Wetenschappers hebben kunnen ontcijferen hoe de Grand Canyon in de Verenigde Staten precies ontstaan is. De beroemde kloof in de staat Arizona werd in het landschap uitgeslepen door de Coloradorivier, maar waarom daar, en hoe is het ooit zover kunnen komen? Het onderzoek begon met enkele stalen uit de rivierbedding.
'Mysterieuze' periode van Coloradorivier ingevuld: Grand Canyon ontstond na overstromen groot meer
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De Grand Canyon is een van de meest beroemde kloven in de wereld en staat op het lijstje van heel wat reizigers. Het is een serieus kunststukje van de natuur: het uitslijten van de kloof door het water van de Coloradorivier duurde miljoenen jaren.
Nu zijn er nieuwe inzichten over hoe dat allemaal begonnen is. Kleine korreltjes van het mineraal zirkoon in afzettingsgesteente van de rivier en kleine partikeltjes as van vulkaanuitbarstingen van lang geleden speelden een hoofdrol in het onderzoek. Ze stelden de onderzoekers in staat om te reconstrueren hoe de rivier de koers begon te volgen die ze vandaag volgt.
Er werden stalen genomen stroomopwaarts en stroomafwaarts van de Grand Canyon, om zo een 'vingerafdruk' van de bodem te bepalen. Daaruit komt nu de hypothese van de 'overlopende badkuip'.
Groot bassin vulde zich als een badkuip, tot het overstroomde
Ongeveer 6,6 miljoen jaar geleden bereikte de Coloradorivier een lager gelegen gebied in het noordwesten van Arizona.
Het gebied begon zich met het water te vullen en werd langzaam maar zeker een groot waterbassin, het Bidahochibassin. Het werd een groot meer, ten oosten van de plek waar de Grand Canyon vandaag stroomt (de lichtgroene vlek centraal rechts op de illustratie).
Het water stapelde zich verder op, tot het bassin aan het laagste punt aan de rand overstroomde. Dat proces moet ongeveer 5,6 miljoen jaar geleden begonnen zijn.
Zo begon de rivier een nieuwe koers richting westen, in wat later de Grand Canyon zou worden. De rivier zocht verder haar weg en zou uiteindelijk pas 4,8 miljoen jaar geleden de Golf van Californië hebben bereikt. Het grote meer, dat op zijn hoogtepunt 150 kilometer breed was, is inmiddels al een tijd verdwenen.
Over een periode van ruim 5 miljoen jaar wisten we zo goed als niks over waar de rivier was
Onderzoeker Ryan Crow
De Coloradorivier ontspringt aan La Poudre Pass Lake in Rocky Mountain National Park in Colorado. De rivier is ongeveer 2.330 kilometer lang.
"De vraag is heel lang geweest: waar liep de rivier vooraleer ze door de Grand Canyon stroomde? We wisten dat de rivier 11 miljoen jaar geleden bestond in het westen van de huidige staat Colorado, maar dat ze pas 5,6 miljoen jaar geleden door de Grand Canyon ging. We wisten bijna niks over wat er in al die tussentijd was gebeurd", vertelt co-hoofdauteur Ryan Crow aan het persbureau Reuters.
"We kijken naar een stukje architectuur van de planeet"
De wanden van de Grand Canyon bestaan uit vulkanisch gesteente en afzettingsgesteente en vormden zich vanaf 1,8 miljard geleden. De kloof werd uiteindelijk zowat 450 kilometer lang, tot 29 kilometer breed en tot ruim 1.800 meter diep.
"We weten dat de Coloradorivier de rotsen uitsleep met een gemiddelde van 100 tot 160 meter per miljoen jaar (10 tot 16 centimeter per 1.000 jaar, red.). Wat we vandaag zien is het resultaat van zowat 5 miljoen jaar erosie en uitslijten", schetst Crow. "We kijken naar een stukje architectuur van de planeet."
