Zolang leerkrachten zorgvuldig handelen, zijn ze goed beschermd wanneer iets misloopt op schoolreis. Dat zegt onderwijsadvocate Myriam Van den Abeele nadat een jongen van 18 uit België een val van de vierde verdieping heeft gemaakt tijdens een schoolreis in Italië.
Is een leerkracht aansprakelijk wanneer het misloopt op schoolreis? "Gezond verstand is beste regel"
Dirk Reynaers
Gepubliceerd:
Het incident gebeurde vorige week donderdag in Passo del Tonale, een skidorp in Noord-Italië. De jongeman, die op de 4e verdieping sliep, probeerde de kamer van zijn vrienden te bereiken door via een regenpijp naar beneden te klauteren.
Tijdens de klimpartij liep het mis en viel hij naar beneden op een besneeuwd afdak. Hij maakte een val van zo'n 2 meter, maar kwam er als bij wonder zonder verwondingen vanaf.
Alle risico's uitsluiten onmogelijk
Voor veel leerkrachten is dit soort situaties een nachtmerrie. Ook Noa, een middelbareschoolleerkracht, herkent de stress die met schoolreizen gepaard gaat. In de podcast Het Kwartier vertelt ze hoe groot de verantwoordelijkheid voelt.
"Met 8 leerkrachten gidsen we 80 leerlingen in een vreemd en druk land. Je hebt het gevoel dat je verantwoordelijk bent voor alles wat gebeurt, zelfs voor zaken die niet binnen je macht liggen." Toch zijn er haar inziens grenzen aan die verantwoordelijkheid. "Als leerlingen bijvoorbeeld 2 uur vrije tijd krijgen, wil ik daar niet aansprakelijk voor zijn", klinkt het.
Geef je te jonge kinderen te lang vrije tijd in een onbekende stad, dan kan dat als een grove fout worden gezien
Myriam Van den Abeele, onderwijsadvocate
Volgens onderwijsadvocate Myriam Van den Abeele draait alles om de vraag wat een "normaal voorzichtige leerkracht" in dezelfde situatie zou doen. "Geef je te jonge kinderen te lang vrije tijd in een onbekende stad, dan kan dat als een grove fout worden gezien", legt ze uit. "Ook geen inspectieronde uitvoeren of als leerkracht alcohol gebruiken kan problematisch zijn als er iets gebeurt."
Leerkrachten hebben dus een zorgplicht, maar die is niet onbeperkt. In de rechtspraak wordt rekening gehouden met de realiteit: risico’s volledig uitsluiten is onmogelijk.
"Regel van gezond verstand"
Hoe ver mogen leerkrachten gaan in het controleren van leerlingen? Het is een moeilijke balans.
Zo kan een tascontrole bijvoorbeeld gerechtvaardigd zijn als de veiligheid in het gedrang komt, ook als een leerling daar niet meteen mee instemt. "Het is een beetje een afweging van rechten", aldus Van den Abeele. Voor drugscontroles wordt vaker een beroep gedaan op de politie, al kunnen scholen ook zelf regels opnemen in hun schoolreglement.
Wanneer leerlingen zich ernstig misdragen, kunnen scholen hen naar huis sturen. Dat gebeurt best niet lichtzinnig – "er moeten gegronde redenen voor zijn", maar het recht wordt tegenwoordig vaak expliciet opgenomen in schoolreglementen of contracten met ouders.
Volgens Van den Abeele hoeven leerkrachten zich in het algemeen weinig zorgen te maken, zolang ze zorgvuldig en redelijk handelen. "De beste regel is nog altijd die van het gezond verstand."
