NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte toont begrip voor de "teleurstelling" van de Amerikaanse president Donald Trump over de Europese bondgenoten. Tijdens een bezoek aan Washington erkende Rutte dat verschillende Europese landen inderdaad niet de beloofde steun boden in de oorlog in Iran.
NAVO-topman Rutte geeft Trump deels gelijk na moeizame ontmoeting: "Niet alle bondgenoten kwamen afspraken na"
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Samenvatting:
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte bezocht het Witte Huis voor een gespannen ontmoeting met president Trump, die al weken klaagt dat Europese bondgenoten onvoldoende meewerkten aan de oorlog tegen Iran.
Rutte gaf toe dat niet alle Europese landen hun beloftes nakwamen en toonde begrip voor Trumps frustratie, maar kort na het gesprek uitte Trump opnieuw scherpe kritiek op de NAVO via Truth Social.
De VS overweegt volgens 'The Wall Street Journal' om troepen weg te halen uit landen die te weinig steun boden en die te verplaatsen naar loyalere bondgenoten, al bevinden die plannen zich nog in een vroeg stadium.
De Amerikaanse president beklaagde zich de afgelopen weken voortdurend dat Europese bondgenoten niet voluit meededen aan de oorlog in Iran. Trump stoort zich aan de weigering van sommige landen om hun luchtruim of militaire bases open te stellen. Hij dreigde er zelfs openlijk mee de Verenigde Staten uit de terug te trekken.
Het was aan NAVO-baas Mark Rutte om gisteren in het Witte Huis de plooien glad te strijken. Volgens de woordvoerster van de Amerikaanse president stond een mogelijk vertrek uit de NAVO wel degelijk op de agenda. Of dat scenario effectief besproken is, wilde Rutte na afloop niet bevestigen.
Geen beelden, geen commentaar
Dat de sfeer gespannen was, bleek uit het gebrek aan officiële communicatie. Er was geen persconferentie en er kwamen geen beelden naar buiten van de 2 leiders samen. Rutte meed de verzamelde pers bij aankomst en verliet het Witte Huis na 2,5 uur in alle stilte langs een zijuitgang.
Voor VS-correspondent Thomas De Graeve zegt die radiostilte genoeg. Dat er na afloop gesproken werd over een "open en eerlijk gesprek", is volgens hem veelzeggend. "In diplomatieke taal betekent dat simpelweg dat er harde woorden zijn gevallen."
Toch beschrijft Rutte aan CNN de ontmoeting met Trump in het Witte Huis als "een openhartige discussie tussen 2 vrienden". Een diplomatische zet, volgens De Graeve. "Hij wordt niet voor niets de Trumpfluisteraar genoemd. Hij doet er alles aan om het bondgenootschap bij elkaar te houden."
Volgens Willem van de Voorde, de Belgische ambassadeur bij de NAVO, is die aanpak een goed teken. "Het was een vertrouwelijk gesprek. De komende dagen zal er meer duidelijkheid komen, maar ik denk dat beide partijen er zo over waken dat ze de juiste boodschap uitsturen."
Rutte toont begrip voor Trump
In het interview met de Amerikaanse nieuwszender toonde Rutte begrip voor het standpunt van Trump. "Het klopt, niet alle Europese landen hebben hun afspraken waargemaakt. Ik begrijp volkomen dat de president daarover teleurgesteld is", klonk het.
Rutte doelt daarmee mogelijk op landen als Spanje, Italië, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Zij hielden hun luchtruim en bases gesloten voor Amerikaanse luchtaanvallen op Iran.
Van de Voorde wijst ook op het grotere plaatje: het gebrek aan een blijvend engagement van verschillende NAVO-lidstaten voor defensie-investeringen. "Dat tekort wordt van alle kanten toegegeven, en de NAVO-landen proberen daar nu ook verandering in te brengen."
Aan de uitleg van Rutte te horen, zijn er harde waarheden verteld
Thomas De Graeve, VS-correspondent
Maar "een grote meerderheid van Europese landen was behulpzaam met militaire bases, met logistiek, met overvliegen, met ervoor zorgen dat ze zich aan hun toezeggingen houden", heeft Rutte Trump naar eigen zeggen ook voorgehouden.
Dat het niet het beste gesprek is geweest tussen Rutte en Trump bleek kort nadien op , het sociale medium van Trump. De president uitte daar opnieuw scherpe kritiek op de NAVO: "Het bondgenootschap was er niet toen we hen nodig hadden, en ze zullen er ook in de toekomst niet zijn. Denk maar aan Groenland, dat grote, slecht bestuurde stuk ijs!"
De poging om de plooien glad te strijken lijkt dus slechts deels geslaagd. "Aan de uitleg van Rutte te horen, zijn er harde waarheden verteld", aldus De Graeve.
Toch denkt Van de Voorde niet dat de VS effectief uit de NAVO zal stappen. "Het bondgenootschap levert de VS ook veel op. Het is een belangrijke steun bij andere operaties. Dat beseft de defensietop in Washington zelf ook."
Mocht het toch zo ver komen, dan moeten we ons volgens de ambassadeur wel zorgen maken. "De VS blijven een sleutelspeler. Zonder hen is de NAVO moeilijk werkbaar, zeker op middellange termijn. Dat zou capaciteiten vereisen die wij momenteel nog niet hebben. Daar wordt aan gewerkt, maar dat is niet voor morgen."
Straf voor 'ontrouwe' bondgenoten?
De druk op de Europese landen wordt intussen verder opgevoerd. Volgens The Wall Street Journal overweegt de Amerikaanse regering om landen die te weinig steun boden in de Iranoorlog te straffen. Regeringsbronnen melden dat Washington overweegt om troepen weg te halen uit die landen en ze te verplaatsen naar bondgenoten die zich loyaler opstelden.
"Die plannen bevinden zich nog in een vroeg stadium, maar binnen de logica van Trump is dit scenario niet ondenkbaar", analyseert Thomas De Graeve. "Loyaliteit is voor hem alles. Rutte zal als Trumpfluisteraar nog veel diplomatieke trucs uit de kast moeten halen om de rust in het bondgenootschap te herstellen."
