Kunnen superkleine algen uit de zee helpen om leververvetting tegen te gaan? Dat is de vraag die onderzoekers van het ILVO, de VUB en de UAntwerpen gaan onderzoeken in een labo in Oostende. En dat is nodig, want een derde van de Belgen kampt met een te vette lever en dat zullen er nog meer worden. In Oostende ontwikkelen ze verschillende algensoorten die uitgetest worden op muizen, dat moet in de toekomst een supplement of medicijn opleveren tegen leververvetting.
In Oostende testen onderzoekers hoe superkleine algen uit de zee leververvetting kunnen tegengaan: "Willen medicijn of supplement ontwikkelen"
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
De keuze voor microalgen komt van professor Wim Vanden Berghe van de Universiteit Antwerpen. Hij zag dat het zeegras Thalassia bioactieve stoffen bevat die kunnen beschermen tegen huidkanker. Alleen zijn die zeegrassen moeilijk op grote schaal te kweken.
Maar het inspireerde hem wel om verder te kijken naar welke organismen in de zee de mens nog kunnen helpen: microalgen dus. Eencellige organismen die wel makkelijk op grote schaal kunnen worden gekweekt.
"Microalgen zijn heel interessante organismen", zegt Vanden Berghe. "Omdat die in de evolutie de oudste organismen zijn die in staat zijn biologische roest tegen te gaan. Het exacte fenomeen dat zich voordoet bij leververvetting."
Leververvetting? Ook wel steatotische leverziekte genoemd, is een snel stijgend gezondheidsrisico in België. De ziekte wordt vooral gelinkt aan onze moderne, zittende levensstijl, ongezonde eetgewoontes en toenemende vervuiling.
Wanneer we systematisch meer calorieën binnenkrijgen dan we verbranden, slaat de lever het overschot op als vet. Wanneer dat vet oxideert of roest, kan dit leiden tot ontstekingen en littekenweefsel (fibrose), waardoor de lever uiteindelijk blijvend beschadigd wordt.
Onderzoekers van het Instituut voor Landbouw- Visserij- en Voedingsonderzoek gaan nu samen met de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen onderzoeken of microalgen daadwerkelijk stoffen bevatten die de oxidatie in de lever kunnen tegengaan.
Ook gaan ze kijken of de microalgen de vetsamenstelling in de lever gezonder kunnen maken, want niet alle vetten zijn even gevoelig voor roest. Dat doen ze in het onderzoekscentrum van op de Oosteroever in Oostende.
Daar namen ze een nieuwe algenbioreactor van 300 liter in gebruik, een machine die verschillende soorten algen kan produceren. "Wat hier in Oostende groeit in een algenreactor kan morgen het verschil maken voor de gezondheid van honderdduizenden mensen", zegt Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA), die het project Alga-Care vrijdag op gang trapte.
Testen op kleine levertjes
Onder verschillende condities zoals temperatuur, licht en ozon kweken ze bij ILVO in totaal een 20-tal soorten microalgen. Dat moet samen 600 algenstalen opleveren. Onderzoekers van de VUB en zullen de algenstalen vervolgens testen op labo-levercellen.
Bij de UAntwerpen gebeurt dat op humane cellen, bij de VUB testen ze dan weer op zogenoemde "minilevers". Onderzoekers nemen dan van een muis kleine klompjes van de lever. Die kunnen daarna enkele weken blijven fungeren als een kleine versie van de lever, waarop ze dus de algen kunnen testen.
"De minilevers werken zeer goed in het nabootsen van vetophoping, littekenvorming en leverschade: de verschillende fasen in leververvetting", klinkt het. Een deel van die minilevers krijgt een "Westers dieet" (lees: veel suiker) om te testen of de algenstalen effectief beschermen tegen vetophoping en littekenvorming.
Eens de kleine levertjes klaar zijn voor onderzoek, worden de microalgen erop losgelaten. "Het grote voordeel van werken met levermodellen en minilevers in het labo is dat we veel sneller, goedkoper en met minder proefdieren het potentieel van de algen kunnen testen", legt professor Leo van Grunsven uit, hij is hoofd van de onderzoeksgroep Liver Cell Biology aan de VUB.
Testen op muizen met vette levers
"We hebben een honderdvoud minder muizen nodig, maar kunnen ook sneller een idee krijgen van het potentieel van de algenstalen", zegt van Grunsven. Dat betekent niet dat er geen proefdieren aan te pas komen. De 10 meest beloftevolle algenextracten gaan de onderzoekers wel degelijk uittesten op muizen met vette levers.
Daarbij zal ook gekeken worden naar de beste toediening: oraal in het voeder, intraveneus of in een combinatie van beide. "Veel aandacht zal daarbij dus ook gaan naar een goede formulering, want de extracten moeten werken in de levercellen, niet ergens anders in het lichaam", klinkt het.
Binnenkort medicijn of supplement tegen leververvetting?
Al dat onderzoek moet in de toekomst een medicijn of supplement opleveren. "De hoop is dat we na 3 jaar een 'proof-of-concept' hebben voor een nutraceutical", zegt professor Wim Vanden Berghe, hoofd van de onderzoeksgroep Cell Death Signaling aan de UAntwerpen. "Dat is een gezondheidsbevorderend voedingssupplement dat je preventief kan nemen."
Als de resultaten beloftevol zijn, kan het snel gaan, zegt Johan Robbens. Hij is algenexpert en coördinator van het Alga-Careproject bij ILVO. "In het geval van een nutraceutical is dan nog 3 tot 5 jaar extra ontwikkelingstijd nodig, in het geval van een geneesmiddel start dan pas de lange weg van klinische trials en kijken we naar een natraject van ongeveer 15 jaar."
"Al is het belangrijkste middeltje tegen leververvetting nog altijd diëten en meer bewegen", benadrukt Vanden Berghe. "Maar rekening houdend met de haastige Westerse levensstijl is er nood aan dit type preventieve middelen en medicijnen."
Regionaal nieuws uit West-Vlaanderen
Gepubliceerd:
