15 vrouwen, tientallen kinderen en leven in onmetelijke luxe: Mswati III zit 40 jaar op troon van Eswatini

Eswatini is een land in het zuiden van Afrika, tussen Mozambique en Zuid-Afrika. Het is in oppervlakte vergelijkbaar met Wallonië. Er wonen ongeveer evenveel mensen als in Brussel. Het is een van de armste landen van Afrika. Tegelijk is de afgelopen dagen alles uit de kast gehaald om de verjaardag van de koning op de troon te vieren.

De feestelijkheden zijn vorige week al begonnen met een cadeauceremonie waar de koning in zijn paleis in Lozitha overladen is met geschenken van burgers, organisaties en bedrijven. Die daarmee allemaal in de gunst willen komen of blijven van de vorst.

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken van Eswatini gaat het onder meer over groenten en fruit, een heleboel elektronica, een auto, verschillende tractoren, 251 koeien en ruim 18 miljoen euro.

Toen hij in 1968 geboren werd, was het lang niet zeker dat hij op de troon zou belanden. Hij wordt geboren als Makhosetive Dlamini, als een van de vele zonen van koning Sobhuza II. Wanneer zijn vader overlijdt, is hij pas 14 jaar oud.

Volgens de traditie staat de troonopvolger niet op voorhand vast. Pas na de dood van de koning duidt een traditionele raad de opvolging aan. Daarbij krijgt één van de vrouwen van de overleden koning de titel Ndlovukati (letterlijk: olifant of koningin-moeder). Haar zoon wordt aangeduid als Ngwenyama (letterlijk: leeuw of koning).

In dit geval wordt Ntfombi Tfwala, de moeder van Makhosetive, aangeduid als Ndlovukati. Doordat haar zoon nog minderjarig is, neemt ze enkele jaren de rol van regentes op zich.

Op 25 april 1986, kort na zijn 18e verjaardag, neemt Makhosetive Dlamini officieel de macht over. Hij wordt gekroond als koning Mswati III, en is daarmee op dat moment de jongste regerende monarch ter wereld.

Sindsdien is zijn macht absoluut. Hij duidt zelf naar believen de premier en de andere topjobs in zijn land aan. Formeel wint hij daarbij advies in bij zijn moeder en een raad van dorpsoudsten en familieleden, maar de uiteindelijke beslissingen liggen bij hem. Hij regeert vooral via koninklijke decreten en neemt daarbij geregeld maatregelen die de wenkbrauwen doen fronsen.

Zo voert hij in 2001 een seksverbod in voor jonge, ongehuwde vrouwen, die zich 5 jaar lang moesten onthouden om zogezegd de verspreiding van hiv tegen te gaan. De omstreden maatregel verliest snel alle geloofwaardigheid als de koning zelf het verbod overtreedt door tijdens die periode met een jonge vrouw te trouwen. Hij betaalt daarvoor symbolisch een boete van één koe. Het verbod is intussen afgeschaft.

Voor de 50e verjaardag van de onafhankelijkheid van zijn land van het Verenigd Koninkrijk in 2018 kondigt hij plots aan dat hij de naam van Swaziland gaat veranderen naar Eswatini. Blijkbaar zijn op dat moment zelfs in zijn entourage weinigen op de hoogte van zijn plannen.

De koning van Eswatini heeft traditioneel meerdere vrouwen. Hij moet met minstens één vrouw uit elke clan trouwen om zo de verschillende clans aan zich te binden. Al is dat lang niet de enige manier waarop hij zijn trouwboekje uitbreidt.

Elk jaar wordt een rietdansfestival georganiseerd dat een week duurt en waar de koning een nieuwe bruid kan kiezen. Alleen jonge, ongehuwde en kinderloze vrouwen mogen eraan deelnemen.

Ze moeten dansend proberen in de gunst van de koning te vallen. De deelname is in theorie vrijwillig, maar de sociale druk om deel te nemen is erg hoog.

Daarnaast hebben vrouwen waar de koning een oogje op heeft de neiging te 'verdwijnen' op school of bij hun familie en pas maanden later weer op te duiken in zijn entourage.

Opmerkelijk detail: toekomstige bruiden van de koning worden steevast eerst naar Zuid-Afrika gevlogen, waar ze op hiv worden getest. Eswatini heeft een van de hoogste hiv-percentages ter wereld.

Intussen heeft hij zowat 15 vrouwen in zijn 'koninklijke harem'. Zowat, omdat vrouwen niet officieel als echtgenote worden meegeteld zolang ze geen kind gebaard hebben. Alles samen heeft hij al tientallen kinderen. Mswati houdt er trouwens een relatief kleine familie op na in vergelijking met zijn vader, die 124 vrouwen en 210 kinderen had.

De leefomstandigheden van de vrouwen in die 'koninklijke harem' zijn niet per se royaal. Er zijn doorheen de jaren verschillende beschuldigingen van misbruik geweest. 2 vrouwen hebben hem verlaten en zijn naar het buitenland gevlucht. 2 van zijn vrouwen zijn overleden. Een daarvan zou volgens verschillende bronnen mogelijk uit het leven zijn gestapt.

Mswati en de zijnen leven in weelde. Zijn precieze vermogen is moeilijk in te schatten. Forbes had het in 2009 over ongeveer 200 miljoen dollar. Recentere bronnen hebben het over ongeveer 300 miljoen dollar. Zijn werkelijke rijkdom is wellicht nog vele malen hoger.

Hij is de grootste grondbezitter van het land. Tegelijk beheert hij samen met zijn familie het staatsinvesteringsfonds dat het grootste deel van de economie in handen heeft. Dat fonds, ooit opgericht om als basis te dienen van een sociaalzekerheidssysteem, is uitgegroeid tot melkkoe van de koning en zijn entourage.

De koning heeft verschillende privéjets, een grote vloot luxewagens en tientallen paleizen. Een paar jaar geleden liet hij voor elk van zijn vrouwen een eigen luxepaleis bouwen.

Het exuberantste paleis bevindt zich in Lozitha, de hoofdverblijfplaats van de vorst. De gangen zijn er met goud bekleed en overal hangen kristallen kroonluchters.

Hij is niet vies van een feestje. En laat zich af en toe spotten in Dubai, maar ook in Londen en het Verenigd Koninkrijk. Dat feestgedruis mag wat kosten. Daarnaast trakteert hij zijn tientallen kinderen ook op luxereizen.

Tegelijk beseft hij wel dat hij het met zijn levensstijl soms wat te bont maakt. Er was een paar jaar geleden zoveel gemor over de peperdure bolides die hij voor zichzelf en zijn vrouwen had gekocht, dat het sindsdien verboden is om foto’s te nemen en te publiceren van zijn wagenpark. Het helpt daarbij dat alle media in het land rechtstreeks of onrechtstreeks in handen zijn van de koninklijke familie.

5 jaar geleden kwam het tot het grootste recente protest in het land. Actievoerders wilden meer democratie en een einde aan de absolute monarchie. Het werd volgens mensenrechtenorganisaties bloedig neergeslagen, met tientallen doden en honderden gewonden tot gevolg.

De grondwet die de koning zelf heeft ingevoerd, garandeert nochtans enkele fundamentele vrijheden. Maar die blijven volgens organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch dode letter. Politieke partijen zijn er verboden en het parlement heeft weinig te zeggen. Wie zich uitspreekt tegen de koning, wordt ontvoerd, gefolterd en soms zelfs vermoord.

Een paar jaar geleden werd Thulani Maseko, een burgerrechtenactivist, nog thuis doodgeschoten voor de ogen van zijn vrouw en kinderen. Net daarvoor had de koning nog gewaarschuwd dat wie voor democratische hervormingen pleit, aangepakt zou worden. Veel protest valt er dus wellicht niet te verwachten op de feestelijkheden.