Steeds meer Amerikaanse rivierkreeften in vijver in Oudergem (en dat is slecht nieuws)

Begin april maakte Alexandre Lefebvre een wandeling in het Ten Reukenpark in Oudergem, toen hij plots een opvallend dier zag spartelen in een val: een rode Amerikaanse rivierkreeft. Verrast nam Lefebvre een foto en deelde die in de Facebookgroep van de Brusselse gemeente, met de vraag: wat moet je doen als je zo'n exotische soort tegenkomt?

De rode Amerikaanse rivierkreeft (Procambarus clarkii) is al meer dan 20 jaar aanwezig in Vlaanderen, maar duikt de laatste jaren steeds vaker op in Brusselse wateren. Tot nu toe werd de soort enkel gevonden in de vijvers in het Woluwedal. Onderzoekers volgen de verspreiding nauwgezet op, want de aanwezigheid van die invasieve soort betekent geen goed nieuws.

De rode Amerikaanse rivierkreeft is niet de enige invasieve soort. Zo zitten hier ook de Turkse rivierkreeft (Pontastacus leptodactylus) en de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft (Faxonius limosus). Het gaat om soorten die van nature niet voorkomen en die een bedreiging vormen voor lokale ecosystemen en biodiversiteit. Ze verspreiden zich snel, hebben weinig natuurlijke vijanden en eten onder andere eieren, planten en algen.

Xavier Vermeersch, onderzoeker bij Leefmilieu Brussel, vertelt dat de rode Amerikaanse rivierkreeft de meest problematische soort is. "Het beestje is bijzonder invasief. Hij plant zich snel voort, is weinig kieskeurig qua leefomgeving en eet zowat alles. Op het menu staan waterinsecten, slakken, vissen en eieren, maar ook amfibieën en waterplanten."

"Daarnaast graaft de rivierkreeft gangen in oevers. Die holen kunnen tot bijna twee meter diep gaan. Als dat op grote schaal gebeurt, stijgt het risico op verzakkingen en instabiliteit rond vijvers en waterlopen."

Ook de waterkwaliteit lijdt eronder. Door het graafwerk raken planten beschadigd en wordt het water troebeler.

Wat de rode Amerikaanse rivierkreeft extra moeilijk te bestrijden maakt, is dat hij zich ook op het land kan verplaatsen. Bij vochtig weer, bijvoorbeeld na regen, kan hij uit het water kruipen en 's nachts op zoek gaan naar een nieuwe plek. Zo kan hij van vijver naar vijver trekken, wat zijn territorium vergroot.

De bestrijding lukt het best als een vijver geïsoleerd ligt. Bij afzonderlijke vijvertjes wordt het water vaak volledig weggepompt, zodat de rivierkreeften kunnen worden gevangen en verwijderd. Soms blijven vijvers 1 of zelfs 2 winters droogstaan, waardoor de dieren vanzelf sterven.

"In de vijver van het Ten Reukenpark is dat moeilijk", zegt Vermeersch. "Die staat in verbinding met een groter wateroppervlak, waardoor er altijd water blijft doorstromen. Daarom plaatsen we vallen om de populatie onder druk te zetten. Gevangen kreeften worden vervolgens geëuthanaseerd."

De rode Amerikaanse rivierkreeft is trouwens eetbaar. "Zo zijn ze hier vroeger terechtgekomen: als voedsel voor de mens. Maar de interesse is afgenomen, waardoor dieren soms gewoon worden gedumpt", legt Vermeersch uit. Ook de aquarium- en vijverhandel speelt een rol. "Rivierkreeften zijn populair bij aquariumliefhebbers. Ze worden ingevoerd uit andere landen, maar na verloop van tijd soms bewust uitgezet. Zodra ze in het wild zitten, kunnen ze zich snel vestigen en verder verspreiden."

Wanneer wandelaars een exotische rivierkreeft tegenkomen, raadt Vermeersch aan om er een foto van te nemen en het te melden op waarnemingen.be .