Verzilting kanaal Gent-Terneuzen kan tot half miljard euro kosten als er geen maatregelen komen 

De nieuwe zeesluizen in Terneuzen werden vorig jaar in gebruik genomen, maar moesten al verschillende keren dichtblijven tijdens droge periodes. Die komen, door de klimaatopwarming, vaker en intenser voor. De zeeschepen die richting Gent wilden varen, werden er gestremd. Ze moeten er dan wachten en 'in blok' door de sluizen varen. Zo komt er ook minder zout terecht in het kanaal. 

Vorig jaar was de verzilting erger dan ooit. Die wordt normaal gesproken deels opgevangen door water dat in het kanaal stroomt, vanuit de Moervaart. Door de droogte valt die toevoer terug. Het zoutere kanaalwater stroomt ook in de rivieren. Dat vormt een bedreiging voor de natuur en de landbouw. Boeren pompen er immers water op om te gebruiken op hun akkers. 

De zoutgehaltenorm is 200 milligram per liter in de Moervaart. Tijdens een 'gewone' zomer wordt die nu al overschreden met 11 procent, tijdens een droge zomer gaat het zelfs om 37 procent. 

De VNSC heeft een werkgroep aangesteld om maatregelen uit te werken om de droogte en verzilting aan te pakken. Het eindadvies is af en stelt dat er snel iets moet gebeuren. Als er geen maatregelen komen, kan de economische impact oplopen tot wel een half miljard euro de komende eeuw. De sluizen zouden immers vaak te lang dicht moeten om verdere verzilting te vermijden.

Er is voldoende wachtcapaciteit aan de sluizen, maar de rest van de economische keten zou in de problemen komen wanneer leveringen onzeker worden. Het kanaal Gent-Terneuzen vormt een belangrijke schakel tussen de Seine en de Schelde. Voor het Gentse deel van de fusiehaven North Sea Port is het, letterlijk, een levensader. Er varen bijna 60.000 schepen per jaar door. 

De werkgroep werkte 5 verschillende scenario's uit met telkens een andere focus (economische impact, natuurimpact...). Uiteindelijk is er 1 scenario gekozen waarbij er eerst wordt ingezet op de ontkoppeling van Moervaart van het kanaal Gent-Terneuzen. Zo kan de oprukkende 'zouttong' er een halt worden toegeroepen, wat goed nieuws is voor de natuur en de landbouw. 

Bij hevige regen moet het water er ook nog weg kunnen. Om dat mogelijk te maken, moeten er een sluis of stuw, en ook een vistrap komen. Dat zou 34 miljoen euro kosten. Er is nu verder voorbereidend onderzoek nodig. 

De voorgestelde ingrepen zouden ervoor zorgen dat een zouter kanaal geen grote impact meer heeft op de natuur in de Moervaartvallei. Aan de zeesluis zou dan een extra pomp voorzien kunnen worden die water uit de Westerschelde in het kanaal pompt als het peil daar bij droogte te laag dreigt te worden. Het waterpeil is belangrijk, want de grootste schepen hebben een diepgang tot 13,5 meter nodig. 

In het kanaal zelf heeft een hoger zoutgehalte minder impact op de natuur. Er leven nu al soorten die eraan gewend zijn. Er zijn wel andere gevolgen. De corrosie wordt immers groter. De 25 bedrijven die kanaalwater gebruiken, moeten betere ontziltingsinstallaties hebben. Dat vraagt investeringen. 

Ook elders, zoals bij aanpassingen aan het veer in Langerbrugge, moet er rekening mee gehouden worden. Daar is bijvoorbeeld een betonmengsel gebruikt dat beter bestand is tegen zout water. Ook North Sea Port houdt bijvoorbeeld nu al regelmatiger controles op corrosie. De commissie pleit ook voor zoutbeperkende maatregelen, ook daar zijn verschillende pistes. 

De commissie dringt nu aan op bijkomend onderzoek. In de eerste plaats moeten de meetlocaties in Evergem op punt gezet worden, vorig jaar waren er immers nog problemen. Ook de verzilting richting het drinkwaterreservoir in Kluizen en andere zoutbeperkende maatregelen moeten verder bekeken worden. Ook over normen en de juridische afspraken moet verder nagedacht worden.