Hoe uitzonderlijk is een gezonde drieling kalfjes zoals in Grembergen? "Kans is kleiner dan 1 op 100.000"

Niet 1, niet 2, maar 3 keer nieuw leven in de Vijfbunderstraat in Grembergen. Op de boerderij van de familie Rubbens keek iedereen verbaasd op toen een drachtige koe van het ras Belgisch witblauw 3 kalfjes op de wereld zette. Een zeer uitzonderlijke situatie, klonk het. "Onze boerderij is hier al sinds de jaren 1800. Ik ben de 5e generatie boer en ik heb nog nooit 3 kalfjes geboren zien worden."

"Klopt", zegt Celien Kemel, dierenarts bij de faculteit Diergeneeskunde aan de UGent. "Een drieling komt bij vleeskoeien maar voor bij 1 op 100.000 bevallingen. Als we rekenen dat er een klein half miljoen koeien bestaat in ons land, komt het 5 keer per jaar voor. Ik ben al 9 jaar dierenarts en ik heb het al 2 keer meegemaakt." Bij melkkoeien komen drielingen veel vaker voor. Daar is de kans 1 op de 5.000. 

"Het is vooral uitzonderlijk dat ze het alle 3 heel goed stellen", gaat Geert Opsomer, docent bij de faculteit Diergeneeskunde, verder. "Ofwel gaat 1 kalfje vroegtijdig afsterven, ofwel komt het er niet door na de bevalling. Zo'n drieling op zich is al uitzonderlijk; een gezonde drieling is nog veel uitzonderlijker."

Ook al stellen de kalfjes het goed, dan nog is het afwachten. "In tegenstelling tot een baby krijgt een kalf geen antistoffen binnen via de placenta", vertelt dierenarts Kemel. "Een kalf wordt dus geboren zonder immuunsysteem. Daardoor moeten ze binnen de 10 à 12 uur genoeg biest of colostrum binnenkrijgen. Of nog: de eerste melk van de koe. Die is heel rijk aan antistoffen."

"Die biest beschermt zo'n kalfje gedurende 3 maanden. Die eerste melk wordt daarom ook wel vloeibaar goud genoemd. Elke boer zou daar een beetje van in zijn diepvries moeten hebben, als back-up."

"Als ze te weinig binnenkrijgen, dan zullen ze in het jonge leven diarreeproblemen krijgen en later ademhalingsproblemen", vult docent Opsomer nog aan. "En kan het alsnog sterven."

Maar produceert zo'n koe wel genoeg voor 3 kalfjes? "Nee, sowieso niet", vertelt Kemel. "Ze zullen de biest moeten verdelen onder de 3 kalveren. De rest zal aangevuld worden met poedermelk."

Een meerling dragen vraagt sowieso al heel veel van een koe. "Die buik staat echt op springen. Naar het einde van de dracht toe is het ook belangrijk om de koe extra voedingsstoffen te geven. Ze gaat minder eten, geeft veel voedingsstoffen af en wordt zwakker. Als ze dan na de geboorte nog extra melk zou moeten produceren, zou dat veel te belastend zijn."

Afhankelijk van het lichaamsgewicht (40 tot 50 kilo) zal een kalfje de 1e dagen tot zo'n 4 à 5 liter melk binnenkrijgen, verspreid over 2 tot 3 voedingsbeurten.

De kalveren worden ook onmiddellijk weggehaald bij de moeder. "Dat ziet er altijd zo triest uit, maar het heeft wel zijn nut. Dan melkt de veeboer zijn vaars om de melk met de fles toe te dienen. Zo is hij perfect op de hoogte van hoeveel biest het kalfje binnenkrijgt. Een koe kan ook virussen en ziektes afgeven op haar kalveren. Op die manier wordt dat ook voorkomen."

Belgisch witblauw heeft trouwens niet meer of minder kans op een meerling in vergelijking met een ander vleesras. De kalveren hebben wel meer kans om de geboorte te overleven. "Het Belgisch witblauwras is beroemd om zijn vleesproductie, maar de kalveren zijn te groot om op een natuurlijke wijze ter wereld te komen. In 99 procent van de gevallen is een keizersnede nodig. En met een keizersnede is het makkelijker te zien welke 4 pootjes bij elkaar horen."

"Andere rassen kunnen wel natuurlijk bevallen, waardoor het moeilijker is om aan de juiste 4 poten te trekken. Daardoor is er meer risico aan verbonden."

Wat wel een invloed kan hebben op het aantal kalveren, zijn vruchtbaarheidshormonen. "Dan heb ik het niet over de hormonen die vroeger voor vleesproductie werden toegediend", benadrukt Kemel. "Tijdens de wintermaanden zijn niet alle koeien duidelijk bronstig. De boer kan dan beslissen om de koe te helpen en vruchtbaarheidshormonen toe te dienen."

"Sommige van die hormonen hebben invloed op de ontwikkeling van eicellen. Die vergroten de kans op een dubbele of een driedubbele eisprong."

Een laatste interessant weetje om mee af te sluiten. Als er bij een twee- of drieling verschillende geslachten aanwezig zijn in de buik, dan zal het meisje later, in 90 procent van de gevallen, niet vruchtbaar zijn.

"Bij een koe zijn de vruchten in de buik verbonden via bloed. De mannelijke hormonen overheersen, waardoor die het vrouwelijke geslachtsapparaat verstoren. Dat noemen we dan een kween."

In het geval van de boer in Grembergen is de kans dus klein dat het ene vrouwtje later zelf vruchtbaar zal zijn, aangezien ze samen met 2 stieren in de buik zat.