In Cambodja, in Zuidoost-Azië, is een standbeeld onthuld van Magawa, een Afrikaanse reuzenhamsterrat. Magawa was door een Belgische organisatie getraind om landmijnen op te sporen. Het dier was daar zo bedreven in dat hij uitgroeide tot een nationale held in Cambodja.
Held van Cambodja krijgt standbeeld: hoe een 'Belgische' rat honderden levens redde
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Het standbeeld werd vrijdag onthuld in de stad Siem Reap. Niet toevallig dan, want 3 april is de internationale dag tegen landmijnen.
Magawa, een Afrikaanse reuzenhamsterrat, werd in 2013 geboren in Tanzania, in Oost-Afrika. Daar begon ook zijn opleidingstraject bij Apopo, een Belgische ngo die dieren traint om explosieven op te sporen.
Tijdens een intensieve training van ongeveer een jaar leerde Magawa de geur van TNT herkennen, de explosieve stof in veel landmijnen en andere oude oorlogsresten. Na het succesvol afronden van zijn opleiding kon hij worden ingezet in gebieden die nog met mijnen vervuild zijn.
Zijn professionele loopbaan bracht Magawa door in Cambodja, een land dat nog steeds kampt met de erfenis van decennialange conflicten. In uitgestrekte landbouwzones en dichtbegroeide natuurgebieden liggen nog duizenden onontplofte explosieven.
Internationale faam
Als een rat zoals Magawa explosieven detecteert, blijft hij stilstaan. De menselijke begeleider markeert dan die plek om later de mogelijke landmijn veilig te kunnen verwijderen. Omdat de diertjes niet veel wegen, laten ze zelf de mijnen niet afgaan.
Magawa was uiteraard niet de enige 'ontmijningsrat' in Cambodja, maar volgens Apopo wel de meest succesvolle. Dat leverde het diertje nationale en internationale faam op.
Magawa werd in 2020 bekroond met een onderscheiding van de Britse dierenwelzijnsorganisatie PDSA, die jaarlijks dieren eert die uitzonderlijke moed of verdienste hebben getoond. Magawa was de eerste rat die de prijs kreeg, meestal worden honden bekroond.
In zijn carrière detecteerde Magawa ruim 100 landmijnen en andere explosieven. In juni 2021 mocht hij met pensioen, omdat hij door ouderdom stilaan wat trager werd. Begin 2022 overleed Magawa op 8-jarige leeftijd.
Apopo, dat al meer dan 30 jaar actief is in de strijd tegen landmijnen, blijft intussen ratten opleiden en inzetten. Ronin, een van de opvolgers van Magawa, heeft vorig jaar zijn record verbeterd.
Landmijnen blijven probleem in Cambodja
Oorlogen maken nog slachtoffers tientallen jaren nadat ze zijn beëindigd. In veel landen blijven mijnen en andere explosieven nog decennialang een gevaar voor de bevolking.
Cambodja, dat in de jaren 60, 70 en 80 geteisterd werd door tal van oorlogen, is daar een triest voorbeeld van. In die periode zouden 4 tot 6 miljoen mijnen zijn gelegd. Sinds 1979 zijn 65.000 mensen gewond of gedood door achtergebleven explosieven en nog steeds worden mensen in wouden of velden er het slachtoffer van.
Het ontmijnen is een moeilijke, dure en gevaarlijke taak. De situatie is intussen wel al fel verbeterd. Cambodja heeft als doel gesteld om tegen 2030 volledig landmijnenvrij te zijn.
