Joppe (10) kan en mag niet meer naar school door zijn complexe zorgnoden: "Ik wil naar school, ik wil bijleren"

Joppe (10) roept en gilt gefrustreerd achteraan in de tuin. "Ik wil naar f*** school. Ik wil bijleren. Ik kan zo geen vrienden maken." Joppe zit thuis, want naar school gaan lukt niet meer.

Hij probeert uit te leggen wat er fout gaat als hij les volgt op school. "Ik vind het heel moeilijk om in een groep te werken met anderen. Ik voel van alles borrelen, zoals een vulkaan die gaat uitbarsten. Je kan dat beter inhouden, maar dat is veel te moeilijk."

Als het potje van Joppe overkookt, uit zich dat in woede-uitbarstingen. Moeder Stephie geeft een voorbeeld: "Ineens wou hij niet meewerken tijdens de les wiskunde. Hij begon zijn boek te verscheuren en heeft heel dat boek vernield. Daarmee maakt hij ook zijn klasgenoten bang."

Al heel z'n schoolcarrière gaat moeizaam: "Vanaf het moment dat Joppe naar de kleuterschool ging, was dat een strijd. Het was daar veel te druk. Al na 5 minuten was hij overprikkeld".

Professor orthopedagogiek Ilse Noens (KU Leuven) ziet meer kinderen worstelen met die prikkels: "Alleen al op school geraken is voor sommige kinderen een hele uitdaging. Er zijn vaak weinig rustplekken op school. Ongeschreven regels in de sociale speelplaatsjungle zijn voor sommige leerlingen heel moeilijk. We zien een duidelijke toename van leerlingen die uitvallen door psychische klachten, regelmatig schuilt daar autisme onder."

Joppe kreeg zowel de diagnose autisme als ADHD als Gilles de la Tourette. Vanaf de lagere school vraagt z'n school om Joppe tijdens middagpauzes thuis te houden. Nadien volgt de vraag om hem ook op sommige dagen voltijds thuis te houden. Zijn moeder stopt noodgedwongen met werken om dat mogelijk te maken.

"Als de school weet dat je thuis bent, wordt er nog meer van je gevraagd. Al mijn energie en aandacht gaan naar Joppe. Veel mensen zeggen dat ik zo sterk ben, maar ik voel me helemaal niet zo sterk. Alleen is sterk zijn in deze situatie mijn enige optie."

Na een overstap naar het buitengewoon onderwijs volgt Joppe les in een klas voor kinderen die net als hij een autismespectrumstoornis hebben. Ook dat loopt moeilijk. "Als het niet lukt in de klas, dan moet ik op school naar de huiskamer om tot rust te komen. Ik ben meer in de huiskamer dan in de klas. Dan houden ze me binnen en zie ik de kindjes buiten spelen door het gordijn", vertelt Joppe.

Ook schooldirecteur Erwin van Nispen ziet dat Joppe liever in de klas is dan in de huiskamer. "Hij wil zo graag net zo zijn als de anderen. Wij zijn niet alleen verantwoordelijk voor Joppe, maar ook voor de andere leerlingen in de klas. Zijn aanwezigheid maakt het voor de andere leerlingen soms moeilijker."

"Door onze manier van werken kunnen we de meeste leerlingen met extra zorgnoden voltijds naar school laten komen. Jammer genoeg zijn er soms kinderen voor wie het niet lukt."

In het buitengewoon onderwijs vraagt de school daarom aan de ouders van Joppe om hem meerdere dagen per week thuis te houden. Aanvankelijk gaat hij nog anderhalve dag per week naar school, intussen zit hij voltijds thuis.

"Wij hadden de naïeve hoop dat in het buitengewoon onderwijs alles opgelost zou worden", zucht moeder Stephie. "Maar Joppe heeft zo'n complexe diagnose dat hij blijkbaar een type op zich is. De school heeft niet de middelen of de mensen om Joppe te bieden wat hij nodig heeft."

De vraag om een leerling gedeeltelijk of volledig thuis te houden, is geen uitzondering. 68 scholen buitengewoon onderwijs vulden een bevraging van Pano in. 8 op de 10 van deze scholen geeft aan dat ze die maatregel soms voorstellen aan ouders.

Dat gebeurt dan omdat scholen zien dat de schoolomgeving te belastend is voor de leerling. Of de problematiek van de leerling is te belastend voor de school, zoals bij Joppe. Of het gaat om leerlingen met verschillende problematieken die dringend behoefte hebben aan een opname in een psychiatrische instelling, maar moeten wachten op een plekje.

Joppe heeft wel recht op een zogenoemde TOAH-leerkracht. TOAH staat voor tijdelijk onderwijs aan huis, een leerkracht biedt dan 4 uur per week tijdelijk onderwijs aan huis voor leerlingen met een medisch attest. De eerste keer dat de leerkracht lesmateriaal voor die 4 uur meenam, was dat binnen het uur verwerkt. Het lukt Joppe thuis veel beter om zich te concentreren dan in een klascontext.

Daarnaast kan Joppe een halve dag per week meewerken op een zorgboerderij, al spreken dieren hem eigenlijk niet aan. "Hij ondergaat de activiteiten daar, omdat er geen alternatieven zijn", zegt moeder Stephie.

Ook de vader van Joppe voelt zich machteloos: "We weten niet welke piste we nog kunnen bewandelen om verandering te krijgen in de situatie. We hebben een paar contactgegevens gekregen van organisaties maar echt geholpen voelen we ons als ouders niet."

En ook Joppe heeft het moeilijk met thuiszitten en voelt zich vaak neerslachtig. Want hij merkt dat hij achterop raakt en hij wil kunnen leren en vrienden maken. Zelf hoopt hij op een toekomst in het aannemersbedrijf van zijn vader: "Ik hoop dat het allemaal gaat goedkomen. Het enige dat ik kan doen, is daar mijn best voor doen."