De eerste officiële cijfers doen nog erger vermoeden, maar waarschijnlijk zal uiteindelijk ongeveer een derde van de werklozen die hun uitkering verliezen bij het OCMW aankloppen voor een leefloon. Dat leert althans een nieuwe cijferanalyse van onderzoekers van de KU Leuven. Daarmee komen ze uit op een schatting die overeenkomt met die van de regering.
Studie KU Leuven bevestigt schatting regering: een derde van werklozen die uitkering verliezen, zal leefloon aanvragen
Een derde vindt een job, een derde verdwijnt uit de statistieken (omdat ze bijvoorbeeld een andere bron van inkomsten hebben) en een derde vraagt een leefloon. Dat was vorig jaar de inschatting van minister van Werk David Clarinval (MR), toen hem gevraagd werd naar de mogelijke gevolgen van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen tot 2 jaar.
Die grootschalige hervorming wordt sinds begin dit jaar gestaag uitgerold. Maar na de eerste officiële federale cijfers, zo'n 2 weken geleden, leek die inschatting van Clarinval eerder een onderschatting. Tot dusver heeft al 47,9 procent van de werklozen die hun uitkering hebben verloren, een beroep gedaan op het OCMW. Bijna de helft dus en niet een derde.
Maar die eerste cijfers zijn uiteraard voorlopig, omdat de uitrol van de hervorming in golven verloopt. Volgens een nieuwe analyse van onderzoekers van de KU Leuven moeten die net daarom worden genuanceerd.
Niet representatief voor heel jaar
Over alle uitstroomgolven samen zou het aandeel leefloners beduidend lager kunnen liggen. De onderzoekers schatten dat uiteindelijk ongeveer 34 procent zal doorstromen naar het leefloon, met een mogelijke spreiding tussen 27 en 42 procent.
De hogere cijfers uit de eerste fase zijn volgens de studie niet representatief voor het hele jaar. Ze hebben vooral te maken met het profiel van de betrokkenen. In de eerste golf ging het bijvoorbeeld relatief vaak om alleenstaanden. Zij hebben vaker recht op een leefloon omdat ze geen beroep kunnen doen op het inkomen van een partner, in tegenstelling tot samenwonenden en gezinshoofden, die een aanzienlijk lager aandeel vertegenwoordigen.
In latere fases daalt hun aandeel en neemt het aantal samenwonenden toe, wat de doorstroom drukt. Tegelijk staan werklozen die later hun uitkering verliezen gemiddeld ook dichter bij de arbeidsmarkt - ze zijn minder lang werkloos - waardoor de kans groter is dat ze opnieuw werk vinden.
Ook de strengere regels voor het leefloon sinds 1 maart spelen een rol, al blijft die impact volgens de onderzoekers beperkt.
52.000 extra leefloners
In absolute cijfers blijft het effect van de hervorming natuurlijk wel aanzienlijk. In totaal zouden ongeveer 52.000 mensen in 2026 een leefloon aanvragen na het verlies van hun werkloosheidsuitkering.
De onderzoekers benadrukken dat het om schattingen gaat, gebaseerd op verschillende scenario's. De uiteindelijke doorstroomcijfers zullen afhangen van factoren zoals de arbeidsmarkt en de toepassing van de nieuwe regels.
