Maatregelen om burgers te ondersteunen bij hun hoge energie- en brandstofkosten: 4 van de 5 federale regeringspartijen sturen erop aan, maar wat het nu exact wordt, is nog altijd niet afgeklopt. Vanavond doen de ministers een nieuwe poging. Welke kwesties liggen nog open? Wij vroegen het aan politiek journalist Bart Verhulst.
'Raspaard' of 'lelijke kameel': welke energiemaatregelen neemt regering (niet)?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Welke knopen wil de regering vanavond doorhakken?
De vraag of de regering tijdens deze energiecrisis steunmaatregelen zal nemen, leek vóór de paasvakantie al te zijn afgeklopt.
"Toen was de conclusie dat er steun zou komen voor 2 categorieën: kwetsbare mensen die met fossiele brandstoffen verwarmen en mensen die de auto nodig hebben om op het werk te geraken", legt Bart Verhulst uit, politiek journalist bij VRT NWS. "Die afspraak moet nu nog technisch worden uitgewerkt."
De vraag is nu bijvoorbeeld hoe je die groepen definieert. "Gaat het bijvoorbeeld enkel over thuisverplegers of havenarbeiders? Of heb je het hier over iedereen die potentieel met de auto naar het werk kan gaan (zelfs als die ook de trein kunnen nemen)? En hoe maak je dat onderscheid dan? Het risico is daar dat je opnieuw met een 'lelijke kameel' buitenkomt (in februari zei De Wever over de btw-hervorming dat hij op "een raspaard" had gehoopt, maar dat het een "heel lelijke kameel" is geworden, red.)"
Iedereen lijkt het erover eens dat er toch 'iets' zal komen, zelfs de N-VA. Dat wordt hier en daar al wat smalend bestempeld als het 'ietsisme'
Bart Verhulst, politiek journalist bij VRT NWS
Een 2e grote vraag zal zijn hoe hoog de steun mag zijn. "Je hoort verschillende partijen zeggen dat wat de overheid verdient aan de energiecrisis naar de mensen moet terugvloeien. Dan kan je bijvoorbeeld wijzen naar de hogere btw-inkomsten op brandstof."
"Maar premier De Wever bekijkt dan weer het bredere plaatje. Hij zei eerder al in de Kamer dat de totale balans voor de overheid op termijn negatief is, door de hogere energiekosten die ze zelf moet betalen, door de inflatie en de loonindexering."
Wat komt er zeker niet?
De MR heeft een tijdlang aangestuurd op de omgekeerde cliquet, het systeem waarbij de accijnzen dalen bij stijgende brandstofprijzen. "Die maatregel wordt beschouwd als te algemeen: je maakt geen onderscheid tussen groepen, waardoor dat sowieso te veel geld zal kosten", legt Verhulst uit. "Dat dat er niet komt, daar lijkt de MR zich intussen bij te hebben neergelegd."
Geruchten dat de MR nu ook een soort energiecheque zou eisen voor verwarming, worden door die partij zelf ontkend.
Welke partijen staan dan nog tegenover elkaar in deze discussie?
Vooruit, CD&V, MR en Les Engagés willen allemaal 'iets' doen. N-VA is nooit echt happig geweest. "Het geld is echt op", zei voorzitter Valerie Van Peel gisteren nog.
"Maar iedereen lijkt het erover eens dat er toch 'iets' zal komen, zelfs de N-VA", zegt Verhulst. "Dat wordt hier en daar al wat smalend bestempeld als het 'ietsisme'. De hamvraag is dan wel hoe groot dat 'iets' zal zijn."
"N-VA hoopt vooral dat die hele discussie nu zo snel mogelijk achter de rug is. De partij kijkt bijvoorbeeld ook naar die zogenoemde 'toolbox' aan mogelijke energiemaatregelen die de Europese Commissie zal voorstellen. Iets waar Vooruit ook naar lonkt voor een mogelijke overwinstbelasting (zo suggereerde Vandenbroucke vanochtend). Maar wellicht zal die toolbox eerder vaag blijven."
Dat het gespin rond dit dossier De Wever de keel uithangt, bleek vandaag nog. "Ik heb stilaan een broertje dood aan die aanhoudende communicaties (van partijvoorzitters en ministers, red.) die ervoor zorgen dat jullie altijd aanwezig zijn om overal waar ik verschijn aanhoudend dezelfde quotes te sprokkelen. We hebben een regeringsbeslissing, we hebben de doelgroepen afgebakend. Het is technisch niet zo eenvoudig om daar dan ook zinnige maatregelen aan te koppelen."
De premier ergert zich aan de aanhoudende vragen over de energiemaatregelen:
Draait dit uit op een duel tussen de MR en de N-VA binnen de regering?
"MR-voorzitter Bouchez is in elk geval het meest luid en agressief geweest in zijn eisen en met zijn dreiging om andere dossiers te blokkeren", ziet Verhulst. "Zondag stak hij de N-VA dan weer langs rechts voorbij door een reeks voorstellen te lanceren waarop ons land nog kan besparen. Al noemde hij daar ironisch genoeg ook de afschaffing van de Senaat, een dossier waarvan de MR de stemming zelf bemoeilijkt heeft."
De eisen van de MR over de energiesteun zijn, politiek gezien, wel degelijk begrijpelijk, voegt hij toe. "De MR heeft de verkiezingen gewonnen bij de werkende klasse in Wallonië, maar momenteel staat de partij onder druk van linkse partijen als PS en PTB. Bouchez stuurt ook al langer aan op een volkser liberalisme. Tegelijk blijft het verrassend om net een liberale partij te zien eisen dat de overheid moet ingrijpen."
Je voelt dat de andere partijen eerder gelaten reageren en de dreigementen van Bouchez niet echt serieus nemen
Bart Verhulst, politiek journalist bij VRT NWS
"De N-VA van haar kant lijkt federaal stilaan tegen de eigen manier van werken aan te botsen", ziet Verhulst. "Die powerplay zoals in de Vlaamse regering - 'dit moet het worden, want wij zijn de grootste partij' - werkt hier niet. Misschien moet de N-VA stilaan wat meer tijd investeren in het zoeken naar compromissen."
Nu, ondanks alle grote woorden van de voorbije dagen, lijkt momenteel niemand echt te geloven dat Bouchez de regering zou laten vallen. "Je voelt dat de andere partijen eerder gelaten reageren en zijn dreigementen niet echt serieus nemen. Het meest ernstige dossier is uiteindelijk de begroting. En zelfs daar is nog tijd voor: pas tegen de zomer moet daar een akkoord over zijn."
