Oorlog in Iran doet energiefactuur tot 43 procent stijgen: ontdek hier of jouw contract wint en verliest

Stijgingen tot bijna 43 procent, contracten die dan weer met 2 procent dalen. Vaste gascontracten afgesloten in maart die goedkoper zijn dan het goedkoopste variabele contract in april.

Het is duidelijk dat de schok van de oorlog tussen de VS en Israël enerzijds en Iran anderzijds onze energiecontracten door elkaar heeft gegooid. Zowat alle contracten zijn gestegen, maar grote procentuele stijgingen betekenen niet noodzakelijk dat je contract meteen het duurste van de markt is geworden.

Dat blijkt uit de vergelijking die VRT NWS maakte van alle huidige aangeboden energiecontracten die verschijnen in de  V-test, de prijsvergelijker van de Vlaamse energiewaakhond VNR .

Op 30 maart maakte onze redactie een momentopname van de prijzen van de 184 commerciële gas- en elektriciteitscontracten die toen werden aangeboden, met de lagere prijzen van die maand.

We namen het jaarverbruik van een standaardhuishouden (17.000 kWh voor gas, 3.500 kWh voor elektriciteit: 1.600 kWh overdag, 1.900 kWh 's nachts), zonder zonnepanelen en batterijen, met digitale tellers en een piekverbruik van 4 kW bij de netbeheerder Fluvius Halle-Vilvoorde.

Dat resulteerde in 184 prijzen, verdeeld over 71 variabele en vaste gascontracten en 113 variabele, vaste en dynamische elektriciteitscontracten. We vinkten daarbij alle kortingen uit.

Op 7 april deden we precies hetzelfde en noteerden de 184 prijsverschillen. De resultaten zie je hieronder in de tabel. Je kunt er je leverancier in opzoeken en de absolute prijzen en procentuele stijgingen van je contracten sorteren, in stijgende of dalende volgorde.

Daarvoor moet je bovenaan op de kolommen klikken. Zo kan je je eigen contract vinden en kijken of je een goede zaak hebt gedaan door in maart nog te wisselen van contract of toch bij je huidige contract te blijven.

Het antwoord is duidelijk: wie in maart een nieuw gascontract is aangegaan, heeft bijna altijd gewonnen. Energie-expert Kris Voorspools bevestigt: "Overstappen naar een vaste prijs voor gas in maart was de juiste keuze." Al helemaal wanneer je in april sowieso je contract moest vernieuwen. Alle contracten, zowel vaste, variabele als dynamische zijn in april duurder geworden.

Er is één uitzondering: een vast gascontract van Elegant dat met bijna 3 procent daalt. Daartegenover staat een vast contract van TotalEnergies dat maar liefst 42,78 procent stijgt. 

Dat betekent niet dat het vaste contract van Elegant de beste keuze was. Al op 21 maart deed Elegant het contract fors stijgen waardoor het duurste contract van allemaal werd. De kleine daling met 2,9 procent doet het opschuiven van plaats 71 naar plaats 52, maar het blijft duur.

Twee derde van de bestaande contracten zijn nog goedkoper dan het vaste Elegant-contract, maar het vaste contract van TotalEnergies doet het door de fikse prijsstijging nog slechter. Er komt meer dan 500 euro op jaarbasis bij, waardoor het van plaats 33 in maart naar plaats 56 tuimelt in april.

Wie in maart voor het "Vast online"-gascontract van Energie.be koos, deed een heel interessante zaak. Het was toen het goedkoopste van alle vaste gascontracten en het is nog interessanter geworden: zijn jaarprijs van 1.293 euro in maart maakt het momenteel goedkoper dan álle gascontracten van april.

Let wel op: als je nu op dat vaste contract van Energie.be zou intekenen, moet je ruim 400 euro meer betalen en zakt het contract in de april-ranking weg naar de 29ste plaats.

Opvallend ook: in april is het goedkoopste gascontract van allemaal een ... vast. Dat van EnergyVision. Een gascontract met wel een heel verwarrende naam "Goedkope stroom 1 jaar vast".

Daar is een reden voor: je kan het gascontract niet apart afsluiten bij EnergyVision. Je moet er verplicht een stroomcontract bij hen bij nemen. Die zijn niet de goedkoopste: het beste staat op plaats 13, het tweede ergens rond plaats 30.

Ook voor elektriciteit zien we hetzelfde verhaal. Wie in maart koos voor het goedkoopste vaste contract deed een interessante zaak. Dat goedkoopste vaste contract is in april namelijk het goedkoopste contract van allemaal geworden, goedkoper dan alle andere vaste, variabele en dynamische contracten samen.

Het gaat alweer om een contract van Energie.be. Wanneer je er vandaag op zou intekenen, is dat contract heel wat minder interessant. Het is behoorlijk duurder geworden en daardoor weggezakt naar plaats 59 in de ranking. Meer dan de helft van de aangeboden contracten in april is goedkoper.

De meeste elektriciteitscontracten zijn in april gestegen, al zijn de stijgingen minder fors dan bij de gascontracten. De koploper is een contract van Eneco dat met ruim 13 procent stijgt.

Daartegenover staan er twee die niet stijgen: 0 procent verandering dus. Eentje van Elegant en eentje van EnergyVision. Opvallend: het zijn alle twee vaste contracten, maar ze zijn niet bij de goedkoopste.

Nu er 0 procent is bijgekomen, klimt EnergyVision wel wat hoger in de ranking, maar niet veel. Het is wel het goedkoopste vaste elektriciteitscontract van april, maar staat daarmee pas op plaats 33. Er zijn nog altijd 32 contracten goedkoper, maar dat zijn allemaal variabele.

Kiezen voor een vast contract leek in maart bijna een no-brainer. De goedkope februariprijzen waarop ze zijn gebaseerd, lagen toen zo ver onder de fel gestegen marktprijs door de oorlog tegen Iran dat je bijna zeker goed zat.

Toch twee kanttekeningen daarbij. Als je in maart voor een goedkoper vast contract bij een andere leverancier hebt gekozen, moet je toch drie weken rekenen vooraleer je nieuwe elektriciteitscontract ingaat. Voor gas is dat zelfs een maand. In de praktijk betekent dat meestal dat je pas vanaf 1 mei van je lagere vaste contract kan beginnen genieten. In april betaal je nog altijd de flink hogere prijs van je dure variabele contract.

Alleen wanneer je bij eenzelfde leverancier overstapt van een variabel naar een vast contract, kan het heel snel gaan. Soms neemt een overstap dan nog geen dag in beslag én kan je dus bijna meteen van je vaste prijs genieten.

Dan is er nog het onvoorspelbare van het hele conflict. Toen afgelopen week een staakt-het-vuren van 14 dagen werd aangekondigd, ging de gasprijs meteen met bijna 20 procent naar beneden.

Het zou best kunnen dat de variabele contracten die in april behoorlijk duur zijn in mei al een flink stuk goedkoper worden. Zo goedkoop dat ze de vaste contracten van maart alweer wegduwen én op hun beurt de interessantste keuze worden. 

Alle gebruikers die dan hun vast contract van maart zien ingaan, zitten dan ineens gebonden aan een vaste prijs die niet meer interessant is. In principe minstens één jaar lang. De energiemarkt is intussen wel zo vrij dat je dat contract al meteen na een maand kunt opzeggen en in juni terug kunt overstappen naar een variabel contract. Maar volgens energie-expert Voorspools "is dat te impulsief en voorbarig".

De zomermaanden komen eraan. We gebruiken met z'n allen veel minder gas en zelfs met de lagere prijs van nu zijn de vaste contracten amper duurder dan de variabele. Voorspools adviseert in augustus/september te kijken hoe het met je vaste contract staat. "Als de gasprijzen dan opnieuw laag genoeg liggen, is het interessant om opnieuw op een variabel contract over te stappen," aldus Voorspools.

De Vlaamse Nutsregulator (VNR) wijst erop dat onze energiemarkt behoorlijk goed werkt. Er wordt veel van contract gewisseld, dat houdt de leveranciers scherp. Met de V-test kan je redelijk makkelijk de prijs van alle energiecontracten berekenen. De VNR raadt mensen aan minstens één keer per jaar hun contract te vergelijken en eventueel te veranderen. Dat vraagt wel een blijvende inspanning van de consumenten, die de tijd en zin moeten hebben om dit allemaal te blijven volgen.