Brits rook- en vapeverbod voor wie na 2008 geboren is: goed idee? "Willekeurige leeftijdsgrens is voer voor discussie"

“Een verslaving aan roken of vapen is een maatschappelijk probleem waar alle generaties mee te maken krijgen en toch straf je maar één generatie. Dat kan problemen geven.” Dat zegt medisch filosoof Ignaas Devisch in de podcast ‘Het kwartier’.

“Er kan een verkeerd beeld ontstaan: ‘Het zijn weer de jongeren die het verkeerd zouden doen.’ Terwijl de grote verslavingsproblematiek misschien niet bij hen zit.”

Devisch begrijpt wel dat de Britten sterk willen ingrijpen. “Ik ben voor het idee dat we er alles aan moeten doen om het roken en het vapen helemaal uit de samenleving te halen. Tenslotte sterven er nog altijd veel mensen aan longkanker of andere kankers als gevolg van roken. Dus alles wat we kunnen doen, moeten we doen."

De maatregel kan heel wat vragen oproepen, zegt Devisch. “Is dat een rechtvaardige maatregel of niet? Waarom is het voor mij verboden en voor mijn buurman die een jaar ouder is niet? Als je een generatie uitkiest, dan heeft dat iets willekeurigs. Waarom wordt het niet voor een jaar vroeger of later ingevoerd? De maatregel schendt het gelijkheidsprincipe”, legt Devisch uit. Dat principe houdt in dat elke burger voor gelijke zaken een gelijke behandeling moet krijgen

Maar er kunnen goede redenen zijn om daar een uitzondering op te maken. "Voor mensen die kwetsbaarder zijn in een bepaalde positie, in dit geval hun leeftijd, kan je extra maatregelen nemen om hen te beschermen”, vertelt Devisch. "Een tweede argument is dat het is makkelijker om roken te bestrijden voor de verslaving er is."

Volgens Devisch is het belangrijk om de maatregel niet op zichzelf in te voeren. Die moet passen binnen een breder plan. “Je moet de ambitie uitspreken om tegen een bepaalde datum een rookvrije samenleving te hebben. Dan steun je jongeren in het niet verslaafd raken en je maakt de rest van de samenleving duidelijk: hier moeten we van af.”

In het Verenigd Koninkrijk maakt het verbod deel uit van een grotere visie, waarbij ook vapen wordt aangepakt. Vapen in een auto met kinderen of bij speeltuinen zal bijvoorbeeld niet meer mogen. Vapen of roken op een terras of thuis is wel nog toegelaten.

Volgens Devisch is het niet zo eenvoudig om in België hetzelfde te doen als in het Verenigd Koninkrijk. “Dat is natuurlijk een eiland, terwijl België een klein land is. Als niet alle buurlanden betrokken worden, is die maatregel gedoemd om te mislukken. Dan rijdt iedereen gewoon over de grens om tabak of vapes te kopen.”

Hoewel hij dus kritische bedenkingen heeft, vindt Devisch het toch een interessante piste. "Als je moet vaststellen dat roken en vapen aanwezig blijft, ook al praten we er al zo lang over en zijn er zoveel maatregelen genomen, dan moet je soms een schokeffect kunnen creëren waardoor je echt tot ander gedrag komt. Wie weet kan dit de beslissende maatregel zijn. De vraag is: werkt ze? Maar het is het proberen waard."