In haar nieuwste jaarrapport waarschuwt mensenrechtenorganisatie Amnesty International voor een "roofzuchtige wereldorde" waarin het internationaal recht wordt uitgehold voor macht en winst. Ook België krijgt felle kritiek: de organisatie klaagt de kloof aan tussen onze rol als voorvechter voor mensenrechten en de wantoestanden in de asielopvang en in onze gevangenissen.
Amnesty waarschuwt voor wereld vol straffeloosheid, ook België moet verantwoordelijkheid nemen
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Amnesty International waarschuwt in haar nieuwste jaarrapport voor een wereldwijde afbraak van het internationaal recht, waarbij machtige landen, grote bedrijven en anti-rechtenbewegingen de regels die na de Tweede Wereldoorlog werden opgesteld steeds brutaler ondermijnen.
België krijgt felle kritiek: de regering-De Wever schendt volgens Amnesty de mensenrechten van duizenden mensen door hen opvang te weigeren, gerechtelijke bevelen te negeren en gevangenissen zwaar overbevolkt te laten. "België verliest haar reputatie als mensenrechtenvoorvechter wanneer ze op eigen bodem de rechtsstaat negeert", zegt directeur Wies De Graeve.
Toch ziet Amnesty ook hoop: wereldwijd gingen miljoenen mensen de straat op tegen onrecht, met concrete resultaten zoals de vervolging van de Filipijnse ex-president Duterte voor het Internationaal Strafhof. Amnesty roept België op om consequent te handelen naar zijn woorden over mensenrechten.
Het jaarrapport brengt de situatie in 144 landen in kaart en toont hoe machtige landen, grote bedrijven en antirechtenbewegingen steeds brutaler de regels die na de Tweede Wereldoorlog zijn opgesteld om de mensheid te beschermen, ondermijnen.
"We staan voor de zwaarste uitdaging van onze tijd", zegt Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen. "Overheden proberen hun macht op te leggen via onwettige oorlogen en flagrante economische chantage."
Straffeloosheid als nieuwe norm
Amnesty ziet wereldwijd een klimaat van totale . In het Midden-Oosten wijst de organisatie op de situatie in de Gazastrook en de recente escalatie begin 2026 tussen de VS, Israël en Iran.
Volgens de organisatie betaalt de burgerbevolking de hoogste prijs voor deze militaire machtsontplooiing, met onder meer de vernietiging van vitale infrastructuur en een enorm aantal burgerslachtoffers tot gevolg.
De kritiek beperkt zich niet tot 1 regio. Amnesty documenteert hoe de Verenigde Staten meer dan 150 buitengerechtelijke executies uitvoerden door boten te bombarderen en hoe Rusland zijn luchtaanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur intensifieerde.
Ook technologie speelt een steeds kwalijkere rol: van Servië tot Kenia gebruiken overheden AI-gestuurde surveillance en spyware om activisten en betogers de mond te snoeren.
Ondertussen kijken andere wereldmachten vaak weg. Het rapport hekelt de "politiek van verzoening": landen durven machtige spelers als China, Rusland of de VS niet meer ter verantwoording te roepen, uit angst voor economische of politieke represailles.
België profileert zich als voorvechter...
België draagt daarin ook een verantwoordelijkheid, en Amnesty ziet hoe ons land zich wil profileren als voorvechter van mensenrechten op het wereldtoneel.
"Soms maakt het zijn rol waar: onder meer door de uitdrukkelijke steun van de ministers van Justitie en Buitenlandse Zaken voor het , en door maatregelen te nemen om wapentransfers naar Israël te stoppen", zegt De Graeve.
Toch is het nog wachten tot bepaalde maatregelen echt van kracht gaan. "In september 2025 werd er - onder druk van de bevolking - een beslissing genomen om producten afkomstig uit door Israël illegaal bezet gebied te bannen van de Belgische markt. Het is nog steeds wachten op de uitvoering daarvan."
... maar schiet nationaal tekort
Als het gaat over de nationale problematieken, is het rapport van Amnesty International minder mild, zeker als het gaat over het migratie- en opvangbeleid.
Amnesty stelt dat de regering-De Wever de mensenrechten van duizenden mensen schendt door hen het recht op opvang te ontzeggen. Net als de vorige regering negeert de huidige coalitie stelselmatig gerechtelijke bevelen. In augustus 2025 nam de regering maatregelen waardoor zelfs gezinnen met kinderen op straat moesten slapen.
De Graeve benadrukt dat België zijn reputatie als mensenrechtenvoorvechter verliest wanneer het op eigen bodem de negeert.
Daarnaast blijft de situatie in de gevangenissen zorgwekkend. Door de chronische overbevolking en de vervallen infrastructuur moeten ongeziene aantallen gedetineerden op de grond slapen. De zogenaamde noodwet van de regering heeft die neerwaartse spiraal niet kunnen stoppen.
Golf van verzet
Toch ziet Amnesty ook een krachtige tegenbeweging. Wereldwijd zijn miljoenen mensen het afgelopen jaar de straat opgegaan om zich te verzetten tegen onrecht en autoritair beleid. Van havenarbeiders in Europa die weigerden wapens te verschepen tot jongeren van Generatie Z die massale protesten leidden tegen corruptie en repressie.
Die burgerlijke ongehoorzaamheid en juridische acties werpen hun vruchten af. Zo moet de Filipijnse ex-president Duterte zich verantwoorden voor het Internationaal Strafhof en spraken steeds meer landen zich uit dat er in Gaza mogelijk sprake is van genocide.
Kijk niet weg, wees consequent in de keuze voor mensenrechten, en zet je schouders mee onder een internationale aanpak
Wies De Graeve, directeur Amnesty International Vlaanderen
Amnesty roept de Belgische politiek op om dit voorbeeld te volgen: "De wereld heeft nood aan landen en leiders die niet alleen mooie woorden spreken over mensenrechten, maar daar ook consequent naar handelen. België heeft de kans en de plicht om zo'n land te zijn."
"Kijk niet weg, wees consequent in de keuze voor mensenrechten, en zet je schouders mee onder een internationale aanpak die mensenrechten en de rechtsstaat centraal stelt", sluit De Graeve af.
