Vandaag is het 3 jaar geleden dat de oorlog in het Oost-Afrikaanse land Soedan begon. Wat aanvankelijk een conflict was tussen rivaliserende generaals, is uitgegroeid tot de grootste humanitaire crisis ter wereld. VRT NWS sprak met Mohamed Ahmed, de verantwoordelijke van Artsen zonder Grenzen in Soedan.
Oorlog in Soedan woedt nu al 3 jaar: "Beelden van zieke en ondervoede kinderen laten je niet los"
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Drie jaar na het uitbreken van de oorlog in Soedan is de humanitaire crisis uitgegroeid tot de grootste ter wereld.
Hulporganisaties zoals Artsen zonder Grenzen slagen er nauwelijks in om de bevolking te bereiken door droneaanvallen, visumproblemen en gerichte aanvallen op medische posten. Dit jaar alleen al kwamen 205 medewerkers van de organisatie om het leven.
Mohamed Ahmed van Artsen zonder Grenzen roept de internationale gemeenschap op tot actie: "De wereld zou moeten erkennen dat ze niet langer stil mag blijven. De Soedanese bevolking heeft hulp nodig."
De oorlog in harde cijfers
De effecten van het wapengekletter in Soedan zijn ronduit hallucinant:
Begin dit jaar waren er naar schatting 150.000 doden
Volgens de Verenigde Naties zijn er sinds januari bijna 700 doden gevallen bij droneaanvallen
Volgens de () zijn er 11,5 miljoen ontheemden, van wie 4,2 miljoen naar het buitenland zijn gevlucht (de meesten naar buurlanden als Tsjaad, Zuid-Soedan en Egypte)
Nog volgens de WHO zijn 33,7 miljoen mensen aangewezen op een vorm van humanitaire hulp. Het gaat onder meer over voedselhulp en medische zorg. De totale bevolking van Soedan wordt geschat op 52,6 tot 53,3 miljoen mensen
Ongeveer 7 op de 10 burgers leven in armoede als gevolg van het conflict, bijna dubbel zoveel als voor de oorlog
Er is sprake van systematisch geweld tegen burgers. Steden worden belegerd, humanitaire hulp wordt tegengehouden en medische faciliteiten bezet.
De RSF-rebellen en hun bondgenoten maken zich schuldig aan seksueel geweld, ontvoeringen, plunderingen en massamoorden. Ook de regeringstroepen gaan niet vrijuit. Journalisten worden doelbewust geviseerd, waardoor de crisis grotendeels onzichtbaar blijft voor de buitenwereld.
"Ik moet de wereld vertellen wat hier gebeurt", zei lokaal journalist Osman El Jundi in februari nog tegen verslaggever Arnaud De Decker. "De vraag is alleen of de wereld, en Europa in het bijzonder, eindelijk bereid is om te kijken."
Hoe is deze oorlog ontstaan?
Drie jaar geleden ontaardde een machtsstrijd binnen het leger volledig. Nochtans was het de bedoeling dat na de val van dictator Omar al-Bashir er een burgerregering aan de macht zou komen.
De rivaliteit tussen generaal Abdel Fatah al-Burhan en Mohamed Hamdan Dagalo van de (RSF) besliste daar anders over. Sindsdien is Soedan afgegleden in een poel van geweld.
Grote delen van de hoofdstad werden in puin geschoten en de regering moest halsoverkop vluchten naar de havenstad Port Soedan, aan de Rode Zee. Intussen heeft het regeringsleger Khartoem heroverd.
We hebben te maken met een aanhoudende crisis van geweld, straffeloosheid en toenemende humanitaire noden
Mohamed Ahmed, hoofd Artsen zonder Grenzen Soedan
Het regeringsleger controleert nu grote delen van het noorden en het oosten van het land. De RSF-rebellen domineren vooral het zuidwesten, vooral de regio's en .
De rebellen voerden sindsdien de druk op om Al-Fashir, het laatste regeringsbolwerk in Darfoer, in te nemen. Dat is ze ook gelukt in oktober vorig jaar. Bij de inname van Al-Fashir zijn naar schatting 60.000 doden gevallen.
"De machtsstrijd tussen het leger en de RSF heeft verwoestende gevolgen gehad", zegt Mohamed Ahmed, die aan het hoofd staat van Artsen zonder Grenzen in Soedan. "We hebben te maken met een aanhoudende crisis van geweld, straffeloosheid en toenemende humanitaire noden."
Mohamed Ahmed bevindt zich vandaag "ergens tussen Port Soedan en Khartoem". Sinds de Soedanese regeringstroepen de hoofdstad hebben heroverd, keert de regering er terug. "De toestand in Khartoem is nu wat beter", legt hij uit. "Heel wat burgers keren ook terug, maar vaak is hun huis een ruïne. De stad is zwaar beschadigd door de oorlog en er is geen elektriciteit. Het zal nog veel tijd vragen om alles weer te heropbouwen."
Toegang krijgen tot de mensen is een groot probleem
Mohamed Ahmed, hoofd Artsen zonder Grenzen Soedan
"In het zuiden en het westen is er nog altijd oorlog", weet Ahmed. "Ik heb het dan vooral over de regio's Darfoer en Kordofan. De oorlog laat zich ook voelen over de grens, meer bepaald in de vluchtelingenkampen in Tsjaad."
Door het oorlogsgeweld slaagt Artsen zonder Grenzen er nauwelijks in om de noodlijdende bevolking daar te bereiken. "Toegang krijgen tot de mensen is een groot probleem. Niet alleen omdat onze medewerkers moeilijk aan een of een reistoelating raken, maar ook door de vele droneaanvallen. Die blijken de laatste maanden enorm toe te nemen." Volgens Mohamed Ahmed worden ook medische posten en ziekenhuizen steeds vaker aangevallen. "Dit jaar alleen al zijn 205 medewerkers van Artsen zonder Grenzen gedood."
Een bijkomend probleem is het gevaar voor uitbraken van epidemieën zoals of mazelen. "Dat is niet omdat we geen vaccins hebben, maar omdat we ze niet tot bij de mensen krijgen die het nodig hebben"
Wanhoopskreet
"We voelen ons steeds meer alleen nu de Verenigde Staten hebben beslist om de financiering van noodhulp stil te leggen", zegt Mohamed Ahmed. "Anderzijds wordt er hier steeds meer van Artsen zonder Grenzen verwacht. De crisis in Soedan is nu de grootste crisis ter wereld, met het grootste aantal slachtoffers."
Wat mij het meeste bijblijft, zijn de beelden van zieke kinderen die vechten voor hun leven
Mohamed Ahmed, hoofd Artsen zonder Grenzen Soedan
"De wereld zou moeten erkennen dat ze niet langer stil mag blijven. Mijn boodschap aan de is dat de Soedanese bevolking hun hulp nodig heeft."
Voor Mohamed Ahmed moeten de wapens zwijgen, moeten hulpverleners de bevolking kunnen bereiken, moeten de burgers worden beschermd en moet er een eind komen aan de aanvallen op medische faciliteiten. "Dit is een wanhoopskreet om hulp. Het zijn de burgers die het meeste lijden en die steun nodig hebben."
"Ik doe dit werk nu 3 jaar. Wat mij het meeste bijblijft, zijn de beelden van zieke en ondervoede kinderen die vechten voor hun leven. Die blijven spoken in je hoofd. En dan zijn er nog al die kinderen die we niet kunnen bereiken. De toestand lijkt wel hopeloos."
Soedan: 150.000 doden en 34 miljoen mensen op zoek naar eten of medische hulp
Buitenlandse belangen
Het conflict in Soedan wordt gevoed door buitenlandse machten. De regering krijgt steun vanuit Egypte, de rebellen vooral uit de . Militaire leiders kopen hun wapens en betalen dat met goud dat in de vele Soedanese mijnen wordt ontgonnen.
De goudmijn van Jebel Amir, ten westen van Al-Fashir, is in handen van rebellenleider Hemedti. Het goud uit die mijn wordt via Tsjaad en Libië naar de Emiraten gesmokkeld. Een ander deel van dat goud wordt naar de Centraal-Afrikaanse Republiek gesmokkeld, waar het wordt opgekocht door het Russische . Maar Rusland speelt dubbelspel en neemt ook goud af van de Soedanese overheid.
Egypte is enerzijds nauw betrokken bij de vredesgesprekken over Soedan, maar er wordt ook veel goud via Egypte naar de Emiraten gesmokkeld. In die zin heeft Egypte er eigenlijk baat bij dat het conflict onopgelost blijft.
Meinie Nicolai (AzG) in Terzake over drie jaar oorlog in Soedan
