Van waterfactuur tot toerisme: WinWin presenteert 'Rekening voor één' aan Vlaamse regering

Volgens cijfers van Statbel, het Belgische statistiekbureau, bestaat 46 procent van de huishoudens in ons land uit een éénpersoonshuishouden of een eenoudergezin. De groep van alleenstaanden en alleenstaande ouders wordt steeds groter, en toch hebben alleenstaanden het gevoel dat ze benadeeld en vergeten worden. Dat werd duidelijk tijdens de themaweek over alleenstaanden, bij consumentenprogramma WinWin op Radio 2. 

"Alleenstaanden worden niet vergeten in het beleid, maar het is inderdaad zo dat ze geconfronteerd worden met meer uitdagingen", reageert Vlaams minister-president Matthias Diependaele. "Ik geloof zeker dat zij het financieel lastiger hebben: als je alleen woont, dan betaal je de huur en de nutskosten alleen, terwijl je dat als koppel door twee kan delen." 

Wat doet de Vlaamse regering voor alleenstaanden? "We doen met de regering al heel wat voor die groep, maar we gaan bepaalde zaken ook nooit volledig kunnen uitsluiten", stelt Diependaele. De Vlaamse regering streeft volgens Diependaele al tientallen jaren naar regelgeving die meer rekening houdt met inkomensgrenzen. "Je inkomen bepaalt of je ondersteuning van de overheid nodig hebt, niet je status van wonen of werken." 

Aan de hand van vele getuigenissen van alleenstaanden in het consumentenprogramma WinWin, werd erg duidelijk dat er nog verschillende pijnpunten zijn waar alleenstaanden vandaag de dag tegenaan lopen. Xavier Taveirne stapt met 5 concrete aanbevelingen naar de minister-president.  

Terwijl er voor samenwonenden en gezinnen een korting wordt voorzien op het vastrecht van de waterfactuur per persoon die er gedomicilieerd is, is die korting er niet voor alleenstaanden. Kan die korting gebaseerd worden op het gezinsinkomen in de plaats van op het aantal gedomicilieerden? 

"Dat zou ertoe leiden dat anderen een hogere belasting gaan betalen en ik weet niet of dat een goed idee is", zegt Diependaele. "Wat wel al in het regeerakkoord is opgenomen, is dat we dat vastrecht, het vaste bedrag dat je betaalt voor je waterfactuur, gaan hervormen. We willen dat uitdrukkelijk doen met aandacht voor de alleenstaanden." 

Voor eigenaars van een eigen woning met kinderen (die niet in co-ouderschap leven) wordt die korting automatisch afgetrokken. Waarom gebeurt dat niet bij mensen in co-ouderschap? Het kan extra discussies en mogelijke ruzies helpen te voorkomen.

"Het probleem is dat we dat niet automatisch kunnen laten gebeuren. We weten niet welke ouderschapsregeling is afgesproken tussen ex-partners. Bij de ene is dat 50-50, terwijl het bij de anderen 60-40 is", stelt Diependaele. "Je moet het dus zelf gaan aanvragen via een eenvoudige procedure."

"En wat als het vonnis van de ouderschapsregeling via de rechtbank wordt overgemaakt aan de Vlaamse overheid?", vraagt Taveirne. Diependaele reageert: "We moeten opletten met de privacy van mensen, want in dat vonnis staan ook heel wat zaken waar de overheid niets mee te maken heeft."

Alleenstaanden geloven dat ze ook in de toeristische sector vaak benadeeld worden: ze krijgen een slechter tafeltje op restaurant of betalen een toeslag wanneer ze alleen op hotel of reis gaan. Waarom geen belastingvoordeel voor hotels en horecazaken die extra oog hebben voor alleenstaanden? Of cultuurcheques voor alleenwoners? 

"Hier gaat het ook om de privésector en het blijft een vrije markt. Dus daar als overheid ingrijpen, lijkt me niet meteen een goed idee", zegt Diependaele. "We merken wel dat er al heel wat ondernemers zijn die daar een markt in zien en wel op inspelen. Dat vinden we een goede zaak en kunnen we alleen maar ondersteunen." 

"Wat bepaalde cheques betreft: vandaag kijken we al naar de inkomensgrens. Als alleenstaande heb je doorgaans een lager inkomen en krijg je dus ook vaak sneller ondersteuning." 

Uit getuigenissen in de mailbox van WinWin blijkt dat heel wat alleenstaanden die recht hebben op ouderschapsverlof of zorgverlof, dit niet opnemen, omdat ze te veel van hun inkomsten moeten inleveren en dus niet rondkomen.

"Ik snap dat het moeilijker is als alleenstaande met een vervangingsinkomen, dan wanneer je een tweede inkomen hebt om op terug te vallen", reageert Diependaele. "De federale regeling zorgt er vandaag al wel voor dat een alleenstaande een vervangingsinkomen krijgt van 1650 euro netto per maand, terwijl dat bij een samenwonende 950 euro is."

"Vanuit Vlaanderen leggen we daar nog een aanmoedingspremie bovenop. Maar die is alleen afhankelijk van de hoeveelheid die je werkt en is niet afhankelijk van je status." 

Alleenstaanden vinden moeilijker een woning op de huurmarkt. Bovendien is de vraag naar kleinere sociale woningen vandaag veel groter dan het aanbod en de wachtlijsten worden ieder jaar langer. Waarom zorgt de Vlaamse regering niet voor extra sociale woningen voor alleenstaanden? 

"We hebben voor alleenstaanden al heel veel ondersteuningsmechanismen op vlak van wonen, denk maar aan de Vlaamse Woonwaarborg of de Vlaamse Woonlening", zegt Diependaele. "Mensen die geen middelen hebben om een lening aan te gaan, kunnen op die manier toch een woning kopen." Diependaele verwijst ook naar de huurpremie: "Die is inkomensafhankelijk en dus zullen alleenstaanden daar sneller beroep op kunnen doen dan koppels." 

Ook op vlak van sociale woningen grijpt de overheid al in volgens Diependaele: "De inkomensgrens om recht te hebben op een sociale woning is hoger voor samenwonenden dan die voor alleenstaanden. Dus ook daar ondersteunen we de alleenwonenden."