Hoe is het mogelijk om 2 grote bruggen van een snelweg af te breken en helemaal te vervangen, zodat het verkeer er na 5 dagen op een gloednieuw wegdek alweer overheen kan rijden? Daarvoor past het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) een voor ons land zeer uitzonderlijke methode toe. Hoe werkt die precies? En was het niet makkelijker om de huidige bruggen gewoon te renoveren?
Het gaat om de 2 bruggen van de E313 over de Sterckshoflei en de Cornelissenlaan in Deurne. Die liggen tussen de aansluiting van de E313 met de Antwerpse ring in Antwerpen-Oost en de afritten in Wommelgem. Vanaf vrijdagavond 10 april gaat de snelweg dicht en worden de constructies afgebroken. Op donderdag 16 april, nog voor de ochtendspits, staan er 2 gloednieuwe bruggen en rijdt het verkeer weer over de E313.
Dat kan alleen als je die nieuwe bruggen op voorhand bouwt en dat is precies wat AWV gedaan heeft. In augustus 2025 startte de wegbeheerder al met de bouw ervan in een smalle werfzone naast de snelweg. Elk bouwwerk bestaat uit 2 elementen, eentje per rijrichting. Ze zijn al een tijdje klaar en in de volgende dagen worden ze letterlijk naar hun definitieve plek gereden.
Jawel: rijden. Dat gebeurt met behulp van SPMT’s (self-propelled modular transporters) of zelfrijdende modulaire transportwagens. Die speciale voertuigen maken het mogelijk om de loodzware brugdelen veilig op te tillen, te draaien en precies te positioneren. Hieronder zie je een voorbeeld uit Californië, maar de machines in Antwerpen zijn nog een stuk groter.
Waarom de bruggen niet renoveren?
De normale aanpak van AWV om oudere bruggen weer in tiptopconditie te krijgen, is een renovatie van de bestaande constructie en dus niet een complete vervanging. Zo’n renovatie neemt dan wel veel tijd in beslag omdat het verkeer moet blijven rijden.
Van de herstelling van de pijlers of de onderkant van de brug merk je op de snelweg dan meestal weinig. Tijdens de renovatie van de bovenkant en het wegdek zijn delen van een brug doorgaans afgesloten, maar kan het verkeer er via smallere rijstroken toch over blijven rijden.
In meer uitzonderlijke gevallen bouwt de wegbeheerder eerst een tijdelijke brug naast de af te breken brug – veelal in staal - zoals 2 jaar geleden nog het geval was op de E40 in Erpe-Mere. In Deurne kunnen tijdelijke bruggen echter niet, want er is door de stedelijke omgeving veel te weinig plaats.
Een langdurige renovatie terwijl de bestaande constructies in Deurne behouden blijven is evenmin een optie, omdat de bruggen simpelweg tot op de draad versleten zijn. De exemplaren over de Sterckshoflei en de Cornelissenlaan dateren al van eind jaren 50 van de vorige eeuw en behoren daarmee tot de oudste snelwegbruggen van België. Ze worden ook al jaren door het vrachtverkeer veel zwaarder belast dan waarvoor ze 70 jaar geleden ontworpen zijn.
Bijgevolg kiest AWV voor een methode waarbij nieuwe bruggen eerst ter plaatse naast de snelweg gebouwd worden om ze daarna op wielen naar hun nieuwe plek te verhuizen.
De brug van de E313 over het rondpunt van Wommelgem kan de belasting door het verkeer tijdens een geopende spitsstrook nét aan
Een ingenieur bij AWV (2011)
Dat de bruggen van de E313 tussen Antwerpen-Oost en Wommelgem bijna tot op de limiet van hun ontwerp en draagkracht functioneren, bleek ook al in 2011 tijdens de bouw van de allereerste spitsstrook in Vlaanderen, die van Antwerpen naar Ranst.
Kon de brug van de snelweg over het rondpunt van Wommelgem dat extra verkeer over 4 rijstroken wel aan? “Het kan nét,” vertelden de ingenieurs na tests en simulaties aan de beslissers, en dus ging de spitsstrook open. Het spreekt voor zich dat inspecteurs ook de staat van die brug momenteel nog nauwlettend monitoren.
Al een jaar maximumsnelheid van 70 kilometer/uur om bruggen te ‘sparen’
Ooit de vraag gesteld waarom je al méér dan een jaar maar 70 kilometer per uur mag rijden tussen Wommelgem en Antwerpen-Oost, ook al is er geen file? Dat is om de 2 bruggen over de Sterckshoflei en de Cornelissenlaan te ‘sparen’ tot ze deze week vervangen worden. Auto’s maar vooral vrachtwagens die sneller rijden, veroorzaken meer schokken en trillingen en kunnen de bouwwerken versneld beschadigen.
AWV moest in februari 2025 de rijstrookindeling op de E313 naar Hasselt net voorbij Antwerpen-Oost zelfs aanpassen om bepaalde delen van de brug over de Cornelissenlaan te ontzien van te veel vrachtverkeer. Daardoor viel de spitsstrook op de aansluiting vanuit de Antwerpse ring vanuit Gent weg en staan er sindsdien iets langere files op die ring.
Moeten de bruggen vervangen worden door slecht onderhoud?
Dat de bruggen van de E313 ondanks het zeer nauwlettende toezicht door AWV kraken en piepen is niet onlogisch want de snelweg tussen Luik en Antwerpen is de oudste snelweg in ons land, na de E40 tussen Brussel en Oostende.
De volledige E40 tussen de kust en onze hoofdstad ging volledig open in 1958. In datzelfde jaar volgde ook al het eerste stuk van de E313 tussen Antwerpen en Herentals-West. In 1964 werd het laatste deel geopend tussen Hasselt en Luik. De E313 was voor België heel belangrijk omwille van de staal- en kolenindustrie in het Luikse bekken en de ontwikkeling van de Antwerpse haven.
Volgens een rapport van het departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW) uit 2024 – geciteerd in de krant De Tijd - is méér dan 20 procent van de bruggen, wegen, dijken en andere mobiliteitsinfrastructuur in beheer van de Vlaamse overheid in slechte of verouderde staat. Alle bruggen, tunnels en viaducten in slechte staat in één keer herstellen of vervangen zou meer dan 4,5 miljard euro kosten.
Er is geen enkele brug in de moderne tijd die elke dag zoveel gewicht moet dragen en het 100 jaar uithoudt
Eva Van de Bossche, algemeen directeur Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw (OCW)
Dat geld is er natuurlijk niet onmiddellijk maar het is wél zo dat de Vlaamse regering in haar huidige legislatuur tot 2029 veel extra geld voorziet. In de periode 2025-2027 gaat er elk jaar zowat 2,5 miljard euro naar investeringen in en structureel onderhoud van weginfrastructuur, inclusief dijken, sluizen, waterwegen en het spoor. Een beperkt deel gaat naar bruggen op het wegennet.
Is de oorzaak van het vervangen van de bruggen op de E313 een gebrek aan gewoon onderhoud? “Ik denk niet dat dat zo is,” zegt Eva Van den Bossche, algemeen directeur van het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw (OCW). “Extreem zwaar belaste bruggen zoals die op de E313 zijn intussen al bijna 70 jaar oud. Je kan daar onderdelen van blijven vervangen en oplappen maar na zoveel tijd hebben ze echt het einde van hun levenscyclus bereikt. Er is geen enkele brug in de moderne tijd die elke dag zoveel gewicht moet dragen en het 100 jaar uithoudt.”
“Wel moeten onze wegbeheerders eens nadenken over hoe ze de normen voor renovaties of vervangingen van bruggen vandaag aanpakken”, aldus Van den Bossche. “De belasting van bruggen zal steeds groter worden door de zware batterijen in elektrische auto’s en straks ook vrachtwagens. Dat kan een impact hebben op hun toekomstige levensduur."
