rechttrekken. De eerste minister start een zoektocht naar 5 miljard, maar eigenlijk is dat nauwelijks voldoende om te vermijden dat de Europese Commissie ons land op het strafbankje zet. In die zoektocht kijken de N-VA en de MR naar de sociale zekerheid, terwijl Vooruit opnieuw een miljonairstaks op de tafel legt.
Het startschot voor de begrotingsbesprekingen
Samenvatting:
De federale regering moet minstens 5 miljard euro besparen om een Europese sanctie te vermijden, maar experts en politici zijn het erover eens dat dit bedrag eigenlijk niet volstaat om de begroting en de schuldgraad structureel te verbeteren.
N-VA en MR willen de besparingen vooral zoeken in de sociale zekerheid, onder meer door de controle op langdurig zieken weg te halen bij de ziekenfondsen en de verhoogde tegemoetkoming te beperken via een verplichte aanvraag.
Vooruit legt opnieuw een miljonairstaks op tafel als voorwaarde voor verdere besparingen. Voorzitter Conner Rousseau zegt: "Als je dit land echt eerlijk wil hervormen, zul je de miljonairstaks weer op tafel moeten leggen."
1. Het regeerakkoord is voorbijgestreefd
Om het begrotingstekort kleiner te maken én de schuldgraad te doen dalen, is veel meer dan 5 miljard nodig. Dat beseft ook de voorzitter van de N-VA, Valerie Van Peel. "Zoals de tekorten zich nu ophopen en met alles wat er internationaal gebeurt, moeten we de ambitie hoger leggen”, zegt ze in Het Laatste Nieuws.
Een concreet getal wil ze niet op de inspanning zetten, maar ze doet een oproep naar de regeringspartijen en hun voorzitters: "Ga door met de structurele hervormingen waarvoor we deze regering hebben gevormd. Dat is mijn oproep aan de collega's: stop met die veto's en belachelijke dogma's."
"Dit is een hervormingsregering, ik hoop dat alle neuzen in die richting gaan"
De N-VA-voorzitter heeft wel een idee wáár ze de miljarden kan halen: de sociale zekerheid. "Dat is de grote slokop. Tegen 2029 gaat daar 198 miljard euro naartoe. Het geld moet gaan naar wie het echt nodig heeft."
Zo wil de N-VA de controle op langdurig zieken weghalen bij de ziekenfondsen. De controleartsen bij de ziekenfondsen zitten tussen hamer en aambeeld, zegt Van Peel. "Als ze hun werk te goed doen, verliest hun werkgever - het ziekenfonds - niet alleen leden, maar ook geld. Want de ziekenfondsen worden betaald voor het aantal langdurig zieken."
"Dat is een leugen", reageert de voorzitter van de Christelijke Mutualiteiten Luc Van Gorp. "Het is pertinent onwaar. Dit is zo immoreel." De N-VA wil de controleartsen weghalen bij de ziekenfondsen en onderbrengen in een onafhankelijke instantie. "Dit is een debat dat je met artsen moet voeren", zegt Van Gorp. Tussen de controleartsen en de ziekenfondsen staat volgens hem een Chinese muur. "Ik heb geen enkele inzage in de beslissing die controleartsen nemen."
De N-VA wil ook de verhoogde tegemoetkoming aanpakken. "De groep die de tegemoetkoming krijgt, is te groot. Ook sommige mensen op de Cogels-Osylei – een van de rijkste straten van Antwerpen – kunnen voor 1 euro naar de dokter." De ziekenfondsen mogen ook zelf mensen aan het systeem toevoegen. En dat stoort de N-VA enorm. "Dit is een systeem dat gigantisch uit de hand is gelopen. Die automatische toekenning door de ziekenfondsen moet stoppen. Wie die tegemoetkoming wil, moet ze zelf aanvragen en via een middelentoets aantonen dat hij of zij daar recht op heeft."
De Vlaamse socialisten van Vooruit vinden het goed dat sociale voordelen alleen terechtkomen bij wie er recht op heeft. Zij springen op de kar van de N-VA: de beste manier om de verhoogde tegemoetkoming alleen aan kwetsbaren te geven, is de ziekenfondsen inzage te geven in allerlei databanken of een vermogenskadaster op te zetten. Maar de N-VA vindt dat geen goed idee. Want het is volgens de partij niet de overheid of de ziekenfondsen die iedereen moeten controleren. Wie denkt recht te hebben op een verhoogde tegemoetkoming, moet zelf een aanvraag indienen en aantonen dat hij er recht op heeft.
In elk geval is het duidelijk dat de speeltijd achter de rug is. De hervormingen uit het regeerakkoord zijn uitgevoerd. De partijen halen nieuwe voorstellen boven, of vallen terug op oude voorstellen die het regeerakkoord niet hebben gehaald. Zoals Vooruit die de miljarden onder meer wil zoeken bij de grote vermogens, met het oude idee van de miljonairstaks.
2. Het is bijna 1 mei
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau haalt dat oude idee weer boven in De Afspraak op Vrijdag. "Als je dit land echt eerlijk wil hervormen, zul je de miljonairstaks weer op tafel moeten leggen", vertelt hij. Het gaat om een miljonairstaks bovenop de meerwaardebelasting. "Dan ben ik bereid om naar heel veel besparingen te kijken."
Rousseau over begroting: "Voor mij is veel bespreekbaar"
Oskar Seuntjes, de fractieleider van Vooruit in de Kamer, vat de houding van de socialisten samen in De Zondag. "Wij hebben zowel een miljonairsbelasting als een overwinstbelasting op tafel gelegd, maar als iemand een betere manier kent, dan staan wij daarvoor open. Het is belangrijk dat we de begroting gezond maken, maar dat moet rechtvaardig gebeuren. Daarom zijn wij in deze regering gestapt.”
Vrijdag vieren de socialisten 1 mei, en dus wordt de toon wat aangescherpt. Vooruit richt haar pijlen op de N-VA. Zo is minister van Defensie Theo Francken de gebeten hond. Conner Rousseau zei in De Afspraak op Vrijdag al dat zijn partij geen grote defensieaankopen meer goedkeurt in de federale regering tot de audit over het aankoopdossier voor antidronemateriaal is afgerond. "Wij hebben een audit gevraagd over zijn aankoopbeleid en hij gaat daar akkoord mee. We zullen zien wat daaruit komt", voegt Seuntjens eraan toe.
Ook minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt krijgt een veeg uit de pan. "Wat zij doet, is tekstboek wat antidemocraten doen. Als je denkt dat je boven de rechtsstaat staat, dan ben je een gevaarlijk pad aan het bewandelen." Seuntjens zegt dat Van Bossuyt "ook een voorbeeld is van een politicus die té graag gewoon politicus wil zijn" en dat hij niet begrijpt dat ze niet vertrekt "vanuit een soort van liefde voor de medemens".
Vooruit kijkt ook met lede ogen naar de blokkering waarmee de MR van Georges-Louis Bouchez de werking van de federale regering bedreigde, en draait de redenering om. "Hij zegt dat hij geen enkele extra belasting zal aanvaarden, ook niet voor de allerrijksten. Sorry, maar dan stopt het verhaal voor ons. Als je wil dat de begroting gezond wordt, dan moet je een extra inspanning vragen aan de rijken. Als je dat niet doet, zal het zonder ons zijn!"
3. De MR heeft ook een vicepremier
In Het Nieuwsblad slaat MR-vicepremier David Clarinval een andere toon aan. "In het regeerakkoord staat dat bij een inspanning één negende uit belastingen komt. Het zal geen euro meer zijn. Wij zullen enkel hervormingen en besparingen op tafel leggen."
En die besparingen worden ook door de liberalen in de sociale zekerheid gezocht. "Ik heb al verschillende keren voorgesteld om het RIZIV de langdurig zieken te laten controleren. De ziekenfondsen doen hun werk niet goed genoeg. Er zijn veel mensen die echt ziek zijn. Maar sommigen kunnen echt wel terug aan de slag."
Het is duidelijk dat de sociale zekerheid op de tafel komt bij de begrotingsbesprekingen. "Als we in juni in conclaaf gaan en de 4 miljard euro zoeken die Bart De Wever heeft aangekondigd, moeten we naar de uitgaven kijken." En die uitgaven zitten bij de sociale zekerheid, zegt Clarinval, met de tekst van de gedaalde ratings van de kredietbeoordelaars in de hand. "Ze wijzen er wel op dat de uitgaven in de sociale zekerheid te snel groeien."
En daarmee staat vast wat de inzet van de begrotingsbesprekingen wordt.
