In een bergruimte van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen zijn muurschilderingen van meer dan een eeuw oud ontdekt. Op de muren van een vroegere toiletruimte hebben beloftevolle kunstenaars aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw karikaturen en grappige bijschriften getekend. "Ze namen het hier tegen elkaar op in de prestigieuze Prix de Rome", vertelt professor Ulrike Müller (UAntwerpen).
"Gaaj gethm toch ni hebbe": karikaturen van kunstenaars van eeuw oud ontdekt op toiletmuren academie in Antwerpen
Bente Vandekeybus
Gepubliceerd:
Op de muren van wc's worden wel vaker ludieke tekeningen gemaakt of grappige tekstjes geschreven, ook meer dan 100 jaar geleden. Dat blijkt nu uit onderzoek van de Universiteit Antwerpen op Campus Mutsaard, waar ook de studenten van de Koninkelijke Academie voor Schone Kunsten les volgen.
Tijdens de prestigieuze kunstwedstrijd Prix de Rome, die voor Belgische kunstenaars georganiseerd werd in Antwerpen van 1817 tot 1914, brachten beloftevolle kunstenaars tekeningen en teksten aan op de muren van wat toen nog een toilet- en wasruimte was.
Later werd de ruimte omgevormd tot berging en kwamen er hoge kasten vol schoonmaakspullen. Toen professor Ulrike Müller, docent erfgoedstudies aan de Universiteit Antwerpen, en haar collega's in 2022 begonnen met een onderzoek naar erfgoed op campus Mutsaard, stuitten ze op de opmerkelijke tekeningen.
Slopende kunstwedstrijd
"Voor 1890 maakte de hele verdieping nog deel uit van het Museum van Antwerpen, het vroegere KMSKA", vertelt Müller. "Vanaf 1896, na de verhuizing van het museum naar het Zuid, werd een deel van de verdieping omgevormd tot kunstenaarsateliers. Toen deed de berging dus dienst als toiletruimte."
Om hun hoofd leeg te maken, begonnen de kunstenaars tijdens hun pauzes op de toiletmuren te schilderen
Gilles Weyns, onderzoeker
De ateliers en de toiletruimte kwamen er speciaal voor de finalisten van de Prix de Rome, waarbij kunstenaars 85 dagen lang intensief aan hun kunstwerk bezig waren en de academie enkel op zondag mochten verlaten.
"De wedstrijd moet slopend geweest zijn", vertelt dr. Gilles Weyns, die samen met prof. Müller de tekeningen onderzoekt. "Om hun hoofd leeg te maken, begonnen de kunstenaars tijdens hun pauzes op de toiletmuren te schilderen: van karikaturale (zelf)portretten tot plagerige en soms zelfs bijtende boodschappen."
Studiereis naar Italië
Zo werd er bijvoorbeeld bij de karikaturen van Brusselse kunstenaars geschreven "Gaaj gethm toch ni hebbe", om duidelijk te maken dat de Prix de Rome naar een Antwerpse kunstenaar zou gaan. De hoofdprijs was een 4-jarige studiereis naar Italië ter waarde van 20.000 frank. Winnaars van de prijs waren onder anderen Emiel Vloors, Joe English of Joseph Posenaer.
Om de kamer vol tekeningen te bezichtigen, kan je je inschrijven voor een rondleiding tijdens Erfgoeddag, op zondag 26 april.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
