Congo zal 'tijdelijk' migranten opvangen die werden uitgewezen uit de Verenigde Staten. Dat zijn beide landen overeengekomen. Congo dient als opvangland: de migranten hebben er nooit gewoond of geleefd. Het is al het 7e Afrikaanse land waarmee de VS zo'n deal sluit, en dat leidt tot kritiek, want veel van die landen staan bekend om hun repressieve regimes en mensenrechtenschendingen.
Verenigde Staten deporteren migranten naar Congo, een land dat ze nooit eerder zagen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Nog deze maand zullen de eerste migranten in DR Congo aankomen die uit de Verenigde Staten worden uitgewezen via het zogenoemde derdelandenprogramma van de regering-Trump. Dat meldt het Congolese ministerie van Binnenlandse Zaken.
De VS probeert op die manier migranten te deporteren naar landen waar zij geen nationaliteit of eerdere woonplaats hebben, dus niet terug naar hun geboorteland, maar naar een derde land dat heeft ingestemd om hen te ontvangen.
Over het exacte aantal migranten of de precieze aankomstdatum zijn nog geen details bekend.
Al minstens 35 miljoen euro
Volgens de Congolese regering gaat het om een tijdelijke regeling, volledig gefinancierd door de VS, die logistiek en transport op zich nemen. Elke situatie zal individueel worden beoordeeld, in lijn met de Congolese wetgeving en de nationale veiligheidsvereisten, aldus het ministerie.
Congo is al het 7e Afrikaanse land waarmee de VS zo'n deal sluit. Ze hebben vergelijkbare afspraken met onder meer Rwanda, Oeganda en Equatoriaal-Guinea.
Volgens een recent rapport van Democratische medewerkers van de Senaatscommissie Buitenlandse Zaken heeft de regering-Trump al minstens 40 miljoen dollar (ongeveer 35 miljoen euro) uitgegeven om ongeveer 300 migranten naar landen buiten hun thuisland te deporteren.
Kritiek bij activisten
De afspraken stuiten internationaal op kritiek. Activisten wijzen erop dat sommige migranten juist van een Amerikaanse rechter bescherming kregen om niet terug te moeten naar hun eigen land, omdat dat te gevaarlijk was. Dat ze nu naar landen worden gestuurd die bekendstaan om een repressief beleid en slechte mensenrechten, kan niet, vinden ze.
Het Congolese ministerie zegt dat er niet zomaar 'in bulk' of automatisch migranten van de VS naar Congo zullen worden gestuurd, en dat het land mensenwaardig wil handelen en internationale solidariteit wil tonen.
Toch waarschuwen experts dat dit soort programma’s moeilijk in de praktijk te brengen zijn en dat ze heel wat politieke en ethische vragen oproepen over migratie, veiligheid en mensenrechten.
Waarom is situatie in Congo onveilig?
Op dit moment zijn er vooral in het oosten van het land (in provincies als Noord-Kivoe, Zuid-Kivoe en Itoeri) veel militantengroepen actief. De meest beruchte groep is de M23-rebellengroep. Ze vechten tegen de Congolese overheid en beheersen soms steden en dorpen.
De M23 is berucht om geweld tegen burgers, waaronder plunderingen, moord, seksuele geweldpleging en ontvoeringen. Ze gebruiken terreur om gebieden onder controle te houden, vaak in gebieden met rijke grondstoffen zoals coltan en goud.
Mensenrechtenorganisaties melden vaak schendingen zoals willekeurige arrestaties, gebrek aan rechtsbescherming en geweld tegen journalisten of activisten. Voor migranten kan dit betekenen dat ze geen garantie hebben op veiligheid of bescherming als ze in het land aankomen.
