Regeringspartijen CD&V en Vooruit verwachten dringend tekst en uitleg van minister van Defensie Theo Francken (N-VA). Hij heeft zonder een openbare aanbesteding 50 miljoen euro aan antidronemiddelen uitgegeven. En dat zonder bewijs voor het gevaar van vijandige drones boven België, blijkt uit onderzoek van Pano. Oppositiepartijen Anders en PvdA vragen zijn ontslag.
Coalitiegenoten en oppositie eisen uitleg van Francken: "In tijden van onrust moeten ministers tot kalmte oproepen, niet meer onrust veroorzaken"
Jens Van Reet
Gepubliceerd:
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) moet dringend de twijfels wegnemen die zijn ontstaan over zijn antidronebeleid. Dat zegt CD&V-Kamerlid Koen Van den Heuvel. Hij voelt "frustratie" over de manier waarop de minister voor 50 miljoen euro aan antidronemiddelen heeft aangekocht.
Uit een reportage van Pano blijkt dat er nog altijd geen bewijzen zijn dat er vorig najaar vijandige drones boven België vlogen, terwijl Francken toch via een versnelde noodprocedure 50 miljoen euro uitgaf aan antidronemiddelen.
Door die noodprocedure kwam er geen openbare aanbesteding aan te pas, waardoor meerdere bedrijven niet konden intekenen op een offerte. Uit berekeningen van Pano blijkt ook dat er wellicht te veel werd uitgegeven voor de systemen.
"De premier zegt elke dag dat het geld op is, dan moeten uitgaven voor defensie ook op een verstandige manier gebeuren", zegt Van den Heuvel daarover.
Bij Vooruit is hetzelfde geluid te horen. "Als elke euro één, twee, drie keer moet worden omgedraaid, dan geldt dat zeker ook voor defensie. Investeren in onze veiligheid is nodig, maar op een eerlijke, juiste en transparante manier. Hier zijn nog héél wat vraagtekens bij te plaatsen", laat parlementslid Axel Weydts weten.
"Fake news"
Van den Heuvel uit ook zijn bezorgdheid over een video die in de pers circuleerde. Daarop is een vermeende drone te zien boven Brussels Airport. Achteraf bleek het om een politiehelikopter te gaan.
In tijden van onrust moeten ministers tot kalmte oproepen, niet meer onrust veroorzaken
Koen Van den Heuvel, CD&V
Francken zou die video zelf aan de pers hebben bezorgd, hoewel hij in de Commissie Defensie had beweerd dat hij niet "proactief" had gecommuniceerd met de media.
"In tijden van onrust moeten ministers tot kalmte oproepen, niet meer onrust veroorzaken", zegt Van den Heuvel daarover.
Wat dit voor Francken als minister betekent, is voor de CD&V'er nog niet duidelijk. "We wachten zijn uitleg af en dan gaan we kijken hoe het verdergaat."
Oppositie vernietigend
Vanuit de oppositie klinkt nog hardere kritiek.
Als blijkt dat Francken de beelden heeft doorgegeven aan de pers, kan hij niet aanblijven. Dat vindt Kjell Vanderelst, Kamerlid voor Anders. "Als het klopt dat de minister fake news heeft verspreid, is de logische stap ontslag." Partijgenoot Gwendolyn Rutten wil dat de zaak "tot op het bot" wordt onderzocht.
Er zijn ministers die voor veel minder moeten opstappen
Peter Mertens, PVDA
Ook PVDA suggereert het ontslag van Francken. In een tweet op X heeft Peter Mertens het over een "minister van Oorlog" die collectieve middelen zou "plunderen ten voordele van wapenbedrijven".
"Er zijn ministers die al voor veel minder zijn moeten opstappen", beweert Mertens.
Vlaams Belang wil onafhankelijke controlecommissie
Ook Vlaams Belang tilt zwaar aan de onthullingen van Pano over het antidronebeleid van minister van Defensie Theo Francken (N-VA). "Miljoenen uitgeven zonder reële dreiging is geen beleidsfout, maar een zwaar politiek schandaal", zegt federaal parlementslid Annick Ponthier.
"Aan onze mensen vraagt deze regering-De Wever vandaag zware offers. Er is zogezegd geen geld voor betaalbare energie, voor onze sociale zekerheid of voor de koopkracht van de Vlaming. Maar tegelijk vindt men wél onmiddellijk tientallen miljoenen euro’s belastinggeld voor dubieuze legeraankopen zonder enige duidelijke dreiging", klinkt het daar.
"Dat men gisteren nota bene in de commissie ons voorstel om een onafhankelijke controlecommissie op onze legeraankopen op te richten prompt wegstemde, smaakt nu des te zuurder", merkt Ponthier op. Die controlecommissie moet er dus snel komen, vindt de partij.
Lubbeekse bossen
De voorzitter van de Commissie Legeraankopen, Staf Aerts (Groen), is eveneens niet te spreken over de manier waarop Francken te werk is gegaan.
"We zouden tot 4 keer te veel betaald hebben aan één welbepaald bedrijf dat een voorkeursbehandeling heeft gekregen na een wandeling in de Lubbeekse bossen. En dat terwijl andere bedrijven ook graag hadden deelgenomen", reageert hij in De Ochtend op Radio 1.
Met "Lubbeekse bossen" zinspeelt Aerts op de goede banden die er zouden zijn tussen Francken en de ondernemer die de overheidsopdracht heeft binnengehaald. De 2 zouden volgens een post op X samen zijn gaan wandelen.
Maar niet alleen de verkorte procedure bij de toekenning van het contract roept vragen op, vindt Aerts. Hij denkt ook dat de verkeerde systemen zijn aangekocht. "De antennes die gekocht zijn, hadden de drones niet eens kunnen detecteren, omdat ze op 4G vliegen en niet op radiofrequentie", vertelt hij in De Ochtend op Radio 1.
Op al die vragen wil Aerts zo snel mogelijk "heldere antwoorden". Mogelijk komen die er deze namiddag, tijdens het vragenuurtje aan Francken.
Minister Francken houdt vol dat de wet is gevolgd
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) reageert bij VTM Nieuws op de Pano-uitzending. Hij benadrukt dat de wet is gevolgd. "In de wet staat dat bij urgente aankopen een bepaalde procedure moet worden gevolgd en die is gevolgd."
Hij zegt ook dat de Kamercommissie legeraankopen alles heeft goedgekeurd, op één onthouding na. "De rest was allemaal voor, ook de oppositie die nu zo hard lawaai maakt."
Hij heeft het verder over "zeer zware aantijgingen die totaal uit de lucht zijn gegrepen". "Men probeert een bepaalde sfeer te scheppen die ik betreurenswaardig vind."
Francken heeft een interview aan Pano geweigerd en heeft ook daarna geweigerd te reageren op de uitzending. Zowel gisteren als vandaag heeft onze redactie de minister meermaals om een reactie gevraagd.
