"Slechtste jaar ooit": vader en zoon uit Jabbeke geven liefst 1,2 miljoen kilo aardappelen gratis weg

Of dit het slechtste jaar ooit is voor aardappelen? Landbouwer Erik Simoens uit Stalhille bij Jabbeke hoeft niet lang na te denken. "Ja, ik boer nu al 40 jaar en heb al slechte jaren meegemaakt, maar dit is het slechtste jaar ooit. Aardappelen op de vrije markt zijn 0 euro waard, helemaal niets dus."

De meeste boeren verkopen hun aardappelen op 2 manieren. Ongeveer twee derden verkopen ze via contracten met de aardappelverwerkende fabrieken, zoals Clarebout Potatoes, Agristo en Aviko. Voor het seizoen begint, bepaalt de fabriek de contractprijs. En de boer beslist of hij aan die prijs verkoopt of niet. De contractteelt biedt wat zekerheid.

Dan blijft er nog een derde over dat de boeren verkopen op de vrije markt. Met flink wat risico, want die prijs kan extreem schommelen. Aardappeltelers kunnen soms goed verdienen aan aardappelen. Soms is de prijs hoog, zoals vorig jaar en 2 jaar geleden, toen de prijs lange tijd 50 euro voor 100 kilo is geweest.

"Het maximum dat ze toen gestaan hebben was zelfs 65 euro voor 100 kilo", weet Erik. "Maar daar hebben maar heel weinig boeren van kunnen profiteren, omdat het laat op het seizoen was en de meeste boeren geen late aardappelen meer hadden."

Maar de prijs kan dus ook laag zijn, extreem laag zelfs, zoals dit jaar: 0 euro.

Erik en Cedric Simoens hebben dit jaar de helft van hun aardappelen via contract verkocht, de andere helft is voor de vrije markt. Het is die helft die ze nu aan de straatstenen niet kwijt geraken.

"We hadden een overschot van 1,2 miljoen kilogram in de loods liggen", schat Erik. "Al sinds december brengen we overschotten gratis naar alle rundveeboeren in de regio. Om ze te verhakken tot veevoeder. Zo hebben we toch al bijna de helft van de voorraad kunnen wegbrengen."

"Daar is best wel wat werk aan", legt zoon Cedric uit. Want de aardappelen kunnen ze niet zomaar wegbrengen. "We halen er de stenen en klodders aarde van tussen en brengen de aardappelen dan naar de veehouders. We maken dus kosten om ervan af te geraken. Ik tel onze werkuren nog niet eens mee, maar de brandstofprijzen voor het transport zijn momenteel hoog." 

"Stel dat je een vrachtwagen moet laten komen om aardappelen weg te brengen, dan kost dat 10 euro per ton", zegt Erik. "Dus dat zou op 5.000 euro komen voor de 500 ton die we al hebben weggebracht. Wij kunnen het natuurlijk goedkoper doen, omdat we zelf een tractor met aanhangwagen hebben."

Hoe dan ook moeten de aardappelen tegen eind september bij alle boeren weg zijn, wanneer de nieuwe oogst eraan komt. "Die kunnen niet blijven liggen", legt Cedric uit. "Dan gaan ze rotten, zou er vocht uitlopen en wordt het een hele vuile boel. Dus de loodsen moeten leeg geraken."

En dat zal niet lukken met alleen aardappelen wegvoeren als veevoeder. Want nu het beter weer wordt, gaan de koeien naar buiten en hebben ze minder aardappelen nodig om te eten in de stallen.

"Elk jaar organiseren we op 1, 2 en 3 mei kleiduifschieten bij ons op de hoeve, waar 1.000 man op afkomt", vertelt Erik. “Dit jaar gaan we er een ‘aardappelenraap’ aan toevoegen. Iedereen mag emmers, tassen en zakken meebrengen om te vullen met aardappelen." 

Kunnen de aardappeltelers in dit rampjaar met de opbrengst van de contracten de verliezen voor de vrije aardappelen compenseren? "Neen", zeggen Erik en Cedric in koor.

"Het kost ons 20 euro om 100 kilo aardappelen te telen, land te huren en pootgoed en sproeistoffen aan te kopen. Die vaste kosten kunnen we voor een groot deel betalen met de opbrengst van de contracten. Maar winst zal er dit jaar niet in zitten, het zal zelfs verlies worden. Maar dat is boeren, zeker?"